Israëlische overheid gebruikt Songfestival als witwastool voor genocide in Gaza

De Israëlische regering van premier Netanyahu heeft het Eurovisie Songfestival stelselmatig ingezet als "soft power-instrument", met als doel het internationale imago van het land op te poetsen tijdens de door Israël gepleegde genocide in Gaza. Dat blijkt uit een uitgebreide analyse van de New York Times, gebaseerd op interne Eurovision-documenten en gesprekken met meer dan vijftig betrokkenen. Israël gaf alleen al tijdens het songfestival van 2024 in Malmö meer dan 800.000 dollar uit aan online advertenties om op het Israëlische deelnemende artiest te stemmen. Een deel van dat geld was afkomstig van Netanyahu's zogenoemde "hasbara-kantoor", een eufemisme voor het bureau dat buitenlandse propaganda coördineert.

De campagne was breder en beter georganiseerd dan tot nu toe bekend. Tijdens het festival van 2025 in Bazel plaatste Netanyahu persoonlijk een bericht op sociale media waarin hij zijn volgers opriep twintig keer op zangeres Yuval Raphael te stemmen. Israëlische diplomaten contacteerden daarnaast omroepen en buitenlandse ministeries in meerdere landen om de deelname van Israël veilig te stellen. Raphael eindigde uiteindelijk als tweede en won de publieksstemming in landen waar de steun voor Israëlisch beleid historisch gezien juist het laagst is.

Uit een stemmenanalyse blijkt dat de campagne de uitslag mogelijk daadwerkelijk heeft beïnvloed: in sommige landen brengen zo weinig mensen een stem uit dat een paar honderd mensen die het maximale aantal keren stemmen, het resultaat kunnen omgooien. Eurovision-directeur Martin Green erkende wel dat de Israëlische campagne "buitensporig" was, maar hield desondanks vol dat het de uitslag niet had veranderd. Een extern onafhankelijk onderzoek werd echter nooit ingesteld. Interne documenten tonen aan dat de organisatie bewust omroepen ontmoedigde met journalisten te praten.

De propaganda bij de vorige edities en de genocide in Gaza die nog altijd plaatsvindt, leidde uiteindelijk tot een boycot door vijf landen: IJsland, Ierland, Spanje, Slovenië en ook Nederland. Er is dit jaar geen Nederlandse inzending, maar het festival wordt wel door de NOS en NTR uitgezonden. In een opmerkelijke procedurele manoeuvre stemden de overige omroepen in december in Genève niet over de Israëlische deelname zelf, maar over een pakket nieuwe regels. Door die regels te accepteren, stemden ze impliciet in met de aanwezigheid van Israël, zonder dat iemand daar expliciet voor verantwoordelijk kon worden gehouden.

Dit weekend gaf de Europese Unie voor Omroep en Communicatie (EBU) een waarschuwing af aan de Israëlische omroep KAN, dat de uitzendrechten heeft van het songfestival. Dat gebeurde nadat KAN promotievideo's verspreidde met de Israëlische Eurovisie-deelnemer Noam Bettan die kijker opriep om tien keer op zijn nummer "Michelle" te stemmen.

De video's waren door Bettan opgenomen in twaalf talen: Azerbeidzjaans, Nederlands, Engels, Frans, Duits, Grieks, Italiaans, Maltees, Portugees, Spaans, Zweeds en Oekraïens. Eurovision-fansites waarschuwden dat de video's in strijd zijn met de nieuwe stemregels die de EBU-leden afgelopen november hebben aangenomen. Deze regels ontmoedigen "disproportionele promotiecampagnes, met name wanneer deze worden uitgevoerd of ondersteund door derden, waaronder overheden of overheidsinstanties." Kort na de formele waarschuwing haalde KAN de video's weer offline, hoewel ze nog altijd op sociale media circuleren.