
Islamogauchisme: dat was de beschuldiging die Annabel Nanninga op 16 november deed tegen DENK tijdens het wetgevingsoverleg integratie en maatschappelijke samenhang. “Het islamogauchisme heeft zich genesteld in het hart van het landsbestuur,” zei ze hardop. Dat klinkt als een behoorlijke academische term voor iemand die beweert op te komen voor de gewone mensen. Je zou met die belofte verwachten dat iemand probeert duidelijke taal te spreken die iedereen begrijpt, maar wat houdt het ‘islamogauchisme’ überhaupt in?
Islam =/= islamisme
Nanninga sprak ook over „de islamisten van DENK”. Ze had het dus niet over islam-aanhangers, hoewel Stephan van Baarle een agnost is, maar gebruikte nadrukkelijk een politieke kwalificatie. Islamisme is iets anders dan de islam. Vergelijk het met christelijk nationalisme. Christelijk-nationalistische stromingen streven naar een samenleving waarin christelijke normen en voorschriften bepalend zijn voor de politieke en maatschappelijke orde.
In radicalere vormen kan christelijk nationalisme uitmonden in een theocratie, een ontwikkeling waarvan we in de Verenigde Staten genoeg politieke uitingsvormen zien. In theorie is de scheiding tussen kerk en staat daar nog altijd grondwettelijk van kracht, hoewel die in de politieke praktijk steeds meer onder druk komt te staan. Zo kan ook islamisme, afhankelijk van de stroming, uitmonden in het streven naar een islamitische staat of een kalifaat.
Het vermeende monsterverbond tussen links en de islam
Nu we helder hebben wat het verschil is tussen de islam en het islamisme, kunnen we kijken naar wat ‘islamogauchisme’ eigenlijk betekent. Gauchisme is een aanduiding voor radicaal-links, die in het politieke discours vooral als scheldwoord wordt gebruikt.
Politicoloog Abdellali Hajjat beschrijft dat de term islamogauchisme in 1978 voor het eerst werd gebruikt binnen de academische politicologie. De term kreeg begin jaren 2000 een andere, reactionaire politieke betekenis bij Pierre-André Taguieff en Alexandre Del Valle.
Hoewel er geen grote groep anarcho-jihadisten bestaat, heeft deze aantijging wel degelijk invloed. Alles wat verder naar links neigt dan de sociaaldemocratie, kan er al onder worden geschaard. Waar de grens precies ligt, hangt vooral af van degene die het woord gebruikt.
Radicaal-links zou een gruwelijk monsterverbond met islamisten hebben gesloten om ‘het Westen’ te ondermijnen. Welke concrete organisaties, personen of afspraken het bondgenootschap zouden moeten vormen, blijft vaak onduidelijk. Meestal blijft het bij een vage beschuldiging van ‘banden met het Moslimbroederschap’ zonder enig bewijs.
Een bekend Nederlands slachtoffer van deze hetze is Kauthar Bouchallikht. Wat begon met beschuldigingen van de blogger Carel Brendel, bleek onderdeel van een door de Emiraten gefinancierde lastercampagne van Alp Services, die met nepaccounts en betaalde wetenschappers Bouchallikht en islamitische organisaties zonder overtuigend bewijs aan het Moslimbroederschap koppelde. Ook Elsevier Weekblad trapte erin.
De Amerikaanse Abdul El Sayed viel ook slachtoffer, ondanks dat hij afstand nam van het Moslimbroederschap. Republikeinen bleven hem desondanks vragen de organisatie af te zweren, waarmee ze impliciet suggereerden dat hij er banden mee had en hem in de verdediging dwongen. Of iemand nu agnost is of het Moslimbroederschap expliciet afzweert: de verdenking blijft kennelijk gewoon staan.
De formule ‘bevolkingsgroep X + radicaallinks = het ultieme kwaad’ is niet nieuw
Via het Moslimbroederschap wordt — tussen neus en lippen door — eigenlijk de internationale islamist geschapen. De internationale islamist heeft zelf nog niet de touwtjes in handen, maar zou via de 'cultureel extreemlinkse elite' wel de macht naar zich toe proberen te trekken.
Als dit je doet denken aan Henry Ford en zijn pamfletreeks over ‘de internationale Jood’, dan heb je bij geschiedenis goed opgelet. Het complotdenken over cultuurbolsjewisme draaide om het beeld van een verborgen joods-extreemlinks netwerk dat via politieke bewegingen en instituties de westerse samenleving zou ondermijnen. Zo kwamen joodse academici en moderne kunstenaars al snel in een kwaad daglicht te staan.
Nu we het toch over historische parallellen hebben: een recente cartoon van Ruben Oppenheimer valt ook op. Daarin wordt Klaver als ‘snotneus’ afgebeeld, terwijl een VVD-dolk in de rug van premier Jetten zit. Mijn vermoeden is dat Oppenheimer in ieder geval niet bewust naar de Dolkstootlegende verwijst. De beeldtaal vertoont echter wel overeenkomsten met de spotprenten uit de jaren 20 en 30, waarin — met name linkse en joodse — politieke tegenstanders als verraders werden neergezet.
De historische Dolkstootlegende maakte van de nederlaag van Duitsland in de Eerste Wereldoorlog een verhaal over verraad van binnenuit. Klaver is — net als Van Baarle — geen moslim, maar wel een linkse man met Marokkaanse roots. Door zijn achtergrond wordt hij eerder geassocieerd met de islam, of dat nou terecht is of niet.
Iedereen heeft recht op zijn artistieke vrijheid en de kijker heeft het recht om daar kritiek op te uiten. Een cartoon hoeft geen bewuste historische verwijzing te bevatten om oude associaties op te roepen. De linkse man met Marokkaanse roots zou het vieren dat de VVD de dolk in de rug van premier Jetten werd.
Zo wordt de verantwoordelijkheid voor het politieke verraad subtiel van de VVD verlegd naar iemand anders, namelijk Jesse Klaver. Vreemd genoeg is Laurens Dassen nergens in het beeld te bekennen, ondanks dat hij ook bij de deal betrokken was.
Een beeld dat meer suggereert dan het aantoont, is ook een mooie metafoor om dit kleine essay mee af te ronden. De cartoon van Oppenheimer en de beschuldiging van islamogauchisme hebben iets gemeen met elkaar: in beide gevallen wordt de kijker uitgenodigd om verbanden te zien die nog bewezen moeten worden. Hoewel er met de term islamogauchisme niet letterlijk een spotprent wordt getekend, wordt er wel een suggestief beeld geschetst zonder een overtuigend argument. De vraag is of argumenten nog relevant zijn als het geschetste beeld het enige is dat blijft hangen.