Is de sociaaldemocratie in de Verenigde Staten nog nooit zo machtig geweest?

De New York Times zegt van ja

In de Verenigde Staten groeit niet alleen de belangstelling voor het voetbal, maar ook voor de sociaaldemocratie. De grootste organisatie op dit gebied, de Democratic Socialists of America, heeft het ledental de laatste jaren zien groeien tot over de honderdduizend. Een prominent lid is Bernie Sanders, de linkse senator van Vermont die al een paar keer een gooi deed naar het presidentskandidaatschap van de Democraten.

Volgens Jia Lynn Yang, een vooraanstaand redacteur van de New York Times hebben sociaaldemocraten in de Verenigde Staten nog nooit zoveel invloed gehad als heden ten dage. Dat komt volgens haar omdat ze geen eigen kandidaten meer stellen maar zich aansluiten bij de Democraten. Daar hebben ze inmiddels een behoorlijke invloed.

Een tweede bekende sociaaldemocraat onder de Democraten is Alexandria Ocasio-Cortez, die sinds 2019 in het Huis van Afgevaardigden zetelt.

Wij zouden in Nederland en Europa deze ontwikkelingen beter moeten volgen. Wie weet, is het zelfs mogelijk ondersteuning te zoeken. Trump en Vance geven openlijk steun aan extreemrechts als er in een lidstaat van de EU verkiezingen aan komen. Zij mengen zich openlijk in de binnenlandse politiek en vallen het beleid van sommige regeringen scherp aan. Er is geen enkele reden om dat onbeantwoord te raken.

Bekijk de website van de Democratic Socialists of America en stel vast dat we met een goed georganiseerde beweging van geestverwanten met progressief Europa te maken hebben. De plannen – “Tax the rich”, “green new deal” – zijn buitengewoon herkenbaar.  De kritiek van de democratische socialisten van Amerika op Trump lijkt als twee druppels water op wat je hier bijvoorbeeld op Joop leest.

Hebben we hier met een nieuwe ontwikkeling te maken? Nee, want de sociaaldemocratie heeft zich al rond 1880 in de Verenigde Staten gevestigd. Leiders, zoals Eugene Debs, werden echtere van het begin af aan heftig door de bezitters bestreden. Zij zetten bijvoorbeeld het gewelddadige detectivebureau Pinkerton in om stakingen met geweld neer te slaan. De eerste mei is eigenlijk ingevoerd ter herdenking van een grote staking in Chicago voor de invoering van de achturige werkdag. De politie maakte tientallen dodelijke slachtoffers.

Ook direct na de Eerste Wereldoorlog vond als gevolg van de Russische Revolutie in de Verenigde Staten een heftige vervolging van sociaaldemocraten en andere progressieven plaats, de zogenaamde red craze. Rond 1950 deed de beruchte senator McCarthey dit allemaal nog eens dunnetjes over met zijn communistenjacht.

Door die heftige bestrijding is de sociaaldemocratie in de Verenigde Staten altijd een marginale beweging gebleven. Ook in de vakbeweging kreeg ze weinig invloed. Dat kwam omdat al in de negentiende eeuw een stroming de overhand kreeg onder leiding van de sigarenmaker Samuel Gompers, telg van een joodse familie met wortels in Amsterdam. Hij vormde De American Federation of Labor, een vakcentrale, die uitsluitend aan belangenbehartiging deed zonder enige ideologische inslag. Hij accepteerde het kapitalisme zonder meer. Binnen dat kader wist zijn vakcentrale toch lotsverbetering voor de arbeiders tot stand te brengen. Toch is de vakbeweging in de Verenigde Staten over het algemeen veel zwakker gebleken dan die in Europa.

Hoe dan ook, volgens Jia Lynn Yang van de New York Times is er nu een omslag te bespeuren. Dat komt door de toetredingspolitiek tot de Democraten. Zo kun je binnen die grote en gevestigde partij proberen de drijvende kracht te vormen. Dat is overigens een strategie die is uitgevonden door Stalins aartsvijand, Leon Trotski. Nadat hij uit de Sovjet-Unie verdreven was, spoorde hij zijn aanhangers aan zich aan te sluiten bij gevestigde organisaties zoals vakbonden en politieke partijen om vervolgens de strijd aan te gaan om sleutelposities. Deze beweging was echter te onverzoenlijk en te radicaal - alles moest in dienst staan van de wereldrevolutie - om daarmee groot en blijvend succes te boeken. De Democratic Socialists of America hebben als reformisten en niet als revolutionairen veel meer kans de harten van de Democraten voor zich te winnen. Dat maakt het des te belangrijker de DSA vanuit hier te volgen en waar mogelijk te ondersteunen.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zulk een schandelijke compensatie geboden krijgt voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: wat Jetten er tot nog toe van bakt.