In Ceuta gaat de processie met Onze Lieve Vrouwe van Afrika gewoon door

Europese politici spreken van een migratiecrisis maar om de verkeerde redenen.

In Ceuta gaat woensdag de grote processie voor Onze Lieve Vrouwe van Afrika gewoon door. Eerst brengen de inwoners dinsdagavond masaal bloemen naar de kerk waar haar beeltenis staat. Die wordt dan de volgende dag meegedragen. Het beeld is al in 1415 door de Portugezen naar Ceuta gebracht, nadat ze de stad op een Marokkaanse vorst hadden veroverd. Door allerlei omstandigheden maakt het inmiddels deel uit van Spanje, tegenwoordig als autonome regio, waar je belastingvrij kunt winkelen.

Hiermee laten de autoriteiten zien dat ze de situatie volledig in de hand hebben. Dat zal een belangrijk gegeven zijn op het Europese overleg naar aanleiding van deze migratiecrisis. Premier Pedro Sánchez moet zich verantwoorden voor wat zich de afgelopen week heeft afgespeeld. Dat zal hem weinig moeite kosten. Inderdaad wisten veertig- tot zestigduizend migranten op dezelfde dag Ceuta te bereiken maar ze zijn bijna allemaal weer terug. Op de kleine honderd na die in zee verdronken in een vergeefse poging naar de stad toe te zwemmen. Sánchez heeft onmiddellijk afspraken gemaakt met het Marokkaanse ministerie van Binnenlandse Zaken om er voor te zorgen dat het zo blijft. Hij heeft het buurland openlijk dank gezegd voor de medewerking.

Zestigduizend illegale migranten in één dag de grens over gekregen. De gemiddelde extreem rechtse politicus elders in Europa zou daar toch zijn vingers bij af moeten likken. Maar nee. Ze maken Sánchez tot de kop van jut, de man die de sluizen openzet als de tsunami eraan komt. Onze eigen Dilan Yesilgöz heeft zich via X bij dit koor gevoegd. Nu staat zij met de moord-en-brand-schreeuwers voor gek. De voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft al een terugtrekkende beweging gemaakt. Ze stuurde Sánchez maandag een brief vol complimenten over zijn aanpak.

Het zal tijdens het overleg van de Europese leiders over de verkeerde dingen gaan. De term "migratiecrisis" wordt voor de gebeurtenissen in Ceuta terecht gebruikt maar door al die populisme vrezende leiders om de verkeerde redenen. Ze denken dat de massale grensoverschrijdingen de kern van de zaak uitmaken. Dat is zeker niet het geval.

De stormloop op de hekken viel ongeveer samen met de Marokkaanse versie van Koningsdag. Zijne Majesteit Mohammed VI hield een troonrede waarin hij de successen van zijn land uitvoerig vierde. Verleden jaar exporteerde het land bijna een miljoen auto's. Ook de de productie van vliegtuigonderdelen doet het goed. Marokko hoopt voor 2030 zijn eerste volledig eigen vliegtuig op de markt te brengen. Twintig miljoen toeristen bezochten het land. De geneesmiddelenserctor voorziet in 80% van wat het land behoeft. Daarbij gaat het, aldus de koning, niet zozeer om groei als wel om soevereiniteit. Nu het tijdperk van de vrijhandel voorbij lijkt en landen zich op zichzelf terugtrekken, moet Marokko zoveel mogelijk zelfstandig in alle behoeftes kunnen voorzien.

Mohammed VI kon dat soort beweringen doen tegen de achtergrond van een economische groei die al enkele jaren de vier procent ruimschoots overschrijdt. Dit verklaart de koninklijke achteloosheid voor dit gegeven en zijn nadruk op soevereiniteit.

Mohammeds woorden waren nog niet verklonken, of de grote uittocht naar Ceuta bedierf het hele effect. Het waren vooral jongeren die de kans grepen het Europese paradijs te betreden dat zo lang voor hen gesloten was gebleven. Ze lieten massaal alles uit hun handen vallen om zich naar de grens te haasten. Uit heel Marokko kwamen ze aangereisd. De overigens regeringsgezinde commentator Zouahir Yata van La Tribune legde de vinger op de zere plek. In Marokko loopt meer dan 36% van de jongeren tussen de vijftien en de vierentwintig jaar zonder werk. Anderen zwoegen 48 uur pert week voor een maandloontje van 3192 dirhams per maand. Dat is € 297,41! Ondanks alle groei en bloei van een moderne sector, waarvan de hogesnelheidslijn tussen Tanger en Rabat het icoon is, slaagt het land er niet in de jeugd te laten delen in de welvaart. Zouahir Yata: "Het is demagogie noch populisme, als men de collectieve mislukkingen opsomt die verklaren dat een volledige generatie wordt opgeofferd. Het ontbreekt de scholen en de gezondheidsorg dermate aan middelen, dat hun missie van te voren al mislukt is en het ontwikkelde beleid heeft onvoldoende ruimte om de koers te corrigeren".

De oplossing ligt voor de hand, zegt Zouahir Yata. Marokko heeft een nationale mobilisatie nodig, deels te financieren door een belasting op de allerrijksten, een verhoging van het uurloon, en een verplichting voor het bedrijfsleven een breed toegankelijk leerlingenstelsel in het leven te roepen waar jongeren in moeten worden toegelaten. Zoals, voegt hij er braaf aan toe, de koning het ook wil.

Over zulke zaken zal het dinsdag tijdens het overleg niet of nauwelijks gaan. De Europese politici willen uit vrees voor de populistische adem in hun nek de trom roeren over een betere controle van de grenzen en hoe dit een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. En allen zullen de vinger beschuldigend wijzen naar "mensensmokkelaars", de meest geliefkoosde zondebokken in dit soort situaties. Sommigen zullen hun oren laten hangen naar complottheorieën zoals dat Marokko bewust "de kraan opendraaide" om Europa te chanteren. Met welk doel dan, is volstrekt onduidelijk.

Eerder lijkt de massale tocht naar Ceuta het gevolg van massahysterie, van een gerucht dat zich razendsnel verspreidde over een nieuw beleid en open grenzen. Het doet allemaal denken aan wat er een paar weken na de Bijlmerramp van 1994 gebeurde. Een vliegtuig van El Al stortte neer op twee grote flats in de Bijlmer, die allebei voor een belangrijk deel instortten. Een aantal dagen was het onduidelijk hoeveel slachtoffers er gevallen waren. Het vermoeden rees dat er behalve de officiële bewoners veel illegalen in de gebouwen huisden. Daarop ontstond het gerucht dat alle door dit vliegtuigongeluk getroffen ongedocumenteerden een verblijfsvergunnng zouden krijgen. Binnen enkele dagen meldden zich zesduizend gegadigden. Sommigen arriveerden in gehuurde bussen uit Frankrijk. Uiteindelijk werd het aantal slachtoffers van de ramp bepaald op 43. Extra verblijfsvergunningen werden niet verstrekt. De zesduizend waren slachtoffer van hun bereidheid te geloven wat ze zo graag wilden geloven. Dat ze officieel door Europa zouden worden toegelaten.

Iets vergelijkbaars is in Marokko gebeurd. Men hoorde wat men zo graag wilde horen, waar men van droomde. En men ging massaal op weg. Het leek de afgelopen week in en rond Ceuta wel een kinderkruistocht. Men ging massaal op reis naar de gouden stad op de heuvel. Het was alsof de engel met het vlammende zwaard, die de poort van het paradijs bewaakt, even een vrije dag had genomen.

Dát is de afgelopen week gebeurd. We hebben om met Zouahir Yata te spreken, de wanhoop gezien.

Eenmaal aangekomen vonden de tienduizenden migranten een stad waarvan de geschrokken bewoners zich in hun huizen en kantoren hadden opgesloten. Opvangcentra waren overvol. Er viel nergens iets te eten of te drinken. Zowel de Spaanse als de Marokkaanse autoriteiten herpakten zich. Dat verklaart de massale terugtocht. De migranten kwamen al gauw tot het besef dat zij een drogbeeld najaagden. Verreweg de meesten deden het enig mogelijke: door de Spaanse en Marokkaanse politie gedirigeerd terug de grens over. Ceuta verviervoudigde de opvang voor minderjarige migranten, zodat er nu 800 jongeren zitten. In de stad wordt verteld dat sommige burgers onderduikadressen boden: € 100 voor een dag of drie.

Er zal ongetwijfeld van alles verzonnen worden: meer samenwerking met Marokko. Deportatiecentra die aangeduid worden als terugkeerhubs. Betere surveillance. Waarom bijvoorbeeld zagen "de diensten" dit niet van te voren aankomen? Een versterking van Frontex.

In de Verenigde Staten is de affaire inmiddels ook opgevallen. Daar zijn Republikeinse prominenten en lobbyisten dicht bij minister Rubio tot de gedachte gekomen dat Spanje Ceuta en Melilla beter over kan dragen aan Marokko, zoals dit land trouwens al sinds de onafhankelijkheid in 1956 eist. Zo ontstaat er dan een mooie zeegrens terwijl die akelige linkse Sánchez mooi als kolonialist te kijk wordt gezet. En dat terwijl de inwoners van beide steden zeer op hun eigenstandigheid en autonomie gesteld zijn.

Uiteraard zal dit alles niets uitmaken want zulke maatregelen nemen net zo min als grenscorrecties de wanhoop weg. Het verlangen naar een beter leven elders blijft zolang de jongeren zo massaal uitgesloten blijven van de Marokkaanse economische opbloei.

Wie een beeld wil krijgen van hoe het IJzeren Gordijn eruit zag, kan aan de Spaans-Marokkaanse grens bij Ceuta en Melilla terecht. Spaanse en Marokkaanse bewakers patrouilleren elk aan hun eigen kant.

De echte remedie is een breed welvaarts- en werkgelegenheidsbeleid in Afrika. Wat dat betreft komen de Europese leiders niet verder dan lippendienst.

Dus heeft de engel met het vlammende zwaard heeft zijn plaats weer ingenomen.

Daarmee keerde een schijnbare normaliteit terug en ontstond ruimte genoeg voor de processie met het beeld van Onze Lieve Vrouwe van Afrika.

Hier meer over Onze Lieve Vrouwe van Afrika. Paus Leo adviseert haar aan te roepen.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo'n schandelijke compensatie krijgt voor het toestaan van nieuwe heffingen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: de Odyssee, van Homerus en van Nolan.