Ik heb een monstrueuze kater

Ik heb een monstrueuze kater. Laten we dat vooropstellen. Meestal is dat een goed teken, een souvenir van een leuke avond. Helaas was de opening van IFFR verre van leuk. Het was een aanfluiting, een drama in kwadraat, een lang uitgesponnen kwelling, waar letterlijk geen einde aan kwam. Ik heb me moedig door al die misère heen gedronken en daarna dapper geprobeerd er in een schimmig nachtcafé nog het beste van te maken. Maar dat kan allemaal niet verhullen dat gisteren een epische kutavond was.

Waar te beginnen?

Er was een tijd dat de openingsavond van IFFR dé place to be was. Aan kaarten komen was schier onmogelijk, er kwam altijd wel een trits BN’ers opdraven, de gratis drank vloeide rijkelijk en de enige constante was een matige openingsfilm die je met de rest van de culturele elite na afloop genoeglijk samen afbrandde. Het was een droom. Hordes knappe mannen (en vrouwen), er werd genetwerkt, geroddeld, gedanst, gesjanst en de rest kun u er wel bij bedenken.

Voordat dit Sodom en Gomorra lekker op stoom kwam moest je dus wel door een half uur speeches en een kutfilm ploegen, maar dat was een kleine prijs. De speeches van voormalig directeur Bero Beyer waren wat dat betreft altijd wel lekker. Hij maakte er een soort Ted Talk van, was de charisma zelve en je kreeg het gevoel dat hij grootse en belangrijke dingen zei. Wat dat dan precies was, bleef een vraagteken en of hij behalve speechen ook andere vaardigheden had is me nooit helemaal duidelijk geworden.

Maar niets, werkelijk niets, is erger dan de speeches van huidige directeur Vanja Kaludjercic. Het is niet eens nodig om onaardige dingen over haar belabberde Engels te zeggen, want de onverstaanbaarheid is nog het minst erge van haar gewauwel. Het is het volledig inwisselbare, emotieloze geratel over wereldproblemen, dat bij werkelijk zelfs de muizen in de spelonken van de zaal nog geen gevoelige snaar raakt. Laat staan bij de matig gevulde zaal die je collectief voelt en hoort verzuchten: wanneer is deze ellende voorbij. Jaja, cinema is het recept voor alles, we kennen dit riedeltje nu wel. Haar zakelijke evenknie Clare Stewart is geen haar beter. Die krijgt het voor elkaar om mensen aan te sporen vooral veel IFFR-merchandise te kopen, alsof ze verdorie een marktkraam aan het runnen is en niet het grootste internationale filmfestival van Nederland.

Als na al deze hopeloze ellende een film wordt aangekondigd die de regisseur handenwrijvend een ‘dappere keuze’ van het festival noemt, voelt de zaal de bui al hangen. Het in alle artistieke vrijheid gemaakte passieproject is met stip de slechtste openingsfilm die ik in 15 jaar zag. We worden gestraft, maar ik heb geen idee waarom! Ik ben niet de enige die dat vindt, de halve zaal vertrekt vroegtijdig richting de bar.

Daar variëren de venijnige gesprekken tussen de waardeloze speech van Vanja (‘er zijn slangen die minder slissen’), de ongehoord slechte film en het ontbreken van het traditiegetrouwe lauwe glaasje bubbels bij aanvang. Alles aan IFFR ademt teloorgang. Wat is er in vredesnaam met het festival gebeurd? Het programma is flink uitgekleed, alle bioscopen, normaliter ondergedompeld in festivalsferen, draaien ook reguliere films. De buzz in de stad ontbreekt.

Tuurlijk zult u zeggen, bezuinigingen, bezuinigingen. Ja, oké, dat speelt een rol. Maar wie rondvraagt hoort ook: volledige incompetentie. Een directie die geen Nederlands spreekt maar wel naar een Nederlands gesproken bijeenkomst van het ministerie van Cultuur en Onderwijs gaat (de mensen die de centjes verdelen). Klink niet bijster slim.

Dan is er nog de stijl. Toen NRC een kritisch stuk schreef over de interne onrust bij IFFR werden twee journalisten geïntimideerd. Kun je Vanja dit aanrekenen? Ik denk van wel. Ze creëert eigenhandig een sfeer waarin zoiets mogelijk is. Het gevolg is een festival waar alle jeu zorgvuldig uitgebikt is. Waar René Mioch en Thomas Erdbrink als enige BN’ers het moraal hoog moeten houden. Een matige dj die stomme, inwisselbare dance draait, waar precies twee mensen op dansen. Ik word dit jaar 40 dus misschien ben ik oud en zuur aan het worden maar man! Wat waren het ooit gouden tijden. Waarin Katja Schuurman een keer inviel als toiletdame bij de legendarisch leuke afterparty’s in Off Corso en je over bekende acteurs struikelde. Nu is er alleen op vrijdag en zaterdag feest in de Schouwburg, waar je van tevoren een kaartje voor kan kopen, de avonden zijn op vanavond na al uitverkocht. Daar kun je dus lekker niet spontaan met je kaartje gin-tonics van twaalf euro gaan weghakken. Dank je de koekoek. Ik sla even over, Vanja!