Ik haat het strand maar wil er nu toch naartoe om de vluchtelingen te zien aankomen

Ik hou niet van het strand. Ik ben aan het strand geboren en om er met een nat lichaam op een zanderig handdoekje te gaan zitten is een nachtmerrie voor mij. Vroeger moest ik altijd met mijn kleren aan omdat ik zo blank was en zonnebrand kopen zonde van het geld was. In de grijze Noordzee zwemmen met kwallen en zout water in je mond.

Maar afgelopen weekend had ik wel aan het strand willen zitten op Cala Santanyí op Mallorca. Of op een van de andere plekken waar ineens een aantal boten met vluchtelingen aankwamen.

Op Cala Santanyí waren het er 27. De boot voer gewoon tussen de zwemmers door naar het strand. Verbaasde toeristen, maar ook locals. De strandwachten kwamen in actie. Een beetje Baywatch in het echt. Vluchtelingen sprongen te vroeg van de boot terwijl sommigen niet konden zwemmen. De strandwachten haalden ze uit het water. De badgasten keken allemaal een beetje apathisch toe.

De meningen kwamen pas achteraf op sociale media. Omdat daar nou eenmaal bepaalde mensen dingen zeggen die ze niet hardop durven zeggen.

Ik had eigenlijk geen flauw idee dat er hier op Mallorca ook zoveel vluchtelingen aankomen. Maar na raadpleging van de atlas zie ik dat Mallorca helemaal geen gekke bestemming is voor dit doel. Zeker niet als je Algerije als vertrekpunt neemt. Dan ligt Europa op sommige routes binnen de 300 kilometer. En als ik dat opschrijf denk ik meteen: ongelooflijk zo’n afstand in een overvolle motorboot.

Vorig jaar kwamen er 7.321 bootvluchtelingen naar de Balearen, dat waren de gelukkigen die niet onderweg verdronken. Dit jaar staat de teller al boven de 5.000.

De reactie van de president van de Balearen, de betrokken burgemeesters en nog wat loslopende officials was een stuk minder relaxed dan die van de verbaasde toeristen en locals. Ze zijn niet eens lid van het extreemrechtse Vox, maar van de rechts-conservatieve Partido Popular. Toch proberen ook zij te scoren met het oude zondebokprincipe. Alles waar we tekort aan hebben, woningen, geld, werk, is de schuld van de immigrant.

Terwijl in zowel Nederland als Spanje ongeveer driekwart van de bevolking vindt dat mensen die vluchten voor oorlog of vervolging bescherming moeten kunnen zoeken in een ander land. Misschien vindt een meerderheid ook dat economische vluchtelingen moeten worden teruggestuurd. Maar dat zie je nou eenmaal niet aan iemand die uit een boot stapt. Bovendien zijn er nog zat mensen, zoals ik, die vinden dat economische vluchtelingen ook rechten hebben. Zeker als hun armoede mede het gevolg is van klimaatverandering, kolonialisme en een wereldeconomie die niet bepaald in hun voordeel is ingericht.

Op een of andere manier lijkt het me mooi om het zo van dichtbij mee te maken. De totale agressie van politici en internetblaters tegenover een bevolking die op het strand vooral gewoon staat te kijken terwijl de strandwachten mensen uit het water halen.

En diezelfde Mallorquin demonstreren dit jaar trouwens vooral tegen andere mensen die hier met boot of vliegtuig aankomen: de miljoenen toeristen.

Migratie is het symptoom van een wereld die systematisch volkomen scheef is gegroeid. Aan de ene kant een 'derde' wereld waar we honderden jaren grondstoffen en goedkope arbeid vandaan hebben gehaald. Waar Europese bedrijven nog steeds geld verdienen, waar klimaatverandering veel harder toeslaat dan hier en waar jongeren soms nauwelijks perspectief hebben.

Aan de andere kant staat een rijk Europa dat die mensen buiten de deur wil houden, maar ze tegelijkertijd nodig heeft. We vergrijzen. We hebben mensen nodig in de landbouw, de bouw, de zorg, de horeca en nog een heleboel andere sectoren. We willen wel de arbeider, maar liever niet de migrant.

En dan benoem ik het probleem nog maar oppervlakkig.

Natuurlijk, er zijn economische problemen in het rijke Westen. Er zijn te weinig huizen. Er is een te groot en nog steeds groeiend verschil tussen rijk en arm, waardoor sommige huishoudens het einde van de maand niet halen. Er zijn politici die het land besturen en geen enkel probleem bij de wortel aan durven pakken. Maar er zijn ook populisten die een interessante plek in het parlement of in de media proberen te verwerven door migranten tot zondebok te maken.

Over honderd jaar zullen we dit simpele onevenwichtige systeem lang en breed hebben doorzien. We begrijpen dan dat je migratie niet oplost door de grenzen nog van hogere hekken te voorzien. We zullen de sociaaleconomische problemen in het Zuiden mede moeten oplossen. We zullen mensen moeten compenseren voor klimaatverandering waarvan wij de grootste veroorzakers zijn. En misschien begrijpen we dan ook dat mensen altijd zullen blijven bewegen als de kansen aan de ene kant van de Middellandse Zee vele malen groter zijn dan aan de andere.

Ik denk dat ik toch maar eens naar het strand ga om dit van dichtbij mee te maken.