Ik dans alleen als ik muziek hoor

Steeds vaker staan we in Nederland niet meer naast elkaar, maar lijnrecht tegenover elkaar. Iedereen graaft zich in achter eigen dijken. Intimidatie en geweld zijn geen vreemden meer in het publieke debat. Natuurlijk struikelen inspiratieloze politici over elkaar heen om dit braaf te veroordelen, maar tegelijkertijd laten ze haastig weten dat de 'bezorgde burgers' alle reden hebben om bezorgd te zijn waardoor het gewelddadig gepeupel gaat geloven dat hun intimidatietactiek loont.

Wereld Geluks Index
Dat de verwende Nederlandse burger relatief weinig reden heeft tot klagen, verkoopt immers niet in de politieke arena. Niemand vertelt de ontevreden onderdanen dat Nederland al jaren in de Top 10 van Gelukkigste Landen ter Wereld staat. Geen politicus durft burgers nog uit te leggen hoe de vork werkelijk in de steel zit. Dus kruipt de onwetende massa achter hun computertjes en laat zich op sociale media voorlichten over complexe onderwerpen zoals bijvoorbeeld immigratie met alle voorspelbare problemen die daarbij komen want sociale media is verworden tot een echokamer waarin nuance sterft, agressie regeert, en algoritmen de hardste schreeuwers belonen met de meeste aandacht.

Xenofobisch populisme
Ik schrijf vaak kritisch over onderwerpen waarvan ik denk dat ze de wereld die ik achterlaat aan mijn kinderen minder mooi maken; ik wil er godverdomme alles aan doen om te zorgen dat etterend-rechts niet zorgt voor een onleefbaar land waarin we niet meer weten hoe we in godsnaam moeten samenleven. In mijn ogen komt de grootste dreiging voor de stabiliteit van onze democratie namelijk precies uit die ranzige racistisch-rechtse hoek waar xenofobisch populisme welig tiert, waar er niet eens met links mag worden onderhandeld over het landsbestuur, en waar compassie en socialisme vieze woorden zijn geworden.

Dappere internetstrijders
Een paar weken geleden schreef ik een stuk waar veel reacties op kwamen die het hele spectrum van emoties benaderden. Van complimenten tot doodsbedreigingen; alles kwam voorbij. Ik kreeg lof omdat ik het durfde te benoemen, maar werd elders uitgemaakt voor alles wat rot en lelijk is. Zelfs mijn vrouw en kinderen waren niet veilig voor de dreiging van de dappere internetstrijders. Het is niet fijn om te lezen, maar gelukkig bestaat er voor mijn gevoel een duidelijke grens tussen fysiek en digitaal. Het is immers makkelijk en zonder gevaar om vanuit een zolderkamertje iemand met een andere mening te intimideren. Bovendien: ik ben bijna twee meter en weeg bijna honderd kilo waardoor de zolderkamer waarschijnlijk de enige plek is van waaruit ze me durven te intimideren.

Appgroep-guerrilla’s
Maar die grens tussen de online spuugbak van sociale media en de fysieke werkelijkheid vervaagt. De digitale lynchpartij organiseert zich tegenwoordig buiten ieders zicht in besloten netwerken. Dit zijn geen machteloze toetsenbordridders meer, maar appgroep-guerrilla’s. Na een van mijn laatste artikelen ontving ik een reactie die de vinger precies op de zere plek legt: “Dat vieze gore extreem linkse stukje van jouw zal ik hier in alle appgroepen waarin ik zit delen. Eens kijken wat de andere jongens hier van vinden. Vieze extreem linkse gek met je rare knot op je kop.”

Anoniem schelden
Het debat verschuift van het publieke forum naar de besloten WhatsApp-groep. Het anonieme schelden maakt plaats voor een gerichte intimidatie. De reageerder dreigt mijn stuk te verspreiden om 'de jongens' te mobiliseren. Het doel? Dat ik mijn bek houd natuurlijk. Als je de boodschap inhoudelijk niet kunt weerleggen, vernietig je de boodschapper. In zo'n appgroep word ik niet langer gezien als een medeburger met een afwijkende mening, maar als een stuk ongedierte dat moet worden verdelgd.

De kogels van Gidi
Dit soort smerige intimidatie staat niet op zichzelf, het is normaal geworden. Het voorlopige dieptepunt werd onlangs bereikt door het Israëlisch-Nederlandse Tweede Kamerlid Gidi Markuszower, die voor de camera van Left Laser letterlijk opriep om Palestijnse vluchtelingen aan de grens met "maximaal geweld" en kogels tegen te houden. Als volksvertegenwoordigers de taal van een asociale straatbende overnemen en openlijk filosoferen over geweld tegen weerloze mensen, waarom zou een gewone burger in zijn besloten appgroep zich dan nog aan fatsoensnormen houden?

Politiek opportunisme van de VVD
Ondertussen heeft premier Jetten moeiteloos zijn normen en waarden weg onderhandeld en het politieke opportunisme van de VVD omarmd. Toen hij stemmen nodig had, trok hij rode lijnen maar als premier, ten tijde van de escalatie rondom de asielprotesten in Loosdrecht reageerde hij dagen later lauwtjes dat de uitspraken van Markuszower "totaal ongepast" waren. Geen harde streep in het zand, geen moreel leiderschap, maar louter politiek management om een wankele minderheidscoalitie overeind te houden. Hij vindt er ongetwijfeld iets van maar wil nog altijd samenwerken met die extreemrechtse rakker, hoe abject diens uitlatingen ook zijn.

Vogelvrij
Wanneer de politiek weigert te normeren en de grens tussen verbaal en fysiek geweld laat vervagen, wordt iedere mening vogelvrij verklaard. De democratie sterft niet met een luide knal, maar in de stilte van besloten appgroepen waar 'de jongens' bepalen wie er nog mag meepraten. En ondertussen zit ik thuis, kijk ik naar mijn gezin, en vraag ik me af of ik hun wereld niet een beetje onveiliger heb gemaakt.

Kees Pellenaars
Tijdens het schrijven van dit stuk moet ik telkens denken aan Kees Pellenaars, de eigenzinnige Nederlandse wielerploegleider in de jaren zestig. Toen hij publieksfavoriet Wim van Est thuis wilde laten voor de Tour de France, vlogen de bedreigingen hem om de oren. Woedende supporters dreigden zijn huis te bestormen. Om verwarring te voorkomen, plaatste Pellenaars laconiek een bord in zijn voortuin met de tekst: ‘Hier is het’.

Hij wilde voorkomen dat de woedende menigte per ongeluk zijn buren zou lastigvallen. Dat begrijp ik wel.