Ieder mens kan in zijn leven sterven en opnieuw geboren worden

Het recht van de sterkste is de algemeen geldende moraal geworden. Het begrip samen-leving is daarmee aan een ernstige vorm van erosie onderhevig en eigenlijk begraven.

We lopen op dit moment hopeloos vast in onze huidige machtsstructuur, die conclusie kunnen we nu toch wel trekken. Of zijn er nog steeds mensen die denken dat met andere poppetjes aan de macht of een betere ideologie we onze samenleving weer vlot gaan trekken? Toch maar meer over links, toch maar meer over rechts, een democratie, een autocratie. Alle vluchtelingen, mensen met een andere kleur of een ander gedachtegoed het land uit, zou dat nog kunnen helpen? Voor een grote groep mensen is zelfs dat nog een optie. Alle oplossingen die we bedenken, passen allemaal binnen de huidige machtsstructuur, die juist de oorzaak is van de crisis waar we in zitten.  Ook al willen heel veel mensen dit nog niet tot zich door laten dringen. Daar hebben ze het nog te goed voor binnen een dominant neoliberaal systeem waarbij het geld van onderop naar boven wordt gepompt.

Dat verdeelt onze samenleving steeds meer in haves en have nots. Mensen die het financieel nauwelijks nog rond kunnen krijgen en mensen bij wie het geld over de plinten heen klotst, terwijl ze zich afvragen waar ze dat aan verdiend hebben. En dat zal met de krankzinnige oorlog in het Midden-Oosten alleen maar erger worden. Zolang de mensen bij wie het allemaal goed gaat zelf aan de macht zijn, zal er niets veranderen. De mensen en de natuur die het slachtoffer zijn van ons systeem worden door hen gezien als collateral damage. Dan hadden ze maar harder moeten werken, eigen schuld dikke bult. Ook het ziek en onvruchtbaar worden van bijvoorbeeld microplastics is bijkomende schade. Steeds meer winst maken is het doel en daar wordt alles voor opgeofferd. Kijk nog eens naar de documentaire Social Dilemma. En wij maar blijven geloven in het sprookje van het neoliberalisme en oogkleppen hebben voor de kwaadaardigheid ervan. Het recht van de sterkste is de algemeen geldende moraal geworden. Het begrip samen-leving is daarmee aan een ernstige vorm van erosie onderhevig en eigenlijk begraven.

Zo binnen, zo buiten. De huidige machtsstructuur in de wereld die op instorten staat, is direct een spiegel van de persoonlijkheidsstructuur bij onszelf als mens, als individu. Deze structuur is gebaseerd op het afgescheiden zijn van onze essentie. Onze persoonlijkheid heeft zich bij de meeste mensen ontwikkeld om bepaalde pijn, kwetsuur, trauma uit de kindertijd niet te hoeven voelen. Het beschermt ons tegen herhaling daarvan, maar daarmee is het in zijn overleving wel het contact met zijn essentie, zijn oorsprong, kwijtgeraakt. We hollen ons hele leven uit voor die pijn, die angst, die leegte die gepaard gaat met deze onoverkomelijke afgescheidenheid. Onze vele vormen van verslaving zijn hierop gebaseerd.  We zijn niet heel, we zijn niet af, we zijn niet volwassen. Liever pompen we onszelf met ons ego op en doen ons groter voor dan we zijn. Dat kan groteske vormen aannemen, dat zien we bij een aantal leiders op het wereldtoneel. Het ontkennen van iets wat maar te maken heeft met woorden zoals het geestelijke, essentie, bewustzijn of ziel is een slimme manier om alles bij het oude te houden. Je zou er depressief, wanhopig of cynisch van worden.

De kerk heeft de afgescheidenheid van onze essentie altijd (erf)zonde genoemd. Het woord zonde is een beladen woord dat beelden van schuld en boete oproept. De mens is zondig, is slecht, is schuldig. Daarmee houdt de kerk ons als mens klein, afhankelijk en bang. Onze afgescheidenheid, onze gebrokenheid daar zijn we als mens per definitie niet schuldig aan. Het is een dubbele klem, je bent al afgescheiden geraakt en dan word je daar ook nog schuldig aan gemaakt. Klopt niet. Zoals het in mijn visie ook niet klopt dat Jezus is gestorven om ons te verlossen van onze zonden. Lekker makkelijk, dan hoeven we zelf ook niets meer te doen of te veranderen. We hoeven ons alleen maar aan te sluiten bij een kerk en alle geboden te volgen (wat natuurlijk niet lukt, maar dan kunnen we weer biechten). Dan komt het goed, dan komen we in de hemel. Het zijn allemaal cirkeltjes om rond te blijven draaien in de afgescheidenheid van onze essentie en de controle van ons persoonlijkheid niet te hoeven loslaten. We maken ons daarmee als mens kleiner dan we zijn en geven op die manier onze macht uit handen aan een relatief kleine groep. Sommigen noemen dat elite. En die groep doet er alles aan om die macht te behouden of te vergroten. Of die groep nu kerk heet of een land of machthebbers van een economische ideologie zoals het neoliberalisme. Om de pijn, de leegte en de angst maar niet te hoeven voelen die onder onze afgescheidenheid verborgen zit.

Je zou ook heel simpel kunnen zeggen dat we op dit moment vastlopen in onze groei als mens. We hebben nu een bepaald stadium bereikt en de vraag is nu hoe we als mens verder kunnen groeien. Tot een volwassen mens die wel in staat is om zichzelf en elkaar lief te hebben. En wel met respect om kan gaan met zijn omgeving. Dat is toch wat de meeste mensen in hun hart willen. Ik denk dat de kern is van wat Jezus ons wil laten zien dat we kunnen sterven aan onze oude machtsstructuur om daarna op te staan in de beste versie van onszelf. Jezus laat ons eigenlijk zien we in essentie zijn als mens. Het is voor ieder mens mogelijk om te sterven aan de overlevingsstructuur van zijn persoonlijkheid, aan zijn ego. Daarvoor moeten we wel met onze aandacht naar binnen gaan en daar het contact herstellen met de essentie. Onze kern, onze bron, hoe je dat ook wilt noemen. We gaan hier niet aan ontkomen, ook al wachten zoveel mensen nog op de redder op het witte paard, de oplossing aan de buitenkant. Jij en ik zullen zelf moeten veranderen.

Pas als we de liefde van onze essentie binnen ons toelaten, zijn we ook in staat de afgescheidenheid en de pijn daaraan te helen. Klinkt natuurlijk heel erg zweverig, maar dat is het juist niet. Het is oer aards, fysiek. Door die heling kom je bij je werkelijke zelf, bij je eigenwaarde, je talent, je kwaliteiten die dan de ruimte krijgen. En waarmee het mogelijk is een nieuwe samenleving op te bouwen. Kijk maar naar de ideeën van bijvoorbeeld Bob de Wit en Jan Rotmans. Jezus gaat niet over godsdienst of over een bepaalde groep uitverkorenen, maar over onze menswording. Onze groei als mens die eigenlijk hetzelfde groeiprincipe heeft als een plant. We zijn namelijk allemaal onderdeel van natuurwetten hier op aarde. Ik kocht pas een botanisch boek uit 1841 met tekeningen van de Fransman Pierre Jean François Turpin. Hij tekende als eerste verschillende planten in hun onderdelen, maar ook hun groei. Fascinerend, ik heb al tientallen jaren een moestuin, maar wist niet dat een zaadje uit zoveel lagen bestond en dus ook het embryo van de plant bevat. Het zaadje moet eerst de grond in. In het donker breekt dan door de druk van de zwaartekracht, het vocht van de regen en de warmte van de zon, de zaadhuid open. Net als het ego van onze persoonlijkheid. Dan komt de kiem, het embryo van de plant naar buiten en begint te groeien. Vanuit het donker naar het licht boven de grond. Zoals wij als mens dus een essentie hebben, waar vanuit we als volgende stap kunnen uitgroeien tot volwassen en liefhebbend mens.

Het is mogelijk! Misschien is het gewoon allemaal logisch wat in en om ons heen gebeurt. En is het onderdeel van de grote evolutie waar we inzitten en waar onze menswording, onze groei als mens een essentieel onderdeel van is. Misschien moeten we eerst nog meer klem komen te zitten, totdat we die sprong durven maken. Het is in ieder geval hoopvol dat sterven aan oude structuren niet het einde betekent, maar een nieuw begin. Net als in de natuur bijvoorbeeld het sterven van een rups de vlinder doet ontstaan. Wij zijn als mens onderdeel van die natuur, dus voor ons is dat niet anders.