Joop

Hoogleraar Tom Zwart zit er finaal naast over Erdogan

  •  
27-09-2016
  •  
leestijd 6 minuten
  •  
96 keer bekeken
  •  
BNNVARA fallback image
Het is een gotspe van de eerste orde om te stellen dat journalisten in Turkije alleen vervolgd worden omdat ze opkomen voor terroristen
Met verbazing las ik het op 23 september jl. in NRC Handelsblad verschenen artikel ‘Stop eindelijk eens met dat framen van de Turkse president’ van Tom Zwart, een hoogleraar in de Rechten van de mens aan de Universiteit van Utrecht.
Zwart was me al eens eerder opgevallen. Omdat hij kritische kanttekeningen plaatste bij de vervolging van Geert Wilders, en vanwege zijn kritiek op uitspraken van de Hoge Raad en het Europees hof voor de rechten van de mens (ECHR) over de discriminatie van vrouwen binnen de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP). Wat voor redenen Zwart daartoe had laat ik hier in het midden, al constateer ik dat hij kennelijk graag meningen etaleert die door velen als een rake klap in het gezicht worden ervaren. Wat hij over Erdogan en Turkije schreef is wederom zo’n voltreffer.
Eerlijk proces Zwart richtte zich in NRC tegen politici die sancties tegen Turkije eisen omdat zij vrezen dat de naar aanleiding van de mislukte staatsgreep van 15 juli jl. gearresteerde verdachten geen eerlijk proces zullen krijgen.
Met zijn eerste zinnen had Zwart mij al op de kast. Het is namelijk uitgesloten dat de verdachten op een eerlijk proces kunnen rekenen.
Eerder dit jaar greep Erdogans regerende Partij voor Gerechtigheid en Ontwikkeling (AKP) in binnen de rechtelijk macht. Daarbij werden rechters en aanklagers die beslissingen namen tegen Erdogans zin de laan uitgestuurd, of naar een lagere positie overgeplaatst.
Rechter en aanklagers die hun positie behielden kregen zo een duidelijke boodschap.
Verwacht met die dreiging boven hun hoofd nog maar eens dat magistraten vasthouden aan hun onafhankelijkheid bij het nemen van beslissingen.
Verder heeft Erdogan de constitutionele orde naast zich neergelegd door een presidentieel systeem af te kondigen zonder dat de grondwet daarin voorziet (een coup!). In dat kader gedraagt hij zich niet alleen als militaire opperbevelhebber, maar ook als de hoogste autoriteit wat betreft rechtspraak.
Aldus zijn de scheiding der machten en de rechtsstaat fundamenteel aangetast in Turkije. De verwachting dat zij die naar aanleiding van de couppoging zijn gearresteerd op een eerlijk proces kunnen rekenen is onder deze omstandigheden nergens op gebaseerd.
Sociale programma’s Er ontstaat een sterk vertekend beeld van Erdogan en Turkije in het artikel van Zwart. Zo sterk en zo veelvuldig, dat ik nauwelijks weet waar ik moet beginnen, maar ik noem een aantal punten.
Volgens Zwart garandeert Erdogan het recht op voedsel voor arme Turken. Zeker, de AKP zet sociale programma’s in waarbij voedsel, huisraad en geld aan arme Turken wordt verstrekt.
Die steun wordt met graagte geaccepteerd, want hoewel de armoede in de eerste jaren van het AKP-bestuur terugliep, kwam in 2007 een einde aan die tendens. Volgens de meest recente cijfers van het Turkse bureau voor statistiek is de armoede het laatste jaar wederom toegenomen. In combinatie met de groei van de economie verklaart dat waarom Turkije bovenaan staat op de rangschikking van landen waar inkomen en rijkdom het minst gelijk zijn verdeeld.
De sociale programma’s van de AKP mogen niet verward worden met de sociale bijstand zoals Nederland die bijvoorbeeld kent. Ze zijn namelijk uitsluitend gericht op wijken waar de AKP bij verkiezingen veel stemmen vindt. Aldus beloont de AKP haar in armoede verkerende achterban. Arme wijken waar niet of veel minder op de AKP wordt gestemd, zoals in de Koerdische gebieden in Zuidoost Turkije, krijgen niets en kunnen de moord steken als het aan Erdogan ligt.
De werkelijkheid ziet er dus heel anders uit dan de snelle constatering van Zwart dat Erdogan het recht op voedsel garandeert.
Militairen Zwart roemt Erdogan verder om zijn verdiensten bij de democratisering van Turkije en het dresseren van de militairen. Over de periode tussen 2002 en 2008 gaat dit ogenschijnlijk op. Turkije leek toen inderdaad te democratiseren. Zelf trapte ik aanvankelijk ook in die val.
Achteraf weten we echter dat met Erdogans schijndemocratisering de factoren moesten worden uitgeschakeld waarvan verwacht kon worden dat ze hem in de weg zouden lopen bij het invullen van zijn autocratische ambities.
Het is ironisch dat de eerste tekenen van dat laatste zich manifesteerden toen aanklagers in dienst van zijn huidige aartsvijand, imam Fethullah Gülen, op basis van een fantasievolle aanklacht militaire en civiele critici vervolgden.
Dat daarbij diverse journalisten achter de tralies terechtkwamen zag Erdogan niet als bezwaar. Hij noemde zich in dat verband zelfs trots ‘de aanklager namens de natie.’ Een boek van de gearresteerde journalist Ahmet Sik verwierp hij als een ‘papieren bom.’ Sik was met andere woorden, ‘een terrorist’.
‘Terroristen’ Sindsdien is er geen einde gekomen aan het vervolgen van journalisten en heeft dat Turkije een erg slechte reputatie opgeleverd. Tom Zwart kan zich daar niet erg om bekommeren. Wie in Nederland oproept tot steun aan IS riskeert ook een gevangenisstraf, schrijft hij ijskoud.
Het is een gotspe van de eerste orde om te stellen dat journalisten in Turkije alleen vervolgd worden omdat ze opkomen voor terroristen. Citeert Zwart een van Erdogans toespraken? Het lijkt er alleszins op.
Journalisten worden in Turkije vervolgd omdat ze bij een krant werk(t)en waar Erdogan een hekel aan heeft, omdat ze kritiek hebben op het regeringsbeleid, of omdat ze gegevens onthullen over illegale praktijken van de overheid. Zoals over het illegale wapentransport begin 2014 van de nationale inlichtingendienst MIT naar een onduidelijke bestemming in Syrië. Wie dergelijke praktijken aan de kaak stelt heet niet alleen voor Erdogan een terrorist, maar zo te zien ook voor Zwart.
Andere journalisten krijgen met vervolging te maken als zij pleiten voor vrede. Honderden academici worden eveneens om die reden vervolgd of ontslagen. Zwart noemt hen niet eens.
Minderheden In een poging zich in te dekken stelt Zwart en passant dat Turkije geen mensenrechtenparadijs is. Nee, dat is het verre van. Hoe zou het dat kunnen zijn gezien de stelselmatige discriminatie van minderheden, waaronder niet alleen Koerden en Alevieten, maar bijvoorbeeld ook homoseksuelen, atheïsten en kunstenaars?
Daarom is het schunnig dat de hoogleraar uit Utrecht even eerder in zijn artikel meent Erdogan te moeten prijzen omdat die een einde aan de discriminatie van minderheden zou hebben gemaakt. Waar haalt Zwart het vandaan?
Het rechte pad Nederland zou Erdogan volgens Zwart moeten helpen om op het rechte pad te blijven. Welk rechte pad? De Turkse president is al jaren niet meer op een recht pad gesignaleerd. En waar het daar op leek bleek het uiteindelijk om een kromme sluipweg te gaan die het streven naar alleenheerschappij dient.
Bovendien, als het om middelen gaat die de Europese politiek kan inzetten om Erdogan op dat ‘rechte pad’ te houden, wordt Zwart opeens heel vaag, waardoor ik me niet aan de indruk kan onttrekken dat hij het zelf niet weet.
Bij wat Zwart schrijft over de gevolgen van de crisis in Turkije op Nederland, zoals de integratie van Turkse Nederlanders, sta ik niet stil. Simpelweg omdat Nederland mijn afdeling niet is. Zoals Turkije duidelijk niet de afdeling van Zwart is, al zullen Erdogans door religieuze en nationalistische wanen bedwelmde volgelingen daar zeker anders over denken. Voor zover de hoogleraar een heldenstatus onder hen ambieert wens ik hem succes bij het bereiken van deze twijfelachtige eer.
Verder kan ik Zwart alleen maar het advies geven om eens te praten met Turken die hechten aan vrijheid, een rechtsstaat en echte democratie. Dan bedoel ik de Turken onder wie er op het moment veel trachten een visum voor het buitenland te bemachtigen, omdat ze door Erdogans toedoen alle vertrouwen in hun geboorteland zijn kwijtgeraakt en daar ook geen toekomst meer zien.
Volg Peter Edel op Twitter   Peter Edel is schrijver van De diepte van de Bosporus, een politieke biografie van Turkije (2012, Uitgeverij EPO, Antwerpen)

Meer over:

opinie, turkije, wereld,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (26)

A.M. Heupscheuten
A.M. Heupscheuten28 sep. 2016 - 9:51

''Wen maar eens aan een echte democratie waar de president zijn best doet voor de bevolking. '' Hoe komt u daar nu bij? Erdogan is helemaal niet geïnteresseerd in democratie. Hij wil een islamitische dictatuur vestigen. Als u zich daar senang bij voelt prima, maar zeg dat dan i.p.v. te jokken over een "echte democratie". Dat is toch een lachertje! Onderstaande uitspraken van Erdogan laten aan duidelijkheid niets te wensen over: "Democratie is als een trein. We stappen uit wanneer we aankomen op het station dat wij wensen." en "[...] Men spreekt over mensenrechten. Over democratie. Wat voor een democratie? Is democratie een voertuig (araç) of een doel (amaç)? Hier moeten we een discussie over voeren. Voor ons kan democratie nooit een doel zijn. In de context van de islamitische samenleving moeten we beseffen dat democratie niet meer is dan een instrument. Als democratie een fenomeen is wat uit het volk voortkomt, dan is democratie alleen maar iets wat (de wil van) het volk faciliteert [...]" Bron: http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/3628933/2014/04/05/Voor-Erdogan-is-democratie-tijdelijk.dhtml

1 Reactie
A.M. Heupscheuten
A.M. Heupscheuten28 sep. 2016 - 9:52

Excuses, bovenstaande is @Oemmukke 28 september 2016 at 10:35

Alleen feiten
Alleen feiten28 sep. 2016 - 9:11

"Ze zijn namelijk uitsluitend gericht op wijken waar de AKP bij verkiezingen veel stemmen vindt. Aldus beloont de AKP haar in armoede verkerende achterban. Arme wijken waar niet of veel minder op de AKP wordt gestemd, zoals in de Koerdische gebieden in Zuidoost Turkije, krijgen niets en kunnen de moord steken als het aan Erdogan ligt." Hoe komt het dan dat ze zoveel op AKP stemmen. http://www.blogsiteniz.com/haberler/devletten-yardim-nasil-alinir-devletten-yardimi-kim-nasil-aliyor.html Hier kan je meer lezen over hulp aan armen in zuidoost Turkije. Slechts 5% van de respondenten geven aan dat ze zich gedwongen voelen om te stemmen op een bepaalde partij. Verder moet je natuurlijk ook niet vergeten dat voor Erdogan niemand wat kreeg.

1 Reactie
Pater
Pater28 sep. 2016 - 15:25

Een verwijzing in het Turks is voor Nederlanders niet leesbaar he. 5% lijkt me trouwens 5% te veel.

Alleen feiten
Alleen feiten28 sep. 2016 - 8:42

"Erdogan te moeten prijzen omdat die een einde aan de discriminatie van minderheden zou hebben gemaakt. Waar haalt Zwart het vandaan?" Dat haalt hij uit het feit dat de AKP de grootste partij is onder de Koerden. Dat heeft een reden, namelijk dat Erdogan zich vreselijk veel heeft ingezet voor meer rechten voor de Koerden. Als je Erdogan wilt bekritiseren moet je zijn prestaties vergelijken met de periode ervoor en niet ideaalbeelden. Vrouwen en kinderen met hoofddoeken werden overal in Turkije gediscrimineerd. 60%-70% van de vrouwen in Turkije dragen een hoofddoek. Dus minimaal 20 miljoen Turkse vrouwen werden voor Erdogan structureel gediscrimineerd in het onderwijs en door de overheid. Erdogan heeft deze vrouwen bevrijd. Daarom is hij een held en redder van Turkije.

5 Reacties
Anton Chigurh
Anton Chigurh28 sep. 2016 - 9:18

Waarom mag je Erdogan niet vergelijken met ideaalbeelden? Dat doen we bij Nederlandse politici toch ook.

Achterberghen2
Achterberghen228 sep. 2016 - 10:26

Ik zou zeggen, wat doe je nog hier? Turkije heeft je harder nodig.

karel6
karel628 sep. 2016 - 10:36

"Vrouwen en kinderen met hoofddoeken werden overal in Turkije gediscrimineerd. 60%-70% van de vrouwen in Turkije dragen een hoofddoek. " Ja, draai het even om, in het seculiere Turkije van Ataturk was het dragen van een hoofddoek als religieuze uiting op een aantal plaatsen verboden. Het feit dat het juk van de islam nu weer is neergedaald is iets anders dan een bevrijding, religieuze dwang heeft met vrijheid niets te maken.

Oemmukke
Oemmukke28 sep. 2016 - 13:54

Karel, in Turkije wandelen vrouwen met hoofddoek en zonder hoofddoek arm in arm zonder oordelen. Er was sprake van dwang om vrouwen met hoofddoek te weren uit de maatschappij, welke democratie is daarop gebaseerd?

Pater
Pater28 sep. 2016 - 15:22

"Dat haalt hij uit het feit dat de AKP de grootste partij is onder de Koerden." Dat ging inderdaad een hele tijd heel goed. Veel beter dan vroeger onder de seculiere regeringen. Maar dat begon nu juist weer te veranderen met de opkomst van de nieuwe, Koerdenvriendelijke partij HDP. Als reactie begon Erdagan weer de oorlog met de PKK, en beroofde hij de HDP van hun parlementaire onschendbaarheid. Dat is nu misbruik maken van je parlementaire meerderheid. Lopen de kinderen in Turkije nu ook al met hoofddoek? Ik ben bang dat dat minder met vrijheid en meer met sociale dwang vanuit het geloof te maken heeft.

Oemmukke
Oemmukke28 sep. 2016 - 8:35

Peter, kom eens praten inderdaad met echte Turken en niet met oproerkraaiers die de democratie omver willen gooien dmv een coup. In Nederland noemen we dat soort figuren toch ook terroristen? Waarom zou dat in Turkije anders zijn. AKP is nou eenmaal gekozen met een zege van stemmen waar partijen in Nederland alleen maar van kunnen dromen. Welke echte democratie heb je gemist? Mensen die daar tegen willen aggeren moeten netjes de verkiezingen afwachten , ook hier noemen we mensen die daarin hun eigen weg wensen de bewandelen opruiers en haatzaaieres. Hoeveel heb je gekregen voor dit sterk staaltje bagger journalistiek? Je kunt Erdogan afspiegelen als een poppenspeller met alle ambtenaren aan touwtjes, maar vind je het nou echt realistisch dat hij persoonlijk mensen op afkeer kan laten opsluiten? Denk je niet dat hij wat beters te doen heeft als president over meer dan 80 miljoen Turken? Je kanTurkije blijven afschilderen als bananenland, maar het is wel een land dat decenialang te maken heeft met terrorisme en corruptie. Dat de ingeslagen weg niet naar de pijpjes van Europa danst is een ander verhaal maar wel hard nodig. Wen maar eens aan een echte democratie waar de president zijn best doet voor de bevolking. Daar kan Frutte een puntje aan zuigen. ( hadden wij geen NEE gestemd?)

4 Reacties
ton14024
ton1402428 sep. 2016 - 10:19

Wacht jij maar netjes op die verkiezingen, wat denk je, 4 jaar, 5 of 6? ´´Maar ze zijn toch democratisch gekozen.´´ Dat is het makkelijke deel van een democratie.

Pater
Pater28 sep. 2016 - 15:13

@Oemmukke Ik ben het met je eens zolang je het over de couppoging hebt. En dat Erdogan daarop reageert is logisch. Maar déze reactie is totaal buitensporig. Inmiddels al 100.000 mensen ontslagen die niks met de coup te maken hebben. Tienduizend gevangen gezet, idem, de echte misdadigers vrijgelaten bij gebrek aan cellen. De onafhankelijkheid van de rechterlijke macht geschoffeerd. De vrije pers gebreideld. Mensen gemarteld. Iedereen die wordt opgepakt is gemakshalve een terrorist. Dat heeft niks meer met een democratie te maken. Niet naar de pijpen van Europa dansen? Zal me nu een zorg zijn, EU-lidmaatschap is met deze ontwikkelingen wel uitgesloten. Jammer.

Peter Edel
Peter Edel28 sep. 2016 - 18:18

De schrijver van deze reactie trekt conclusies over mij die hij niet hard kan maken.

Peter Edel
Peter Edel28 sep. 2016 - 18:32

Voor de goede orde merk ik op dat ik ieder staatsgreep veroordeel, dus ook die van 15 juli jl. Nergens blijkt uit mijn artikel dat ik daar anders over denk. Evenmin associeer ik mij met kringen die de staatsgreep steunden. Dat ik voor dit artikel betaald ben is onjuist. Mocht de schrijver van deze reactie daar anders over denken dan is het aan hem om dat te bewijzen. Niet zelden zijn het besmettelijke ziekten dragende rioolratten die integere publicisten van baggerjournalistiek beschuldigen...

Contramine
Contramine28 sep. 2016 - 8:03

Goed stuk met heldere weerlegging van Zwarts artikel.. Zo'n professor in de mensenrechten moet er veel vanaf weten, maar hoeft zelf kennelijk niet per se voor mensenrechten te zijn. Maar de passage: "Zwart roemt Erdogan verder om zijn verdiensten bij de democratisering van Turkije en het dresseren van de militairen. Over de periode tussen 2002 en 2008 gaat dit ogenschijnlijk op. Turkije leek toen inderdaad te democratiseren. Zelf trapte ik aanvankelijk ook in die val." Dat lees ik in veel meer reacties op de ontwikkelingen in Turkije. Alsof de aanvankelijke verbetering alleen maar in de huidige ellende had kunnen omslaan. Alsof de geschiedenis maar één kant op kan.

1 Reactie
Pater
Pater28 sep. 2016 - 15:02

Edel gaat er van uit dat Erdogan dit, of iets soortgelijks, van begin af aan van plan was. Ik ben daar niet van overtuigd. Best mogelijk dat hij dit soort dingen pas ging bedenken toen hij steeds meer succes kreeg en steeds meer werd toegejuicht en vereerd. Het kortom wat te hoog in de bol kreeg.

Earl Johnson
Earl Johnson28 sep. 2016 - 8:00

Wat fijn dat zoveel mensen het beter weten dan een hoogleraar. Dat betekend dat de meeste Nederlanders intelligenter zijn dan iemand die er zijn leven aan heeft toegewijd. Het kan natuurlijk ook zo zijn dat wij ons liever slimmer wanen, maar dat is niet leuk om over na te denken. Er worden in dit artikel vele beweringen gedaan, maar tot mijn verbazing zie ik geen enkele bron. Zwart heeft ook overdreven beweringen gedaan, maar kan zijn uitspraken hard maken met onderzoek en bronnen. Ik zie mensen vragen om bronnen van Zwart, maar de uitspraken van Peter Edel worden niet in twijfel getrokken.

1 Reactie
Edwin038
Edwin03828 sep. 2016 - 9:50

Dat komt omdat Tom Zwart de situatie vanuit zijn studeer kamer duidt, en Peter Edel met zijn voeten in de Turkse klei staat...

Dubbeldenker
Dubbeldenker28 sep. 2016 - 7:05

Ik ben wel benieuwd welke bronnen Zwart heeft gebruikt voor zijn artikel. Dat hoort toch bij wetenschappelijke artikelen (of artikelen van wetenschappers), een lange lijst met bronnen? Zodat anderen kunnen nagaan waar wat je beweert op is gebaseerd. Hoe kun je als hoogleraar mensenrechten voorbij gaat aan het ontbreken van een deugdelijke rechtsgrond voor het schorsen en ontslaan van vele duizenden rechters, mensen bij leger en politie en in het onderwijs. Slechts gebaseerd op verdenking met banden met Gülen, vanwege diens onbewezen verantwoordelijkheid voor een buitengewoon knullig georganiseerde coup. Zouden er in Turkije geen regels zijn in het arbeidsrecht voor het schorsen of ontslaan van personeel? En is het opzij schuiven van deze regels om politieke redenen geen schending van mensenrechten? Brevet van onvermogen van Zwart, zijn artikel. Zou niet graag bij hem promoveren, omdat de wetenschappelijke wereld ernstig zou twijfelen aan de waarde van mijn doctoraat.

Mark Gh
Mark Gh28 sep. 2016 - 5:43

Je gaat bijna denken dat Zwart die stukken schrijft om te provoceren en een discussie op gang te brengen... Op zulke uiteenlopende onderwerpen een opinie publiceren die vrijwel recht tegen de "mainstream" in gaat, klasse!

Pater
Pater28 sep. 2016 - 3:32

Zwart is lid van het Forum voor democratie van Baudet.

1 Reactie
Pater
Pater28 sep. 2016 - 14:58

Vind ik beslist minder interessant.

Proximusc Ster
Proximusc Ster27 sep. 2016 - 18:48

Bravo, ik vond het persoonlijk een goed stuk. Tot dat in de laatste alinea weer de spreekwoordelijke aap uit de mouw kwam. Gewoon het visumvrij reizen dan maar in voeren? Kunnen ze binnen 2 jaar hier weer op de Erasmusbrug hun steun betuigen aan de verfoeide Erdogan.

1 Reactie
janwijn
janwijn27 sep. 2016 - 21:48

'Gewoon het visumvrij reizen dan maar in voeren?' Waar leest u dat in het artikel?

Maurits Dekker
Maurits Dekker27 sep. 2016 - 18:33

"Nederland zou Erdogan volgens Zwart moeten helpen om op het rechte pad te blijven." Tja, dan ben je hoogleraar in de rechten van de mens, en dan kraam je zulke baarlijke nonsens uit. Erdogan is, zoals hij zelf heeft gezegd, van mening dat de democratie een trein is waarvan je kan afstappen als je doel bereikt is. Welnu, hij heeft zijn doel bereikt. Hij is eindelijk sultan van de Turken. Dus is hij nu van de trein die 'democratie' heette afgestapt. Arm volk van Turkije. Enne... hoogleraar, heb je daar tegenwoordig geen diploma meer voor nodig?