Hongersnood dreigt door blokkade van de Straat van Hormuz

In betere tijden kwam dertig procent van de wereldproductie aan kunstmest door de straat van Hormuz. Die stroom is nu om de welbekende reden opgedroogd. Dat leidt tot prijsstijgingen net als bij brandstoffen. De VN waarschuwt voor een voedselcrisis want vrijwel nergens ter wereld kan de akkerbouw zonder. Europese boeren zullen de hogere rekeningen wel aan kunnen maar hun collega´s in armere landen zeker niet. Die zien zich gedwongen te bezuinigen op kunstmestgebruik. Daardoor verminderen hun oogsten. Dat kan rampzalige gevolgen krijgen.

De achtergrond daarvan is de gewasveredeling, die de afgelopen honderd jaar vooral door instellingen  in Europa en Noord-Amerika is gedaan en aangestuurd. Daarbij pakte men niet alleen inheemse gewassen aan maar ook die in de koloniën. Nederland speelt op dit gebied een partij van grote betekenis mee. Tot op de huidige dag.

Een resultaat  daarvan is bijvoorbeeld de wonderrijst die op het International Rice Research Institute is ontwikkeld. De halmen daarvan dragen veel meer rijstkorrels dan de traditionele soorten maar de nieuwe variëteit had wel meer bemesting nodig dan de traditionele gewassen en was kwetsbaarder voor ziekten en plagen. Dat maakte voor boeren een extra investering noodzakelijk in gewasbeschermingsmiddelen. Over tal van door Nederlanders ontwikkelde variëteiten, bijvoorbeeld van aardappels, valt een vergelijkbaar verhaal te vertellen.

Dankzij de veredeling van zoveel gewassen is de mondiale voedselproductie enorm gestegen. Dat was ook noodzakelijk om de sterk toenemende wereldbevolking te voeden. Maar de afhankelijkheid van kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen maakt dit alles wel heel kwetsbaar. Dat wordt nu weer eens duidelijk. Als de boeren in arme landen niet aan voldoende betaalbare kunstmest én gewasbeschermingsmiddelen worden geholpen, gaat het verkeerd met hun oogsten.

Nederland heeft nog steeds zijn eigen kunstmestindustrie, net als veel andere Europese landen. Die staat onder druk vanwege de stikstofproblematiek en de stijgende gasprijzen. Ons land beschikt echter over nog een andere bron van meststoffen: de landbouw. Het is best mogelijk de stront, die boeren nu niet mogen uitrijden, om te zetten in droge meststof, die in principe over de hele wereld kan worden geëxporteerd. Dat gaat niet van de ene dag op de andere maar het zou wel een structurele bijdrage kunnen leveren aan een systeem waarin mest wereldwijd betaalbaar blijft en de afhankelijkheid van zeestraten als die van Hormuz afneemt.

Dit is een urgente zaak. Het zou topprioriteit moeten krijgen op het ministerie van Landbouw, bij de kunstmestindustrie en in de hele agrarische sector.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin zeker nu de laatste putten open blijven en Friesland zo´n schandelijke compensatie geboden krijgt voor het toestaan van nieuwe winningen.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst en John Knieriem over politiek en geschiedenis. Nu: Oranje boven