Hoera voor de gedigitaliseerde maatschappij (deel 2)

Een tussenbalans

Dat de virtuele realiteit van Net en Cloud zo hack- en lekbaar als een mandje is, is inmiddels geen publiek geheim meer. De cijfers aangaande online-criminaliteit (707 miljoen euro in 2023) zullen inmiddels allang weer zijn voorbijgestreefd en het grootste probleem blijft natuurlijk dat voor de inmiddels onbedwingbaar grote virtuele geest, geen fles groot genoeg lijkt. Wellicht moet Aardse Intelligentie dan toch maar eens gaan prevaleren boven Artificiële Intelligentie?

Maar weer eens een verfrissend lijstje voor diegenen die de weerbarstige waarheid alsnog onder ogen durven zien.

2025 mei: De landelijke fraudehelpdesk te Apeldoorn luidt de alarmbel over toenemend, zeer geraffineerd gebruik van AI via mail en telefoon. In 2024 nam online-crime toe met tien procent (wat staat voor 64.000 meldingen).

Bij monde van woordvoerster Tanya Wijngaarde meldt men de verbijsterende technische hoogstandjes waarvan oplichters zich bedienen: “Als iemand met zijn stem op radio of televisie is geweest, dan wordt die stem via AI voor andere doelen ingezet. Zo lieten oplichters de stem van de directeur van een Duits concern opdracht geven aan zijn financiële man om een groot bedrag naar een bepaalde rekening over te maken.”

2025 mei: Persbureau Associated Press meldt dat hoofdaanklager Karim Khan van het International Criminal Court (ICC) geen toegang meer had tot zijn Outlook e-mail. Het internationaal Strafhof reageert geschokt en ruilt Microsoft 365 in voor Open Desk waar ook de Nederlandse overheid nu naar neigt (Open Desk-ontwikkelaar Zendis, onderdeel van het Digital Commons European Digital Infrastructure Consortium, wordt door de EU ingezet voor meer digitale autonomie).

Microsoft erkende de ‘loskoppeling’ van Khan’s account maar liet in het midden wat men met ‘loskoppeling’ precies bedoelde. De Europese vrees voor oneigenlijke ‘inmenging’ van de U.S.A. wees Microsoft van de hand… Wordt ongetwijfeld vervolgd.

2025 juli: Het Openbaar Ministerie wordt gehackt. De zwakke plek zit in de software Citrix Netscaler. “Wij mogen en kunnen geen enkel risico lopen om weer met het internet te verbinden zonder dat we weten dat de ‘actor’ uit ons netwerk is”, zo stelde directeur OM Hans Moonen.  

Direct na de rampspoed meldt het OM ook dit gelekte nieuws te betreuren; “Het betreft een interne boodschap”. Curieus rookgordijn van een ‘Openbaar’ Ministerie.

2025 augustus: Gegevens van 941.000 patiënten worden gegijzeld van het Nationaal Bevolkingsonderzoek Baarmoederhalskanker.

In juli hackten professionals de laboratoria van Clinical Diagnostics Nederland en zetten een ‘sample’ (100 Megabyte) op het Dark Web om hun eisen kracht bij te zetten. Volgens de criminelen zijn zij in het bezit van totaal 300 Megabyte aan Burgerservicenummers, adressen en medische gegevens. Men eist 1,1 miljoen euro aan losgeld. Een massaclaim namens getroffenen is in voorbereiding.

2025 september: De grootschalige inbreuk op auteursrechten online zet auteursrechtenorganisatie Pictoright tegenover Meta (Facebook, Instagram). 

Een tussenvonnis van de Amsterdamse rechtbank wijst drie, onafhankelijke deskundigen aan om methode en berekening van e.e.a. met terugwerkende kracht (vanaf 2021) te bepalen.

Tevens wordt ‘Even een plaatje pakken van het internet’ door de federatie beeldrechten gewaardeerd op een derving van zo’n 36 miljoen euro voor auteursrechthebbenden. Onduidelijk is het nog hoe deze, vaak onbedoelde inbreuk door particulieren, verenigingen en stichtingen, te communiceren zonder deze groepen direct te confronteren met grote dwangsommen.

2025 december: De rekenkracht van AI kent nauwelijks grenzen. Het 157 pagina’s tellende rapport Wennink dat een bedrag begroot van zo’n 151 tot 187 miljard (!) aan voor Nederlands noodzakelijke ‘productiviteitsverhogende investeringen’, noemt 22,5 miljard euro voor de aanbouw van een AI-gigafabriek en wordt door collega-onderzoekers bestempeld als absurd.

Men maakt o.a. gewag van het feit dat; “Het openen van meer hyperscale-datacentra voor AI specifiek, de energie- en klimaattransitie ernstig zal verstoren”.

2025 december: Tientallen MBO-‘ers frauderen met onbestaande stageplaatsen binnen o.a. zorgopleidingen. Praktijkopleiders tekenden tegen betaling stage-uren af die nooit gedraaid zijn. De afspraak dat stages zeker drie ‘contactmomenten’ kennen tussen studenten, begeleiders en leerbedrijven kwamen in coronatijd onder druk te staan.

Contact verschoof naar online-meetings die ná de pandemie rustig doorsukkelden en studenten roken hun kans! Topje van de virtuele ijsberg?

2026 januari: Platform X, voorheen Twitter zo u weet, kampt met misbruik van eigen AI-robot ‘Grok’. Gebruikers vragen het programma (vooral bekende) vrouwen digitaal uit te kleden. De ‘trollen’ noodzaakten eigenaar Elon Musk gerbuikers te dreigen ze van zijn platform te verwijderen. De Europese Commissie oordeelde dat de ‘pikante modus’ illegaal is en derhalve strafbaar.

2026 januari: Populair online spel Fortnite wordt weer stevig beboet; 1,1 miljoen euro boete voor het oneigenlijk beïnvloeden van kinderen (in 2024 werd al een zelfde boetebedrag opgelegd wegens ‘het exploiteren van kwetsbaarheden bij kinderen’). Producent Epic Games lacht, met een jaarlijkse omzet van miljarden dollars, uiteraard in zijn vuistje.

2026 januari: De verkoop van het platform waar op o.a. DigiD draait, baart experts en inmiddels ook politiek grote zorgen. De Amerikaanse multinational Kyndryl zou op basis van de Amerikaanse wetgeving wel eens gedwongen kunnen worden gevoelige burgergegevens met de Amerikaanse overheid te delen.

Wetenschappers wijzen op de kwetsbaarheid van de nationale veiligheid, infrastructuur en oneigenlijk gebruik van gegevens (men leze: uitval, manipulatie, chantage etc.).

2026 januari: Wellicht wijs geworden door vorig jaar opgelegde megaboete van 485 miljoen euro begint TikTok binnenkort aan een ‘nieuwe vorm’ van leeftijdscontrole in Europa. Accounts van kinderen onder de 13 dienen verwijderd.

De methode van o.a. een gezichtherkenningsApp staat echter al direct op gespannen voet met, wederom, de Europese privacywetgeving. Wordt vervolgd?