Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen

Hoe vertellen we het de kinderen?

  •  
09-12-2017
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
888 keer bekeken
  •  
7118514947_f4bc1cf5c5_o

© cc-foto: Abumelle

Kinderen groeien op in een samenleving waar dieren worden opgesloten en gedood voor de productie van vlees en zuivel
Door: Frits Boer, Pier Prins en Roos Vonk
Kinderen houden van dieren. Al vanaf negen maanden trekken dieren hun aandacht, terwijl vreemde mensen angst oproepen. Hond, poes, eend, paard, beer, vogel en koe horen tot de eerste vijftig woorden die peuters zeggen. Afgezien van mama en papa zijn dierennamen de meest gebruikte eigennamen in het vocabulaire van het jonge kind. Natuurlijk kunnen dieren ook angst of afkeer oproepen, of een dieronvriendelijke experimenteerdrang. Maar dieren zijn van nature belangrijk voor kinderen. Huisdieren zien ze als vergelijkbaar met leeftijdgenoten, ze praten ermee en delen zelfs geheimen. In veel gezinnen worden huisdieren als gezinsleden gezien, ook door het kind.
Tegelijkertijd groeien onze kinderen op in een samenleving waar dieren worden opgesloten en gedood voor de productie van vlees en zuivel. De beelden van kippenvergassingen, misstanden in slachthuizen en stalbranden illustreren het enorme verschil met onze huisdieren. Van nature zien kinderen dit onderscheid niet: een varken of kip is voor een kind niet minderwaardig aan een hond of kat. Terecht, want deze landbouwhuisdieren hebben niet minder intelligentie of minder gevoel dan huisdieren. Voor volwassenen geldt echter dat ze selectief minder gevoel toekennen aan eetbare dan niet-eetbare dieren; denk bijvoorbeeld aan varken versus hond. Dit verschil is ook aangetoond in gecontroleerd experimenteel onderzoek met fictieve dieren van een andere planeet, waarbij alle kenmerken van de dieren constant werden gehouden en alleen hun eetbaarheid werd gevarieerd.
De lagere waarde die wordt toegekend aan varkens, koeien en kippen, lijkt dus eerder te berusten op een rechtpraten-wat-krom-is waar kinderen nog geen last van hebben. Waar de empathie van volwassenen zich veelal beperkt tot huisdieren en schattige dieren op Facebook-video’s, is het meeleven van kinderen met dieren minder selectief en opportunistisch. Vanaf zes jaar ervaren ze dieren als wezens met eigen belangen en gevoelens en beseffen ze dat dieren pijn kunnen ervaren.
Wanneer kinderen ontdekken dat die leuke dieren van de kinderboerderij in de maaltijd worden verwerkt, is hun reactie vaak: ‘zielig!’ In plaats van met open vizier het gesprek aan te gaan over de productie van ons voedsel, zullen de meeste ouders liever van onderwerp veranderen of het dierenleed vergoelijken. Dit wordt aanzienlijk vergemakkelijkt doordat het buiten het gezichtsveld van de gemiddelde burger plaatsvindt en dieren voor de consument worden ontdaan van empathie-uitlokkende kenmerken, zoals kop (ogen) en vacht. Vissticks en kipnuggets blokkeren de weg naar elke gedachte aan dieren die hiervoor werden gedood.
Deze socialisatie van kinderen in een wereld waar sommige diersoorten gereduceerd zijn tot productiegoederen, heeft effect. Van nature voelen kinderen empathie met de meeste dieren, maar naarmate ze ouder worden, blijken ze zich minder te identificeren met eetbare dieren. De ‘moral disengagement’ waarmee volwassenen de dissonantie tussen hun empathie en hun eetgedrag opheffen, wordt uiteindelijk door kinderen overgenomen. Dat we kinderen afschermen van dit deel van de samenleving, gaat niet alleen ten koste van openheid, nieuwsgierigheid en bewustzijn van de gevolgen van eigen keuzes; het is ook in strijd met de leerdoelen in het Leerplan primair onderwijs. Die omvatten onder meer: ‘leren met zorg om te gaan met het milieu, en leren hoe veel voorkomende planten en dieren […] functioneren in hun leefomgeving’.
De meeste kinderen hebben, net als de meeste volwassenen, geen idee waar hun voedsel vandaan komt. Ze weten niet dat de kip die ze eten pas 6 weken oud was en de ham 4 à 6 maanden; dat koeien melk geven voor hun kalf dat na de geboorte direct bij de moeder wordt weggehaald; dat een ‘scharrelkip’ leeft in een grote loods met tienduizenden kippen op elkaar gepropt. Nog los hiervan komen ze ook niet in aanraking met het meer elementaire biologische inzicht dat mensen, dieren en planten een gezamenlijke leefomgeving vormen; en dat alles wat mensen doen met dieren en planten, een weerslag heeft op hun eigen leefomgeving. We zien dat aan de gevolgen van onze veehouderij voor klimaatverandering, een onderwerp dat juist voor onze kinderen van belang is omdat het hun wereld sterk zal veranderen en bedreigen.
Het is uiteraard niet aan het onderwijs hierin een moreel standpunt in te nemen, maar wel om te laten zien hoe ons voedsel wordt geproduceerd, wat de gevolgen hiervan zijn voor mens, dier en natuur, en dat er verschillend wordt gedacht over de weging van ieders belang in dit samenspel. Uiteindelijk zullen kinderen zelf hun keuzes maken. Maar dat kan pas als ze weten dat er iets te kiezen valt, en niet hun ogen hoeven sluiten voor de ongemakkelijke waarheden waarmee volwassenen hun toekomst hebben opgezadeld.
Frits Boer, emeritus hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie, UvA. Pier Prins, emeritus hoogleraar klinische kinder- en jeugdpsychologie, UvA. Roos Vonk, hoogleraar sociale psychologie, Radboud Universiteit.

Meer over:

dierenleed, opinie, groen
Delen:

Praat mee

onze spelregels.

avatar
0/1500
Bedankt voor je reactie! De redactie controleert of je bericht voldoet aan de spelregels. Het kan even duren voordat het zichtbaar is.

Reacties (58)

Minoes&tuin
Minoes&tuin12 dec. 2017 - 18:23

In China aten ze tot voort kort nog honden. Nu houden ze ze ook als huisdieren.

2 Reacties
DanielleDefoe
DanielleDefoe13 dec. 2017 - 16:38

en de methode om ze levend te koken omdat ze dan lekkerder zijn ontmoet inmiddels ook kritiek.

Minoes&tuin
Minoes&tuin16 dec. 2017 - 8:56

Het was maar een vaststelling!

korheiden2
korheiden211 dec. 2017 - 12:15

Wat willen de schrijvers nu eigenlijk? Geen vlees meer eten? Kinderen weten heus wel dat dieren worden geslacht, hoor. Zeker vinden kinderen - en ook volwassenen - zieke of dode dieren zielig. Kijk maar naar de commotie rondom de uitgemergelde ijsbeer, elders op dit forum. Of de vraag over het afschieten van overtollig wild, zoals momenteel de wilde zwijnen. Het stikt van de ganzen bij ons in de Hoeksche Waard, maar ze zijn beschermd. We slaan hier en daar behoorlijk door.

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe11 dec. 2017 - 16:21

Een gebrek aan wolven en een teveel aan mensen.

Geert Vonk
Geert Vonk10 dec. 2017 - 13:29

Ach ja. Er valt veel te zeggen over dierenleed en moraliteit. Maar 'hoe vertellen we het de kinderen?' is na alle generaties die traumaloos zijn opgegroeid, op het platteland en in de stad, misschien een wat al te goedkope retorisch bedoelde vraag, nietwaar.

chwiedijk
chwiedijk10 dec. 2017 - 10:45

Vlees is moord.

[verwijderd]
[verwijderd]10 dec. 2017 - 7:41

--- Dit bericht is verwijderd —

1 Reactie
Pater
Pater10 dec. 2017 - 17:16

Een hersenpan groeit vanzelf als de hersenen groter worden beste Gene. Deze koppeling van evolutie aan vlees eten is 19e eeuws.

Pater
Pater9 dec. 2017 - 23:43

"Wanneer kinderen ontdekken dat die leuke dieren van de kinderboerderij in de maaltijd worden verwerkt, is hun reactie vaak: ‘zielig!’" Als dat nou het probleem is valt het allemaal wel mee. Ik zit er in elk geval niet zo mee, en ik zal het zonder problemen uitleggen aan de kinderen. Ik zou liever zien dat de hoogleraren niet het vlees eten als het echte probleem behandelen maar de bio-industrie, waarin van een waardig bestaan geen sprake is, waarin dieren alleen als producten worden behandeld.

Eric Minnens
Eric Minnens9 dec. 2017 - 18:24

@Frits de Boer "terwijl vreemde mensen angst oproepen" Misschien is een 'knuffelmens' dan een uitkomst... Nee, ik bedoel geen pop, maar een lekker zacht (volwassen) knuffelmensje..

Minoes&tuin
Minoes&tuin9 dec. 2017 - 17:46

Ik weet nog dat wij een wit konijntje hadden met van die rode kraaloogjes, dat uiteindelijk klaargemaakt werd om gegeten te worden. Ik was nog een klein kind en had het toevallig gezien. Ik ben naar mijn kamer gevlucht en heb nooit maar dan ook nooit meer van een konijntje gegeten. Ik 'lust' het niet. Ik zie dat beestje nog helemaal voor me en ben nu aal heel wat jaartjes verder...Dat wil echter niet zeggen dat ik helemaal geen vlees eet. Kinderen die op een boerderij opgroeien blijken toch een wat andere ervaring en benadering te hebben. Ik zou er zelf niet aan moeten denken een dier te doden...kinderen wennen er wel aan als een kat met een vogel thuiskomt of een muis.

4 Reacties
DanielleDefoe
DanielleDefoe11 dec. 2017 - 16:29

Op mijn 12de vegetarier geworden. Toch afkomstig van een platteland met praktisch uitsluitend veeboeren als buren. De bosmuizen die mijn huis in Nederland binnenwandelen worden levend gevangen en verderop buiten gezet.

Minoes&tuin
Minoes&tuin12 dec. 2017 - 7:26

Hah Dat deden wij ook altijd met de muizen... zo'n kooitje met een buikje dat naar beneden viel zodra ze van het stukje kaas (oef van de koe) knabbelden. Volgens mij kwamen ze even hard weer terug...

Minoes&tuin
Minoes&tuin12 dec. 2017 - 7:28

luikje

DanielleDefoe
DanielleDefoe12 dec. 2017 - 17:33

Dat hangt van de afstand af Minoes. In de literatuur ishet nodige te vinden aan aanbevelingen. Ik heb er wel over gedacht ze te merken maar ik wil ze geen extra stress bezorgen (muizenonderzoekers doen dat wel).

ton14024
ton140249 dec. 2017 - 16:45

Zou die psychiater een fan zijn van de Monty Python´s Killer Rabbit of Youp z´n Flappie? Ik, in elk geval, ben niet zo´n liefhebber van konijn, wel van kiloknallers van Appie. PS Of waar het eigenlijk om draait: dierenleed en het milieu.

spagaat
spagaat9 dec. 2017 - 16:18

Wij hebben altijd aan de kinderen verteld dat boerderijdieren worden gehouden voor melk en vlees. En dat de dieren worden doodgemaakt en we ze daarna opeten. Ze vinden dat heel normaal, al vanaf dat ze twee jaar of zo zijn. Je moet wel een ontzettend stadsmens zijn als je je kinderen niet daarin opvoedt.

dijkbewaker
dijkbewaker9 dec. 2017 - 15:34

Ons voedselpakket valt aan ieder kind simpel uit te leggen. Wat is er moeilijk aan om wat biologische kennis aan onze kinderen over te dragen? Ik zie geen enkel probleem. Overal ter wereld zie je kinderen meedoen met ouders om te leren hoe te leven en te overleven. Of het nou visvangst is of andere methoden waar dieren het middelpunt zijn voor ons voedselpakket. Het voorkomen van onnodig lijden hoort daar als richtlijn gewoon bij. Een vorm van bio industrie is met onze populatie/overbevolking niet te voorkomen. Respect voor alles wat leeft hoort een standaard norm te zijn voor iedere mens. We maken daar immers deel van uit.

1 Reactie
Jan de Kort
Jan de Kort9 dec. 2017 - 18:37

@Dijkbewaker, de redenatie het rammelt toch wel een beetje... "Overal ter wereld zie je kinderen meedoen met ouders om te leren hoe te leven en te overleven." - Ja bij ISIS leren ze kinderen op jonge leeftijd ook al van alles over wat binnen hun cultuur gangbaar is, maar daarmee is het nog niet moreel verantwoord. "Of het nou visvangst is of andere methoden waar dieren het middelpunt zijn voor ons voedselpakket." - Dat dieren het middelpunt zijn is gebaseerd op vooral economische overwegingen (in stand houden van de vee/landbouw sector), cognitieve dissonantie, gewoonte, gemak, ontkenning en is zeker niet gebaseerd op wetenschappelijke inzichten. "Het voorkomen van onnodig lijden hoort daar als richtlijn gewoon bij." - Dus er is toch ook 'nodig' of noodzakelijk lijden? Welk en wiens doel dient dat noodzakelijke lijden dan, zeker niet dat van het onschuldige dier. Dit soort richtlijnen zijn daarom totale onzin en als niets meer bedoeld dan het collectieve schuldgevoel af te kopen. Verplaats je eens in de positie van het dier, wat uitsluitend en in erbarmelijke omstandigheden leeft om andere zogenaamd 'beschaafde' zoogdieren, de mens, dagelijks een 10-minuten durende smaaksensatie te geven, want voor de gezondheid of het overleven van die mens is deze zogenaamd noodzakelijke marteling niet nodig.

Wittemuis
Wittemuis9 dec. 2017 - 14:40

Hoe vertel je het je kinderen ? In mijn geval niet moeilijk opa en oma hebben een boerderij met 120 koeien .

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe11 dec. 2017 - 12:59

Op het platteland opgegroeid, omringd door veeboeren. Vegetarier geworden op mijn 12de. Het ene kind is het andere niet.

Eric Minnens
Eric Minnens9 dec. 2017 - 12:46

"Hoe vertellen we het de kinderen?" Tja, net als met Sinterklaas. Op een bepaalde leeftijd komt er een eind aan hun kinderfeestje. Komen ze terecht in de wereld van 'men privilege'. Hoe dan? Bijvoorbeeld door ze dat filmpje van die uitgemergelde ijsbeer te laten zien... (cynische smiley).

Haastig
Haastig9 dec. 2017 - 12:44

"De lagere waarde die wordt toegekend aan varkens, koeien en kippen, lijkt dus eerder te berusten op een rechtpraten-wat-krom-is waar kinderen nog geen last van hebben." Rechtpraten-wat-krom-is = cultuur, historisch gegroeide waardeoordelen. Verreweg de meeste culuren/groepen eten dieren of dierlijke produkten. Alleen verschilt het welke groep wat eet. In het MO geen varken, joden mogen een hele lijst niet (en dierlijk kind niet samen met ouder), in Europa geen "huisdieren", bij hindoes geen koeien. Volgens mij is alleen bij de Chinezen geen onderscheidt: die eten alles, van koeien tot honden, van apen tot kwallen. In die zin maken dus zowel vegetariërs/veganisten als Chinezen geen onderscheidt: de ene alleen helemaal geen dierlijk voedsel, de andere groep al het dierlijk voedsel zonder onderscheidt. "Deze socialisatie van kinderen in een wereld waar sommige diersoorten gereduceerd zijn tot productiegoederen, heeft effect." " De ‘moral disengagement’ waarmee volwassenen de dissonantie tussen hun empathie en hun eetgedrag opheffen, wordt uiteindelijk door kinderen overgenomen. Dat we kinderen afschermen van dit deel van de samenleving, gaat niet alleen ten koste van openheid, nieuwsgierigheid en bewustzijn van de gevolgen van eigen keuzes" "De meeste kinderen hebben, net als de meeste volwassenen, geen idee waar hun voedsel vandaan komt" "Het is uiteraard niet aan het onderwijs hierin een moreel standpunt in te nemen, maar wel om te laten zien hoe ons voedsel wordt geproduceerd" Anderszijds, door het niet (op vroege leeftijd) tonen waar (dierlijk) eten vandaan komt, ontstaat juist een "keuze"-moment. Immers, anders vindt socialisatie waarin een dier productiemiddel is, op een veel eerder moment plaats in het leven van een kind en dus "dieper" verankerd. Voor de boerendochter die sinds haar geboorte koeien geslacht ziet worden, is het slachten -alsook het respectvol omgaan met je dieren- volstrekt normaal. Voor een Afrikaans kind uit een of andere stam zal het volstrekt normaal zijn bloed van een koe af te tappen als voedingsbron. Een klein kind uit Borneo zal vermoedelijk met graagte een nog wriemelende sago worm/larve eten (ieuww !). Zelf at ik als jong kind, wonend in het buitenland, gezoete kwal op een stokje (lekkernij), leerde ik visseogen uitzuigen (delicatesse) en was ik bijzonder geïnteresseerd in het hanengevecht dat we bij toeval zagen. Dingen die voor een Nederlands kind niet "normaal" zijn, ik wel normaal vond. Ik heb niet de indruk dat het eerder blootstellen van (kleine) kinderen aan voedsel processen ervoor zorgt dat kinderen zich afwenden van dier als voeding, eerder omgekeerd: de afstand tot de voedselketen, met af en toe een verschrikkelijk-onherkenbaar-onverwacht beeld zal meer doen voor "keuze".

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe11 dec. 2017 - 12:28

Haas zelfs Chinezen hebben een soort voedseltaboes. Er schijnen traditionele restrictieve dietvoorschriften te zijn voor zwangere vrouwen, die helaas schadelijk zijn voor hun gezondheid. Kinderen kunnen op jonge leeftijd wanneer ze er achter komen waar vlees vandaan komt besluiten dat ze het niet meer willen eten. Die leeftijd ligt volgens mij bij ongeveer 8. Sommigen houden dat zelfs vol als de omgeving het accepteert.

Piet de Geus
Piet de Geus9 dec. 2017 - 12:11

"Al vanaf negen maanden trekken dieren hun aandacht, terwijl vreemde mensen angst oproepen. Hond, poes, eend, paard, beer, vogel en koe horen tot de eerste vijftig woorden die peuters zeggen." Even een vraagje aan de wetenschappers: in hoeveel procent van de gevallen bedoelen die peuters met 'beer' een dier en in hoeveel procent van de gevallen een knuffeldier?

6 Reacties
Eric Minnens
Eric Minnens9 dec. 2017 - 16:31

@Piet de Geus Uitgaande van de gelijkwaardigheid van de 7 begrippen hond, poes, eend, paard, beer, vogel en koe als (knuffel-)ding... iets om en nabij de 14%. Knuffelberen zijn immers ver in de meerderheid, al kom je zo hier en daar natuurlijk ook wel knuffeleenden e.d. tegen. Nou ja, naar beneden afgerond, laten we zeggen: 10%...

Eric Minnens
Eric Minnens9 dec. 2017 - 17:05

@De Geus, PS Oja, alles moet nog gedeeld worden door 2, omdat de andere helft natuurlijk bestaat uit de werkelijke dieren. Dan wordt het dus 7% respectievelijk 5%. (Voor elke betere berekening houd ik mij overigens aanbevolen.)

DanielleDefoe
DanielleDefoe11 dec. 2017 - 12:51

Ik heb nog wel ergens woordenschat data liggen maar die zijn helaas Engelstalig. De meeste kinderen beginnen met zelfstandige naamwoorden, maar ze hebben ook werkwoorden, voorzetsels en adjectieven nodig om zinnen te kunnen vormen. Dat begint bij een woordenschat van ongeveer 50 bij ongeveer 18 maanden. De spreiding is groot. Bij de meeste kinderen zal daar wel beer en poes of hond in zitten. De eerste drie-woorden-zin uit eigen observatie was de voor omstanders begrijpelijke uiting: "poes auto boven". Poes zat op de motorkap van een stilstaande auto die nog warm was van recent gebruik.

Minoes&tuin
Minoes&tuin12 dec. 2017 - 7:43

Zijn niet alle kinderboekjes zo gemaakt, die beginnen altijd met de benoeming van dieren en plaatjes daarbij. Het zijn heel vaak woorden met een lettergreep. Het 'slaap kindje slaap daar buiten loopt een schaap' begint al bij de geboorte. Toon Hermans zou zeggen; daar loopt een schaap, daar loopt helemaal geen schaap....

DanielleDefoe
DanielleDefoe12 dec. 2017 - 17:52

" alle kinderboekjes "? Misschien, maar het maakt wel uit of je opgegroeid bent met " Bij uil thuis", "Kikker en pad", " Kleine Beer" of met Nijntje . Of zonder boeken in huis.

Minoes&tuin
Minoes&tuin16 dec. 2017 - 9:00

Of met boerderij-dieren!

Plaatsentijd
Plaatsentijd9 dec. 2017 - 11:48

Mama tijger legt haar welpjes ook uit hoe er dieren gedood moeten worden om gezond oud te worden. Zo moeilijk is dat niet.

9 Reacties
herman46
herman469 dec. 2017 - 16:13

Mama mens moet dan wel uitleggen dat jonge tijgertjes vlees móeten eten. Jonge mensen hoeven dat niet, ook niet als ze volwassen zijn. Dus zou mama mens dan ook eerlijk moeten vertellen dat het doodmaken van al die dieren niet nodig is. En dus zou mama mens haar welpjes gewoon moeten leren geen dieren te eten. Zo moeilijk is dat niet.

Minoes&tuin
Minoes&tuin9 dec. 2017 - 17:52

Ik zie ze anders regelmatig naar de huisarts lopen voor weer een vitamine B injectie. Een mens is toch echt een omnivoor. Wil niet zeggen dat ik het met de gebezigde praktijken eens ben, verre van dat!

Jan de Kort
Jan de Kort10 dec. 2017 - 10:28

@Minoes&tuin "Ik zie ze anders regelmatig naar de huisarts lopen voor weer een vitamine B injectie." Ach ach, na lang graven komt toch weer het meest pathetische en lachwekkende argument tegen vegans tevoorschijn. Ten eerste omdat ook dieren die we consumeren zelf geen b12 maken maar dat ook als supplement krijgen toegediend. Een koe laten opgroeien, slachten en opeten om alleen aan je b12 te komen is wel de meest inefficiënte manier om aan je b12 te komen. Ten tweede, hoeveel vleeseters gaan er wel niet naar de dokter als gevolg van allerlei door voeding veroorzaakte ziektes, zoals diabetes, cholesterol, hart- en vaatziekten, kanker, etc.? De link naar dierlijke eiwitten is al vele malen aangetoond. Daarnaast wordt in onderzoek na onderzoek aangetoond dat vegans over het algemeen gezonder zijn.

Plaatsentijd
Plaatsentijd10 dec. 2017 - 12:19

@Famke Dus jij wilt dat de mens zich losmaakt van zijn natuurlijke situatie, en het vlees dat hij vanuit zijn metabolisme nodig heeft toch niet gaat eten. En dan kunstmatig gaat proberen het gemis te compenseren met enge injecties. Tja, ik zie de mens meer als een dier dat gewoon moet eten wat zijn lichaam nodig heeft. In jouw geval : wat haar lichaam nodig heeft. Het is een typisch stads-decadent standpunt om de mens te zien als een moreel verheven wezen dat niets levends mag doden. De essentie van de natuur is eten en gegeten worden, en de mens maakt deel uit van die natuur. Kijk maar naar de krokodillen of de haaien die gewoon een menselijk been wegeten als ze even niets anders eetbaars vinden.

Haastig
Haastig10 dec. 2017 - 13:07

Jan de Kort 10 december 2017 at 11:28 "Ten eerste omdat ook dieren die we consumeren zelf geen b12 maken maar dat ook als supplement krijgen toegediend. Een koe laten opgroeien, slachten en opeten om alleen aan je b12 te komen is wel de meest inefficiënte manier om aan je b12 te komen." Dan zou ik maar eens een klachtenbriefje sturen naar het voedingscentrum, daar wordt immers "foute" info verspreidt: "Vitamine B12 komt vrijwel alleen in dierlijke producten voor omdat het wordt gemaakt door bepaalde bacteriën in het maag-darmkanaal van dieren." http://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/vitamine-b12.aspx Ik moet zeggen dat het wel mijn respect voor de generaties voor mij verhoogd, deze wijze kennis van jou. Ik heb me nooit gerealiseerd dat de jagers uit het hunter-gatherer-tijdperk 2 keer moesten hollen: een 1e keer om de supplementen toe te dienen aan hun prooi, en een 2e keer om de prooi -voorzien van supplementen- om te leggen.....

Minoes&tuin
Minoes&tuin11 dec. 2017 - 6:40

Jan de Kort Jij durft. Ik heb een nichtje die met een vegetariër is gehuwd, en sindsdien volkomen vegetarisch is gaan eten. En ja, zij staat om de haverklap bij de huisrats vanwege een vitamine B12 tekort. Zij eten precies dezelfde voeding.

Jan de Kort
Jan de Kort11 dec. 2017 - 10:59

@Minoes Gezonde mensen hebben in hun lichaam een voorraad b12 die voldoende is voor minimaal 3 jaar. Je zou je ook af kunnen vragen waarom de man van je nichtje geen b12 tekort heeft. Ik denk daarom dat er bij je nichtje meer aan de hand is dan je aan haar vegetarisch dieet kunt toeschrijven...

DanielleDefoe
DanielleDefoe11 dec. 2017 - 12:53

Ik ben vegetarier (geen vegan) sinds mijn 12de en slik nog spuit.

DanielleDefoe
DanielleDefoe11 dec. 2017 - 12:56

nog= noch.

Uilenspiegel
Uilenspiegel9 dec. 2017 - 11:32

Alweer een taak voor het onderwijs. Kunnen ouders zelf niet op pad naar de diverse landbouwbedrijven en tekst en uitleg geven of zijn zij ook verworden tot "productiegoederen"?

1 Reactie
hminkema
hminkema10 dec. 2017 - 8:43

@Uilenspiegel: Na dertig jaar lesgeven heb ik maar bar weinig duidelijkheid gekregen over welke moraal ik nu wel, en welke ik niet voor de klas geacht wordt uit te dragen. Formeel zwijgen werkgever en overheid daar over, en bepalen zich tot de 'kerndoelen' of 'eindtermen' die niet moralistisch van aard zijn. Of ze laten incidenteel vage ballonnetjes op, zoals dat ik moet 'bijdragen aan burgerschap' en aandacht moeten geven aan 'normen en waarden'. Bij het grote publiek vind je zowel de opvatting dat leraren hun favoriete moraal X, Y en Z moeten uitventen (zoals 'leer de kinderen dat vlees eten onnodig en immoreel is', 'we moeten asielzoekers hartelijk verwelkomen', 'Zwarte Piet is racisme' of, natuurlijk, het tegendeel) als de opvatting dat leraren op geen enkele manier moeten moraliseren en zich tot 'de feiten' moeten beperken. En alles daar tussenin. Bij zoveel onduidelijkheid, van bovenaf en vanaf de flanken, kun je het leraren niet echt kwalijk nemen dat ze er maar het beste van proberen te maken, naar eer en geweten. Ze kunnen toch niet iedereen tevreden houden, en de klas moet hoe dan ook worden lesgegeven. Kortom, met die 'taken voor het onderwijs' die voortdurend over onze spreekwoordelijke schutting worden gegooid, loopt het in de praktijk wel los. Ik ga echt niet op gezag van deze auteurs maandag in de klas hun persoonlijke mening uitventen.

hminkema
hminkema9 dec. 2017 - 10:14

Volwassenen wordt hier aangewreven dat ze "rechtpraten-wat-krom-is". Maar wat is er dan "krom" aan de opvatting dat je een poes niet moet opeten en een koe wel? Waarom zou het moreel verboden zijn om daar onderscheid tussen te maken? Mensen maken zelf wel uit welk dier ze wel of niet eetbaar achten. De een wil geen varkens eten, de ander geen koeien, weer een ander geen insecten, en sommigen willen geen enkel dier eten. Prima, maar verhef je eigen - evident persoonlijke - keuze niet met een quasi-morele superioriteit boven die van een ander. Kan wel wezen dat de auteurs het toevallig "krom" vinden dat iemand wel koeien maar geen poezen eet, maar voor de meeste aardbewoners is daar niets "kroms" aan. En dat kinderen deze dieren even lief zouden vinden, tja. Ten eerste is dat nog maar de vraag (ik denk dat kinderen aanmerkelijk vaker poezen aaien dan koeien of garnalen) en ten tweede: waarom zouden de allerjongste kinderen per definitie moreel superieurder oordelen dan oudere kinderen of volwassenen? Die assumptie komt uit de dikke duim. Ook stellen de auteurs dat "wanneer kinderen ontdekken dat die leuke dieren in de maaltijd worden verwerkt, hun reactie vaak: ‘zielig!’ is". Och, er zijn wel meer harde feiten des levens die kinderen ontdekken en - al snel of na enige moeite - accepteren. Dat er oorlogen zijn; dat iedereen uiteindelijk doodgaat; dat ouders soms scheiden; dat mensen verschillen in macht en rijkdom; dat sommige kinderen elke week hun kamer moeten opruimen. Maar waarom zou hun aanvankelijke 'zielig!'-reactie de morele boventoon moeten voeren? Zouden we deze kinderen echt helpen door hun verongelijktheid over deze zaken te bevestigen en ze er moreel in op te sluiten, in plaats van ze er aan te laten wennen? Is die kinderlijke reactie het ultieme bewijs dat het allemaal anders moet? Dan is er het argument dat dieren op het bord niet erg meer op dieren lijken. Ogen eraf, kop eraf, staart eraf, zacht velletje eraf. De suggestie is dat als kinderen het dier nog wel op een dier vinden lijken, ze dat zó zielig vinden dat ze spontaan vegetariër worden (wat ik vermoed de Heilige Graal van de auteurs te zijn). Nog afgezien van de onpraktische implicatie dat we voortaan de kipfilets met ogen en staart opdienen, is nog helemaal maar de vraag of in bijvoorbeeld agrarische culturen waar kinderen de schattige geitjes, koetjes en varkentjes uit eigen, alledaagse ervaring kennen, er een grotere weerstand tegen vleesconsumptie bestaat. Zoveel vegetarische kinderen van veeteelthouders zijn er nu ook weer niet. Ook in zelfvoorzienende kleine boerengemeenschappen in verre landen zetten veel kinderen graag de tanden in een kippetje dat een dag tevoren nog rondscharrelde. Misschien is dit argument dan toch minder sterk dan het leek. Bovendien hebben sommige kinderen ook een fysieke afkeer van het eten van groenten. Andijvie, jakkes. Spruitjes, getsie. Sinds wanneer is afkeer-van-een-bepaald-soort-eten een moreel imperatief om met het eten daarvan te stoppen? Ik vind het heel goed dat we kritisch zijn op onze vleesconsumptie, en scherp op de maatschappelijke en milieutechnische gevolgen en op de omstandigheden in de productiesector. Maar een pleidooi daarvoor hoeft niet te worden opgehangen aan misplaatste morele superioriteit met kinderlijke reacties als excuus.

8 Reacties
Jan de Kort
Jan de Kort9 dec. 2017 - 12:34

Een heel verhaal om maar om de hete brij heen te blijven draaien, namelijk dat het immoreel is om onschuldige, intelligente en emotioneel bewuste dieren uit te buiten terwijl dat vanuit gezondheid- en voedingsoverwegingen voor de mens niet absoluut noodzakelijk is. En voordat er gezeurd wordt over de toch echt noodzakelijke voedingsstoffen in dierlijke producten waarvoor die beesten toch echt geslacht moeten worden, het enige dat je tekort komt is B12 en dat pop je zo met een pilletje in je mond, net als het slachtvee dat het als supplement krijgt toegediend.

marcelhermus
marcelhermus9 dec. 2017 - 15:29

Ik denk dat katten gewoon niet te vreten zijn.

hminkema
hminkema10 dec. 2017 - 8:22

@Jan de Kort: Je bent je er van bewust, veronderstel ik, dat de opvatting 'vlees eten is immoreel' een persoonlijke en vrij zeldzame opvatting is, he? Succes ermee.

Jan de Kort
Jan de Kort10 dec. 2017 - 10:30

@hminkema Ik begrijp dat je nu van inhoudelijke argumenten bent overgeschakeld naar mij persoonlijk aanvallen?

hminkema
hminkema10 dec. 2017 - 23:46

Dan begrijp je dat verkeerd. Ik val je helemaal niet persoonlijk aan. Ik ken je niet eens en zou geen enkele slechte eigenschap van je kunnen opnoemen of verzinnen. Wat ik deed, was onderstrepen dat jouw aanname "vlees eten is immoreel" niet werkt als argument, omdat het niet wordt gedeeld als uitgangspunt. Ik vind het helemaal niet "immoreel" om een varken of koe te doden en op te eten, en op dat subjectieve standpunt van mij heb ik net zoveel recht als jij op het jouwe. Dat is een inhoudelijk punt, geen slag onder de gordel. Dat dat "voedingstechnisch niet noodzakelijk" zou zijn, overtuigt mij ook al niet. Er zijn wel meer dingen "voedingstechnisch niet noodzakelijk" die ik toch best in mijn mond wil stoppen. Overigens bevatte jouw stukje wel een persoonlijke aanval, waar je mij in de schoenen schuift dat ik als doel heb om "om de hete brij heen te draaien". Ik ben er maar aan voorbijgegaan.

Jan de Kort
Jan de Kort11 dec. 2017 - 11:08

@hminkema Ik vind het immoreel om anderen, waaronder dieren, onnodig lijden toe te brengen. Dat lijkt me een vrij algemeen geaccepteerd uitgangspunt in onze maatschappij. En dat uitgangspunt strookt niet met de wijze waarop dieren momenteel, uit naam en in opdracht van de consument, worden uitgebuit voor consumptie. Moeilijker dan dat is het niet. De wetenschap heeft daarnaast al lang aangetoond dat je alle voedingsstoffen uit plantaardig voedsel kunt halen, m.u.v. b12, maar daarvoor volstaat een dagelijks pilletje. Kortom, het lijden van dieren is vanuit voedingsperspectief niet noodzakelijk en gezien de huidige praktijk van veehouderij immoreel... Prima als je toch een dier wilt eten, maar wees dan ook man genoeg om het beest zelf te slachten en besteedt dit vuile werk niet uit aan een ander...

Minoes&tuin
Minoes&tuin12 dec. 2017 - 18:20

hminkema Ik vind dat je dat heel mooi en zorgvuldig verwoord hebt! cubert20 Moet je aan de mensen in Helmond vragen!

hminkema
hminkema12 dec. 2017 - 18:45

@Jan de Kort: Ik vind het helemaal niet immoreel om dieren te doden voor het vlees (of voor het leer, of voor wat dan ook). Als het dier een beetje tijd van leven heeft gehad, in niet te barre omstandigheden, dan is dat beetje leed dat hij aan het einde ervaart niet zo'n ramp. Ik heb het idee dat een paar miljard aardbewoners dat met mij eens zijn, dus helemaal alleen sta ik niet in dit - voor u wellicht 'immorele' - standpunt. Ook de boer die zijn koe gekend en verzorgd en geaaid heeft en heeft helpen bevallen en wat al niet, heeft er geen moeite mee om Bertha 23 tegen het einde harer dagen in bieflappen en zult te om te toveren. Gewoon omdat het kan, omdat het lekker is, en omdat een mens bepaald niet slechter wordt van het (matig) eten van vlees. 'Immoreel' vind ik het wel als iemand z'n eigen moraal voor absoluut en zaligmakend verklaart. Dat zult u mij dus niet zien doen. Ik kan er prima mee leven dat u er een andere, wat minder gangbare moraal op na houdt. Volhouden! zou ik bijna zeggen (want dan is er meer vlees voor mij). Mag ik rekenen op een even grote ruimdenkendheid van uw kant? Dus dat u mij van harte mijn moraal gunt? Dat vlees eten niet strikt nodig is, wil ik tot op zekere hoogte wel geloven. Andijvie eten of schorseneren schijnt ook niet strikt nodig te zijn. Maar het mág wel. Kortom, het argument dat een bepaald voedingsmiddel niet per se nodig is, impliceert nog geen verbod. Daarbij kunnen voedingsmiddelen tegelijk onnodig zijn én heilzaam (en nog lekker ook). Ik vind het acceptabel als het heilzame (en lekkere) argument voor hem/haar de doorslag geeft, en het noodzaak-argument het daarbij aflegt. Tot slot verlangt u van mij dat ik mijn eigen dieren slacht, alvorens ze te nuttigen. Ik weet niet waar u deze hersenkronkel gevonden heeft. Weeft u ook uw eigen kleren? Stelt u uw eigen auto samen met materiaal uit de Gamma? Bouwt u uw eigen hutje op de hei? Cultiveert u uw eigen woestijnboerenkool? Ik denk het allemaal van niet, en zou niet weten waarom mijn voorzien in mijn primaire levensbehoeften zou moeten afwijken van het uwe.

zegikechtniet
zegikechtniet9 dec. 2017 - 9:52

Ik vertel mijn zoon gewoon dat mensen snijtanden en een maag-darm systeem hebben om vlees te kunnen verteren. Erg ingewikkeld is het echt niet hoor.

4 Reacties
Jan de Kort
Jan de Kort9 dec. 2017 - 12:38

Nou dan neem ik aan dat je hem ook nog even laat zien hoe je jullie cavia of hamster even slacht en vervolgens lekker met je snijtanden verorbert.

herman46
herman469 dec. 2017 - 16:18

Mensen hebben maalkiezen die vleeseters niet (nodig) hebben. Het darmkanaal van mensen is veel te lang voor het verteren van vlees. Daarom moet vlees bewerkt en gebraden, gebakken, gekookt, gegrild worden. En dan nog vind er in dat lange darmstelsel een verrottingsproces plaats dat vlees weliswaar eetbaar maar ook ongezond maakt. Echt ingewikkeld is het niet hoor.

Minoes&tuin
Minoes&tuin9 dec. 2017 - 17:55

Eet jij je bonen rauw dan?

Haastig
Haastig9 dec. 2017 - 19:53

@Famke Ik heb als omnivoor knobbelkiezen (en geen geplooide kiezen zoals herbivoren) en enzymen om vlees te verwerken. https://www.schooltv.nl/video/het-gebit-van-planten-vlees-en-alleseters-hoe-ziet-dat-eruit/ https://www.schooltv.nl/video/de-mens-spijsvertering/#q=De%20mens%20spijsvertering Wel zaak om gevarieerd, gezond te eten, in niet te grote porties. Oh, en natuurlijk ook zaak die kiezen van mij, geschikt om zowel vlees als groen te vermalen, ook goed te gebruiken. En ach, dat verrottingsproces? Volgens de meeste deskundigen is er weinig aan de hand. En zolang ik zelf genoeg "verrotte" zaken m'n mond in duw of giet schrik ik daar ook niet echt van: yoghurt, wijn, bier, brood.. Sowieso, zonder verrottingproces geen leven op deze aarde! Uiteraard kan je een "morele" keuze maken om geen dierlijke produkten te nuttigen. Het helpt dat we inmiddels ook wereldwijd produkten kunnen verhandelen (variatie) en nabootsen (supplementen) zodat tekorten kunnen worden voorkomen. Maar, de mens is simpelweg wel biologisch "gemaakt" als omnivoor.