Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Frankrijk krijgt internationale hulp in strijd tegen toenemende bosbranden

'Oorlog tegen het vuur' vereist Europese aanpak
Joop

Hoe Rutte III zijn fundamentele kennisbron verwaarloost

  •  
07-03-2018
  •  
leestijd 5 minuten
  •  
Schermafbeelding 2018-03-07 om 19.06.19

© Screenshot YouTube

De lessen van Hannah Arendt voor het onderwijs
Door: Werner de Gruijter en Elisa Klaus
De macht in het Westen verschuift richting een nieuw soort feodalisme, ook wel neoliberalisme genoemd. Onder het mom van marktwerking verdween de macht uit handen van de burger en kwam terecht bij investeerders die met geld invloed hebben uitgeoefend op het (Europese) onderwijsbeleid.
Deze aanpak vertoont steeds meer destructieve kenmerken. Democratische waarden als zelfontplooiing, historisch besef en het vermogen om moreel te redeneren worden in het onderwijs minder sterk gecultiveerd. Het kabinet Rutte III lijkt hiervoor blind te zijn.
Het gedachtegoed van de beroemde Duits-Amerikaanse filosofe Hannah Arendt (1906-1975) kan licht werpen op deze ontwikkeling. In haar visie op het onderwijs stelt ze dat de politiek de leslokalen niet zou moeten binnendringen. Politiek – ze bedoelt hier vooral politieke ideologie – belemmert volgens haar de noodzakelijke culturele vernieuwing om de beschaving te vrijwaren van haar neiging tot zelfdestructie.
Ontworteling In de periode voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog zag ze het gevaar van teveel cynisme en rationaliteit in de samenleving; van te veel macht in te weinig handen; van te veel slechte sociale relaties en van het dogmatisch najagen van het ideaal de wereld te beheersen. Tegelijk nam ze een gebrek aan culturele vernieuwing waar – wat samen leidde tot een neerwaartse spiraal en oorlog en massavernietiging tot gevolg.
Dat vernieuwing uitbleef kwam mede doordat politici destijds zich met de inhoud van de lessen meenden te moeten bemoeien. Hoewel impliciet gezien politiek vrijwel altijd en overal aanwezig is, ook in het onderwijs, doelde Arendt vooral op het beschermen van de ruimte om kritisch te denken. De huidige onderwijspraktijk wijst erop dat haar visie nu niet effectief is verankerd. Het lijkt erop dat de ‘politiek’ het curriculum van het hoger onderwijs opnieuw binnen is geslopen en daar eerder tot ontworteling leidt dan dat het bijdraagt aan persoonlijke groei. Kortom, welke rol zou het (hoger) onderwijs eigenlijk moeten spelen?
Wie de democratie een warm hart toedraagt, doet er goed aan kennis te nemen van de bevindingen van Arendt. Ze was een stateloze vluchteling die het schopte tot professor op verschillende Amerikaanse universiteiten waaronder Princeton. Als slachtoffer van het nazisme zat ze in 1933 een tijd in een interneringskamp in het Franse Gurz, voordat ze naar de Verenigde Staten vluchtte. Ze ervoer van dichtbij het gevaar van dogmatiek en het totaal willen controleren en beheersen van de wereld – ook van datgene wat ‘nieuw’ is. Ze ontwikkelde zich mede hierdoor tot een dwarse en onafhankelijke denker en tevens tot voorvechter van de mensenrechten – waarvoor ze diverse keren werd onderscheiden.
Waardevol en tijdloos Van oorsprong is Arendt niet geschoold in de pedagogiek of onderwijskunde. Toch wordt ze gezien als een van de grootste onderwijskundigen van de naoorlogse periode, mede door haar essay ‘The crisis of education’ (1954). Dit essay richtte zich tegen de toenmalige progressieve onderwijsvernieuwing van de Amerikaanse filosoof John Dewey. Belangrijk is dat Arendt in haar beroemd geworden essay een doelstelling beschreef waartoe het onderwijs zou moeten dienen. Met name dit doel is interessant. Het geldt als een klassieker waar academici tot op de dag van vandaag uit citeren.
Samengevat komt Arendt’s zienswijze erop neer dat het onderwijs een tweeledig tegengesteld doel dient. Enerzijds dient het kind beschermt te worden tegen de wereld zoals zij is – zodat het uniek menselijke ongeremd tot volle wasdom kan komen. Anderzijds, zo formuleert Arendt verder, dient de wereld beschermd te worden tegen het nieuwe dat het kind inbrengt. Want de samenleving dient ook gevrijwaard te blijven van machtsovernames door jongeren die daar op basis van hun ontwikkeling niet aan toe zijn. Het draait dus om het vinden van een middenweg tussen enerzijds het proces van individuatie of persoonlijke ontplooiing en anderzijds het proces van socialisatie ofwel aanpassing. Met als doel: datgene te bewaren in de cultuur dat waardevol en tijdloos is, en tegelijk open te staan voor de noodzakelijke culturele vernieuwing.
Individuele ontwikkeling Dit idee, het vinden van een middenweg tussen zelfontplooiing en socialisering, heeft belangrijke educatieve implicaties. In de kern gaat het over het cultiveren van open, kritisch denkende geesten. Dit houdt voor de betrokkenen onder meer in: het kunnen doorzien, begrijpen en loslaten van de eigen vooroordelen. Dat zorgt ervoor dat men zich makkelijker kan verplaatsen in het perspectief van de ander.
Het op deze wijze verkrijgen van extra inzicht en begrip, wil nog niet zeggen dat daarmee de eigen principes automatisch hoeven te worden opgegeven. Het draait steeds om de vraag in hoeverre de menselijke waardigheid op het spel staat – om zo de middenweg te vinden. Arendt’s ideaal is de cultivering van de kritische burger die het onderscheid weet tussen benepen eigenbelang en welbegrepen eigenbelang in een wereld die voortdurend aan verandering onderhevig is. Zonder een goed ontwikkeld moreel kompas gaat dat allemaal niet.
Tot zover Arendt’s theorie. In de praktijk zouden deze inzichten voor het onderwijs van vandaag kunnen betekenen: het ontwikkelen van het filosofische vermogen van scholieren en studenten om te weten wat ‘goed’ is en wat ‘slecht’; en om te weten wat ‘mooi’ is en wat ‘lelijk’. Dus naast het aanleren van specifieke vaardigheden ten behoeve van het proces van socialisering, is voor de individuele ontwikkeling in het onderwijs de cultivering van (kunst)geschiedenis, levenslessen, filosofie en de ontwikkeling tot zelfexpressie, onontbeerlijk. Dit laatste nu juist zijn onderdelen waar de afgelopen jaren onevenredig op is bezuinigd.
Geestelijke vorming Deze ontwikkeling is niet nieuw in de geschiedenis. Iets soortgelijks deed zich bijvoorbeeld voor in het midden van de negentiende eeuw. Net als toen propageren bestuurders nu een soortgelijke levenshouding dat tegenwoordig ‘neoliberalisme’ wordt genoemd. Een mentaliteit die zich kenmerkt door vrijwel alle menselijke ervaringen te waarderen, te beoordelen en te reduceren aan de hand van financiële of anderszins kwantificeerbare maatstaven. Het onderwijsbeleid is op basis van deze houding op enge economische principes gemodelleerd.
De overheid financiert onderwijsinstellingen op basis van het aantal studenten en de snelheid waarmee ze studeren; niet op basis van aangeboden ontwikkelingskansen voor individuele studenten. Economische maatregelen zijn leidend. Hierdoor daalde het Nederlandse onderwijsbudget van bijna 7 procent van het bruto binnenlandse product in 1980 naar 5,5 procent in 2013. Tegelijk nam volgens het CBS vanaf de eeuwwisseling het aantal studenten in het hoger onderwijs met de helft toe. Kortom: minder geld, meer studenten en inhoudelijk gezien een verschaling.
Het Nederlandse (en Europese) hoger onderwijs biedt de student in toenemende mate slechts het ogenschijnlijk noodzakelijke, namelijk het instrumenteel aanleren van een bepaalde vaardigheid in een zo kort mogelijke tijd. Dat het overige is wegbezuinigd of ingekort, laat zien dat culturele en geestelijke vorming dat zo noodzakelijk is voor de individuele ontplooiing, tegenwoordig onvoldoende op waarde wordt geschat.
Kritische levenshouding In ‘The crisis of education’ formuleerde Hannah Arendt een treffende waarschuwing die vandaag actueel is. Onderwijsbeleid waarin ‘de politiek’ het primaat heeft, berooft de samenleving van haar vermogen tot aanpassing. Zo wordt een uitgebalanceerde en kritische levenshouding steeds minder aan de volgende generaties doorgegeven in het (hoger) onderwijs. Deze gebrekkige focus is op termijn spelen met vuur. In 1961 verwoordde de Amerikaanse president J.F. Kennedy waarom dit zo gevaarlijk is: ‘De vooruitgang van de natie kan zich niet sneller ontwikkelen dan de ontwikkelingen in het onderwijs. De menselijke geest is namelijk de fundamentele bron.’
Werner de Gruijter is sociaal psycholoog en Elisa Klaus is pedagoog

Meer over:

politiek, opinie, onderwijs,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (42)

7anpau1
7anpau19 mrt. 2018 - 15:13

"De overheid financiert onderwijsinstellingen op basis van het aantal studenten en de snelheid waarmee ze studeren; niet op basis van aangeboden ontwikkelingskansen voor individuele studenten. Economische maatregelen zijn leidend. Hierdoor daalde het Nederlandse onderwijsbudget van bijna 7 procent van het bruto binnenlandse product in 1980 naar 5,5 procent in 2013. Tegelijk nam volgens het CBS vanaf de eeuwwisseling het aantal studenten in het hoger onderwijs met de helft toe. Kortom: minder geld, meer studenten en inhoudelijk gezien een verschaling." De gepresenteerde getallen zullen juist zijn. Ook ik heb mijn vraagtekens bij de huidige besteding van geld in het onderwijs. Ik vind vooral de nadruk op tempo en het zowel bij onderwijsinstellingen als bij studenten ontmoedigen van door studeren, wisselen van studie en/of stapelen van studies, contra productief. In mijn ogen leidt het tot pure (menselijk) kapitaalvernietiging en een tweedeling tussen mensen die het zich kunnen permitteren om door te studeren c.q. hun kind te laten doorstuderen en zij die dat niet kunnen dragen. Toch heb ik wel een paar kanttekeningen bij dit relaas. 1) De onderbouwing van er echter per definitie een 'inhoudelijke' verschraling plaatsvindt of dat daarmee de doelstelling van Hannah Arendt niet meer te bereiken zijn, vindt ik dan weel 'schraal'. Arendts werk ken ik niet goed genoeg, maar ik vraag mij wel af of Arendt een minimum financiering of überhaupt een bepaalde financieringsmodel aan de door haar voorgestane onderwijsdoelstellingen gekoppeld? Arendt heeft denk ik bereikt wat zij heeft bereikt in een onderwijssysteem dat nog een aanzienlijk soberder overheidsfinanciering kende dan het huidige Nederlandse. Ik wil maar zeggen, als de auteurs menen dat meer geld nodig is voor het opleiden van veel nieuwe Hannah Arendts (daarvan kunnen er niet genoeg zijn wat mij betreft, daar niet van) dan zullen zij toch met iets meer argumenten en bewijs moeten komen. 2) De verwijzing naar Rutte en het neoliberalisme vind ik nogal gemakzuchtig. Was dat nodig voor een plaatsing? Het neoliberalisme heeft in zoverre veel schade toegebracht dat dit voor een enorme crisis heeft gezorgd. Dat heeft een enorm effect gehad voor de overheidsfinanciering. Aanvankelijk ging er veel geld uit om banken te redden en aan sociale zekerheid. Dat moest ergens vandaan komen en dus ook van het onderwijs. Dat de crisis in Europa enorm verdiept is door de Eurocrisis en dat dit het gevolg was van de fouten van de (Europese) politiek laat ik maar even buiten beschouwing. Causaal gezien zou de Eurocrisis waarschijnlijk nooit ontstaan zijn of i.e.g. niet zo hevig zijn geweest zonder de kredietcrisis. Dat de overheid ervoor gekozen heeft om lasten te verzwaren en te bezuinigen op het uitvoeren van bepaalde kerntaken (waaronder onderwijs) en niet op het stroomlijnen en afslanken van zichzelf (de overheidsuitgaven in totaal zijn niet minder geworden) laat ik ook maar even buiten beschouwing. Los van deze kanttekeningen is het mijns inziens te simpel om Rutte/ de politiek de schuld te geven. In hoeverre zijn de geschetste negatieve ontwikkelingen niet te wijten aan keuzes van ambtenaren en het hoger onderwijs zelf? Het hoger onderwijs heeft zelf meegewerkt aan het afschaffen van de basisbeurs. Een misser vanjewelste in mijn ogen (om de hiervoor geschetste redenen). In ruil daarvoor heeft het hoger onderwijs € 600 miljoen extra gekregen. Dat geld zou gebruikt worden voor de verbetering van het onderwijs. Volgens de Algemene Rekenkamer is daar geen bal van terecht gekomen. Dat wordt door hogescholen en universiteiten betwist, maar ik ben genegen de Rekenkamer te geloven. De hand (ook) in eigen boezem steken lijkt mij hier op zijn plaats. In mijn ogen is de beste garantie dat studenten zichzelf ontplooien dat ze de tijd hebben om te studeren en zonder enorme studieschuld afstuderen.

3 Reacties
vakman2
vakman29 mrt. 2018 - 21:21

@7anpau Eens met de gemaakte nuances, maar dat laat onverlet dat de beschreven verschijnselen nog steeds standhouden. Bekeken over een langere periode hebben we als land nu niet bepaald geinvesteerd in het onderwijs. Daarbij zijn er bij de desinvesteringen ideologische keuzes gemaakt die op termijn schadelijk kunnen uitpakken (er is structureel gekozen om meer te desinvesteren in de mens- en kunstwetenschappen ten opzichte van de overige disciplines). Er is onderhand 30 jaar (weliswaar met tussenpozen) bezuinigd - inmiddels behoren we Europees gezien tot de achterhoede als het gaat om investeren in onderwijs. Dat dit alles zonder gevolgen zou blijven, lijkt me dan ook wensdenken en het verhaal van de 'kenniseconomie' een mythe. Hannah Arendt mag dan geen exacte bedragen hebben meegegeven (ze was immers filosoof en geen boekhouder) - maar ze zou, op basis van haar eigen ideeen en ervaringen, naar aller waarschijnlijkheid dit afbraakbeleid hebben afgekeurd. Het draait volgens haar (in haar boek 'Totallitarisme') immers om het 'begrijpen' van de wereld als antidotum tegen de banaliteit (de onwetendheid) die het kwaad voortbrengt. Tot slot, natuurlijk kun je Rutte het neoliberale gedachtegoed niet aanrekenen - maar dat wil niet zeggen dat de man geen verantwoordelijkheid draagt. Hem daarvan bewust maken, lijkt me gezond voor iedereen...

7anpau1
7anpau110 mrt. 2018 - 9:16

Dat er geinvesteerd moet worden in onderwijs en wetenschap ben ik met je eens. In mijn ogen is de makkelijkste investering, investeren in studenten. Over oorzaak en gevolg van de desinvesteringen en het ‘afbraakbeleid’ verschillen we waarschijnlijk van mening, maar dat voert nu te ver.

vakman2
vakman210 mrt. 2018 - 13:22

@7anpau Mijn dank voor deze gedachtewisseling...

simpson_jr
simpson_jr8 mrt. 2018 - 16:28

Schandalig hoor dat Rutte het 64 jaar oude boekje van Arendt niet op zijn nachtkastje heeft liggen

1 Reactie
Cliff Clavin
Cliff Clavin9 mrt. 2018 - 13:29

@ Bart - en als dat al zo was - hij zou er niets van begrijpen. Maar ik denk dat Mark andere dingen op zijn nachtkastje heeft liggen: De Linda, en de L'Homo.

Woeki Hypo
Woeki Hypo8 mrt. 2018 - 15:00

Hoe Rutte III zijn fundamentele kennisbron verwaarloost “De lessen van Hannah Arendt voor het onderwijs” Het neoliberalisme heeft zijn eigen lessen (uit of van de geschiedenis) voor het onderwijs. Kennis, wetenschap en onderwijs dienen ondergeschikt te zijn aan het neoliberalisme of dit feodalisme (met fascisme, de stok). Dus deskundigheid en wetenschap op schoot bij de feodaliteit of de oligarchie. Kort gezegd: Het samenvallen van wetenschap en oligarchie. Dit bereik je o.a. door van kennis een samengestelde productie factor te maken, naast kapitaal en grond. Laat het volk of de (gewone) mensen betalen voor de geaccumuleerde kennis (in het bezit van de feodaliteit) aan de feodaliteit. Een studie leenstelsel is een mooie stap op weg naar dit doel. Verworven kennis, als terug te betalen schuld aan (de vertegenwoordigers van) de feodaliteit. Misschien kunnen we dit wel als de essentie van het neoliberalisme beschouwen: Kennis als (derde) samengestelde productie factor. M.a.w.: wetenschap niet meer “universeel” of humanistisch. Rutte en zijn hogeropgeleide vrienden 1) hebben “visie”. Het is de visie naar het ravijn van de Restauratie, onder Nobelprijswinnaarsintelligentie. Het is volgens mij tijd voor een Tweede Verlichting. Woeki Hypo is gematigd liberaal. P.S.: 1) Inclusief de groepen / partijen, die zijn kabinetten overeind houden (o.a.: D66, CDA en PvdA, deze hypocriete partijen van hogeropgeleiden).

dijkbewaker
dijkbewaker8 mrt. 2018 - 14:09

Citaat: Tot zover Arendt’s theorie. In de praktijk zouden deze inzichten voor het onderwijs van vandaag kunnen betekenen: het ontwikkelen van het filosofische vermogen van scholieren en studenten om te weten wat ‘goed’ is en wat ‘slecht’; en om te weten wat ‘mooi’ is en wat ‘lelijk’. Dus naast het aanleren van specifieke vaardigheden ten behoeve van het proces van socialisering, is voor de individuele ontwikkeling in het onderwijs de cultivering van (kunst)geschiedenis, levenslessen, filosofie en de ontwikkeling tot zelfexpressie, onontbeerlijk. Dit laatste nu juist zijn onderdelen waar de afgelopen jaren onevenredig op is bezuinigd. Het onderwijsbeleid is op basis van deze houding op enge economische principes gemodelleerd ------- Enge economische principes? Beetje aparte formulering gezien de carrière van studenten waar economische principes een belangrijk zo niet het belangrijkste onderdeel is van hun studie te beginnen met het terug betalen van hun studiefinanciering waar ze een "behoorlijk inkomen voor moeten genereren. Daarnaast is het altijd een drijfveer om succesvol te zijn waarbij een bonus als een hoog inkomen een factor van belang is. Geen enkele studie/werkzaamheid uitgezonderd. --- Het filosofische vermogen om te weten wat goed en slecht is en om te weten wat mooi en lelijk is. Is een zin die in tegenspraak is omdat het filosoferen nou net het niet zeker weten wat goed en slecht is anders hoefde je er immers niet over te filosoferen. Niets zo subjectief als begrippen wat mooi en lelijk is of goed en slecht...Tijden veranderen. Veel respect voor Hannah Arendt , maar onze snelle internet tijd waar iedereen met iedereen kan communiceren en informatie over alle onderwerpen met een klikje ter beschikking komt heeft ze niet meegemaakt. Kinderen van 10 jaar zitten al voor de camera en hebben soms een miljoen volgers. De kinderen van nu zijn totaal anders dan dat ik was op die leeftijd door technologische vernieuwing en de daarbij horende nieuwe zichzelf aangeleerde vaardigheden. Onderwijs zoals vroeger is niet meer. De ontwikkeling van zelfexpressie is nog nooit zo hoog geweest. En wordt alleen maar beter. Dus dit verhaal van Werner de Gruijter en Elisa Klaus is mijnsinziens volledig achterhaald. Daarnaast gaan morele dilemma's als zoete broodjes door het internet klaslokaal waar iedereen zijn mening kan en mag geven. Nog nooit werd er ooit zoveel over gefilosofeerd. Door universitair geschoolden of mensen die alleen basiskennis hebben. Het van bovenaf opleggen wat de gangbare mening moet zijn is niet meer. Dat bepalen mensen namelijk zelf wel....en het begint al op jonge leeftijd. Trouwens, er zijn alle mogelijk heden voor iedereen met een bepaald talent om zich te ontwikkelen. Er komen alleen maar meer mogelijkheden bij!... Tja, en sommige werkzaamheden/studies zitten op een dood spoor door de snel veranderende wereld waar nieuwe inzichten en technische vernieuwingen namelijk toe leiden.....

6 Reacties
Cliff Clavin
Cliff Clavin8 mrt. 2018 - 15:10

@ Dijkbewaker (15:09u) - het verhaal van Werner de Gruyter en Elisa Klaus is geenszins achterhaald, en dat kan ook helemaal niet, want het is van alle tijden. Ik beveel je de dialogen van Plato/Socrates aan, daar zijn uitstekende vertalingen in het Nederlands van te bekomen, voor luttele Euro's. Gratis en voor niets kan je het essay van Martha Nussbaum lezen, waarnaar ik verwees in mijn postje van 14:31 u. Zullen we afspreken dat je begint met dat essay, en daarna je mening erover hier ten beste geeft?

dijkbewaker
dijkbewaker8 mrt. 2018 - 17:10

Cliff Clavin 8 maart 2018 at 16:10 : het verhaal van Werner de Gruyter en Elisa Klaus is geenszins achterhaald, en dat kan ook helemaal niet, --- Nou dat kan dus wel zoals ik met simpele argumenten bewijs. Ik lees ook nergens dat iemand het tegendeel van mijn argumenten weerlegt. Waarvoor ik een bepaalde essay zou moeten lezen of iets van Plato lijkt me niet relevant. Filosoferen is leuk, maar het moet wel ergens op slaan, en als er beweringen gedaan worden die je zo gemakkelijk kunt weerleggen als ik gedaan heb is dat even leuk om te doen. Maar meer ook niet.

vakman2
vakman28 mrt. 2018 - 18:13

@dijkbewaker Je hebt helemaal niets weerlegt - althans niet op basis van een historische analyse of ander empirisch bewijs. Je geeft nota bene zelf aan dat je je baseert op vluchtige ervaringen en zegt daar nota bene zelf over dat je argumentatie simpel is - en dat is het ook. Want nergens zie ik dat je overwogen hebt, na te denken over wat een mens nodig heeft om bv door te hebben wanneer hij of zij gemanipuleerd wordt, of om op het hoogste niveau creatief bezig te zijn, of welke waarden noodzakelijk zijn voor het goed functioneren van een democratie...dus, tja! Inderdaad, je redeneert simpel, te simpel. Vervolgens acteer je ook nog zelfvoldaan dat je daarmee de levenservaring en de historische analyses van Arendt (maar dus ook van filosofen die (deels) soortgelijke redeneringen hanteren als Dewey, Nusbaum, Sandell etc etc.) eventjes kunt wegzetten...daarmee doe je niet alleen deze academici te kort, maar ook jezelf. Was het maar allemaal zo makkelijk. Voor de goede orde: je zegt dus dat de gemiddelde mens zich in onze tijd zich dus meer en op een hoger niveau moet kunnen ontplooien. Dat zou alleen kunnen als daar dan ook de omstandigheden naar zijn om te excelleren (zoals bv geen geldzorgen hebben of de mogelijkheid op hoog niveau te kunnen studeren voor zoveel mogelijk mensen etc etc.). Laten we heel even naar een aantal actuele trends kijken..: - Bijvoorbeeld dat de midden- en lagere klassen in het Westen al gemiddeld 30 jaar kampen met stagnerende lonen (en stijgende woon-, zorg-, educatiekosten etc etc etc). Terwijl, sinds de jaren tachtig tot 2013 kende de top 1 procent een gemiddeld vermogensgroei van 660 procent(!) - Verder zien we op dit moment en epidemie van geestesziekten waarbij depressie, burnout en stressgerelateerde ziekten de kroon spannen. En dan is er nog zoiets als eenzaamheid - ook zo'n verschijnsel dat onze tijd markeert (is dat niet gek, aangezien we digitaal meer dan ooit met elkaar verbonden zijn... of ligt het dan toch iets ingewikkelder!?) - We weten ook dat de flexibilisering de arbeidszekerheid en de werkdruk over vrijwel de gehele linie zijn toegenomen. Op zich niet zo gek, want we hebben de samenleving bewust competitiever ingericht. - Intussen spreekt zelfs de Raad van State (mainstream van de mainstream) over een proces van democratische 'vervreemding' dat zich onder de bevolking bezig is te voltrekken, aangezien mensen door hebben (internationale) financiele partijen veel meer in de melk te brokkelen hebben dan de vertegenwoordigers die we hebben in de Tweede kamer - En, voor nu, tot slot bezuinigen we al 30 jaar lang op ons onderwijs - en als ik jou zo volg zou dat geen enkel effect hebben op het niveau... etc. etc. etc. Het oogt niet erg slim te beweren dat onze tijd op de een of andere manier het beste in de mens weerspiegelen zou (wetende, tegelijkertijd, dat we over vrijwel de gehele linie bezig zijn de onzekerheid in het leven van de gemiddelde mens toe te laten nemen - wat het risico in zich draagt dat daarmee slechtste wat mensen te bieden hebben langzaam wordt wakker gekust!)

Cliff Clavin
Cliff Clavin8 mrt. 2018 - 19:00

@ Dijkbewaker - je bewijst in het geheel niets. Je zegt verder: "Ik lees ook nergens dat iemand het tegendeel van mijn argumenten weerlegt."*) Ik kijk wel uit voor het weerleggen van het tegendeel van je argumenten. Ik heb het tegendeel van je argumenten juist bevestigd, door de twee prima de luxe leestips die ik je bood. Verder verklaar je het lezen van belangrijke teksten waar je veel van kan leren voor irrelevant. Tja, kennelijk ben jij in het bezit van hogere wijsheden die de geschiedenis van filosofie en wetenschap per direct overbodig maken. Met die inzichten zou je schathemeltjerijk en wereldberoemd kunnen worden, weet je. Tot nader order doen jouw 'bewijzen' me erg denken aan de verklaringen van Donald J. Trump. *) als je de door mij aanbevolen teksten zou lezen, zou je daarna zinnen als deze niet meer schrijven, denk ik.

Cliff Clavin
Cliff Clavin8 mrt. 2018 - 22:11

@ Vakman - dank voor je lange en gedegen bijdrage.

vakman2
vakman29 mrt. 2018 - 21:23

@Cliff Ook jij bedankt voor de vele bijdragen (keep up the good work!)

Cliff Clavin
Cliff Clavin8 mrt. 2018 - 13:31

Hier is nog een mooi essay van Martha Nussbaum, over het hogere onderwijs, en de wereldwijde erosie van de kwaliteit daarvan: http://www.abc.net.au/religion/articles/2011/08/19/3297258.htm Dit staat bij de bijgaande foto: ------- "Nations all over the world are producing generations of useful machines, rather than complete citizens who can think for themselves and understand another person's sufferings and achievements." ------- (De site waarop het gepubliceerd werd kan ik warm aanbevelen.)

Grietje Genot
Grietje Genot8 mrt. 2018 - 13:28

Onderwijs, zei men bij ons thuis, is voor mensen die niks weten. En als ik zo de reacties monster dan lijkt er wat dat aangaat niks veranderd. Van (veel, het meeste) onderwijs word je dommer: onder - d.i. minder - wijs. Geen wonder dat ze daar bij D66 zo verzot op zijn.

omaoeverloos
omaoeverloos8 mrt. 2018 - 12:28

Mevrouw Arendt kon in haar stoutste dromen niet vermoeden dat de fundamentele kennisbron in 2018 luistert naar de naam Facebook.

GerritHoltland
GerritHoltland8 mrt. 2018 - 9:49

Heb ik even geluk dat ik in 1980 aan de universiteit begon. In Wageningen. Indertijd een universiteit die open naar de wereld keek. Ik studeerde Tropische Plantenteelt. De universiteit had op vele plaatsen in de wereld kleine onderzoekscentra; clubjes Wageningers (veel promovendi) die ingebed waren in lokale onderzoeks centra of universiteiten. Ik deed onderzoek in Ivoorkust en met met behulp van het steunpunt daar kon ik bij een boerengezin in het primaire regenwoud gaan wonen en werken. De focus was op het begrijpen van lokale bedrijfssystemen en hoe bij te dragen aan de verbetering daarvan. Mijn werk was onderdeel van een meerjarig- en multidisciplinair onderzoeksprogramma naar 'shifting cultivation'. De universiteit betaalde dit onderzoekscentrum uit eigen middelen. Vanaf de jaren '90 is er stelselmatig een verschraling opgetreden met als grote gemene deler: minder aandacht voor Afrikaanse boeren en meer voor het inkomen van de WUR. Ondertussen zijn er geen opleidingen meer over tropische landbouw (alle landbouw is toch immers hetzelfde?) en geen onderzoekscentra meer. Tegerlijkertijd draait de WUR overuren om de ministeries van landbouw en ontwikkelingssamenwerking te adviseren over wat te doen in Afrika. Hier in Ethiopie draait de WUR (volgens eigen zeggen) zo'n 40 grote- en kleine projecten. Er is geen coordinatie en geen officieel kantoor. Experts vliegen in- en uit (over 'ecologische voetafdruk' gesproken) en het lijkt er op dat niemand het overzicht heeft (ik heb Wageningers er wel eens op moeten wijzen dat hun collega's vrijwel hetzelfde deden in een ander deel van het land) . Een deel van de activiteiten heeft ook niks te maken met de academische kwaliteiten van de WUR (gewoon project management). Een belangrijke bron van inkomsten vor de WUR zijn Ethiopiers die een PhD halen. Meestal worden die begeleid door wetenschappers die nooit in Ethiopie hebben gewerkt. Veel van deze PhD onderzoeken leveren irrelevante (en soms zelfs vreemde) uitkomsten op; het maakt niet uit als de statische analyse maar goed is. Je zou hopen dat de WUR langzaamaan beseft dat haar kennis van de tropische landbouw te dun is geworden om nog als belangrijkse adviseur van ministeries op te treden. Deels is dat ook zo; maar op een vreemde manier. Waar de WUR vroeger kon adviseren over de teelt van suikkeriet, kan dat nu niet meer. Er zijn simpelweg geen experts meer die weten hoe dat moet. De paradox is dat het hele advies systeem (ministeries en WUR) nu opeens lijkt te denken dat er geen advies meer nodig is over suikerriet. Men denkt nu dat er alleen advies nodig is over 'keten-management' en 'ondernemerschap'. Het werkt: het aanbod schept de vraag. Bij dit alles geldt het "uurtje-factuurtje" principe. Voor zover ik het kan overzien komt er geen cent eigen investeringen van de universiteit aan te pas. Er is dus geen 'ownership', wat weer betekent dat er geen samenhangde onderzoeksagenda is en geen overkoepelend begrip van de context Het is dan ook normaal dat de huidige generatie afgestudeerden een veel beperktere blik op landbouwontwikkeling in Afrika hebben. Ze kijken toch vooral met Nederlnadse ogen en komen met Nederlandse oplossingen. Ziehier het resultaat van en beleid dat universiteiten ziet als bedrijven. Het paradox is dat dit alleen maar kan bestaan doordat de academische wereld uiterst conservatief is. Had de academische wereld in elkaar gestoken zoals het echte bedrijfsleven, dan zaten alle Ethiopiers allang in India/China (waar ze nu alle vrijwel alle landbouw machines kopen). Komt er dan niks geen goeds meer uit Wageningen? Natuurlijk wel; er lopen in Wageningen nog een groot aantal mensen rond met waardevolle kennis, die van belang kan zijn voor Afrikaanse landen. Alleen is die kennis vaak verkegen voordat men bij de WUR kwam werken. Het is zelden kennis dat het instituut zelf heeft verworven. De WUR is een kennis-handelshuis. Het is makkelijker om de kennis te verkopen (zeker aan ministeries) als er een stempel van de WUR op staat. Wel jammer voor de belastingbetaler trouwens, want de kennis is wel duurder (25%) dan op de markt.

5 Reacties
Cliff Clavin
Cliff Clavin8 mrt. 2018 - 12:25

Gerrit Holtland - mijn dank voor dit mooi geschreven en heel inzichtelijke verhaal.

Tom3
Tom38 mrt. 2018 - 12:57

Mooie verhelderende reactie, op met dank gelezen stuk van De Gruijter. Zag ooit Louise Fresco voorzitter van de Raad van Bestuur van de Universiteit Wageningen bij het programma Boeken, toen nog met de geweldige Wim Brands. Mijn nekharen gingen al snel overeind staan, heb toen wat gezocht en een TED talk van haar gezien, en wist genoeg. Voor deze categorie bestuurders lijkt alleen de Ratio er toe te doen, maar alleen de Ratio is juist Irrationeel. In Nederland zagen we bijvoorbeeld tijdens de afgelopen vorst periode actie groepen voedsel droppen bij de Oostvaarders plassen om verhongerende kuddes te redden. Een oogst van de veroorzaakte vervreemding? Het is toch niet voor "niks" dat commerciële zenders altijd ter afsluiting een itempje over een lieve oude opa of een snoezig diertje in hun "nieuws"blok gooien, het is het verdienmodel van de emotionele leegte. Bruno Latour is denk ik een "wetenschapper" die invulling en verklaringen heeft gegeven aan die algemene gevoelens van onbestemdheid. https://www.filosofie.nl/bruno-latour.html Zelf heeft het boek van de Nigeriaanse schrijver Ben Okri "De Hongerende Weg" welke zich afspeelt in Nigeria, een schijnbaar onuitwisbare indruk bij mij achtergelaten. Geen enkel zin hieruit lijkt in een Dogma te kunnen worden gevangen, misschien wel omdat het verbonden is met het Ongrijpbare. Een stukje hieruit, een dronken kruidendokter spreekt Madame Koto(aardmoeder)een kroegbazin tussen een gemêleerd gezelschap toe, nadat ze een auto heeft gekregen. "Als de mensen jaloers op je zijn, laat ze dan jaloers zijn. Jaloers zijn kost niets. Laat ze jaloezie eten en er dik van worden als ze dat willen. Maar als iemand kwaad van je denkt dan moge deze auto hen in hun slaap overrijden. Deze auto drijft je vijanden in het nauw, jaagt hun kwade geesten achterna en stampt ze in de weg. Je auto zal over vuur kunnen rijden en veilig zijn. Hij heeft vrienden in de wereld van geesten. Zijn vrienden daar zullen, in net zo'n auto als deze, op jacht gaan naar je vijanden. Ze zullen niet veilig voor je zijn. Er zal een bom op deze auto vallen en hij zal veilig zijn. Ik heb voor deze auto de weg vrijgemaakt. Hij zal veilig op al zijn bestemmingen aankomen. Ik heb gezegd. Na de inwijding ceremonie van de auto met een hoop gelal slaat de stemming om, en spreekt de kruidendokter opnieuw. "Of er wordt het juiste offer gebracht, of deze auto wordt een doodskist! Als ik de waarheid zie moet ik haar uitspreken, anders ga ik dood,"sprak de kruidendokter. Karma Police https://www.youtube.com/watch?v=1uYWYWPc9HU&ab_channel=Radiohead

FransAkkermans1947
FransAkkermans19478 mrt. 2018 - 13:40

"Waar de WUR vroeger kon adviseren over de teelt van suikkeriet, kan dat nu niet meer. Er zijn simpelweg geen experts meer die weten hoe dat moet." Inderdaad. Die kennis was opgebouwd in de koloniale landbouw. In Deventer kon je vroeger na de reguliere opleiding de suikercursus doen. Maar is dat erg? Ik dacht het niet. De suikerteelt in Kenya en Uganda bijv. is voornamelijk in handen van Indiërs. Die oriënteren zich op de research in bijv. India of andere belangrijke productielanden als Australie en de VS. De Nederlandse suikerplanter is een uitstervend ras en er gaat kennis verloren. Maar anderen springen in dat gat. Dat zijn geen verontrustende ontwikkelingen.

GerritHoltland
GerritHoltland9 mrt. 2018 - 8:36

@ Akkermans: Uiteraard is het niet erg dat de Indiers het advies geven over suikerriet. Maar dat is ook niet wat ik aan de orde stel. Ik schrijf: "De paradox is dat het hele advies systeem (ministeries en WUR) nu opeens lijkt te denken dat er geen advies meer nodig is over suikerriet. Men denkt nu dat er alleen advies nodig is over ‘keten-management’ en ‘ondernemerschap’. Het werkt: het aanbod schept de vraag." Omdat er geen goed inzicht (en overzicht) is in de problemen van lokale boeren (en ander systeem elementen) worden de Nederlandse oplossingen 'gepushed'. Een voorbeeld: voor Nederlandse tomaten telers is de marketing een cruciaal probleem. Dus trainen we Afrikaanse boeren in marketing. Helaas is dat helemaal niet zo'n probleem. Ze weten namelijk helemaal niet goed hoe ze tomaten moeten produceren. Nog een voorbeeld: bij Nederlandse innovatie systemen gaat het vooral om de afstemming tussen veschillenden actoren. Hoe komt nieuwe kennis van de universiteit zo snel mogelijk bij de boer. Daar zijn verschillende disciplines betrokken. Dus als de WUR experts hier in Ethiopie komen zetten ze een programma op om multidisciplinair onderzoek te doen waardoor een voorlichtingsboodschappen kunnen worden gemaakt voor de voorlichtingsdienst. Helaas is dat het probleem niet. De voorlichtingsdienst heeft echter hele andere en meer fundamentele problemen. Het kan geen plannen maken; haar staf is zowel technisch als voorlichtingskundig incompetent; de boeren vertrouwen de dienst niet etc. Het blijkt dus steeds weer dat het moeilijk is voor de laag-overvliegende experts om de complexe realiteit te begrijpen. En daardoor kiezen ze al snel voor een aanbod gerichte oplossing. Een training over marketing omdat je geen trainer hebt die de tomaten teelt kan doen; een complex "innovatie management program", omdat je als instituut niet meer weet hoe je een simpel voorlichtingsplan maakt. Het is niet erg als de kennis ontbeert om kleine boeren te helpen maar dan moet je je wel bescheiden opstellen in het aanbieden van hulp.

FransAkkermans1947
FransAkkermans194711 mrt. 2018 - 13:33

@GerritHolland Mijn excuses. Ik had uw bijdrage niet zorgvuldig genoeg gelezen. Ik ben het met uw laatste opmerking hartgrondig eens. Er is te veel arrogantie en dikdoenerij in het hulpaanbod.

FransAkkermans1947
FransAkkermans19478 mrt. 2018 - 9:44

Wat een slecht onderbouwd kommer en kwel verhaal. En zo vaag idealistisch. Een paar weken geleden was ik, na vijftig jaar, weer eens op de VU aan de Boelelaan en at er een broodje in de kantine tussen het studentenvolk. Een vrolijke boel al kon ik de gesprekken niet goed volgen. In ieder geval veel meer Engels dan toen. Ik kan me niet herinneren dat er toen iets anders dan koffie te krijgen was. Maar dit soort waarnemingen zijn natuurlijk maar oppervlakkig en ze zeggen niets over de ontwikkelingskansen en de kritische gezindheid van de toekomstige elite. Wel weet ik dat er vreselijk geouwehoerd werd in de jaren dat ik er verbleef en dat de academische bevolking net zo goed geïnteresseerd was in de economische perspectieven na hun studie. Ondanks het maatschappelijk engagement dat toch ook voornamelijk op de sociale faculteiten voorkwam. Studeren doe je na je studie, dat herinner ik me ook nog als advies. Hier een filmpje over de honderd uren bezetting van 1972. Ik moet daar ook tussen zitten maar ik zou niet weten waar. Waar men zich druk om maakte? Medezeggenschap. Wat jaren later was dat ook weer voorbij.

2 Reacties
FransAkkermans1947
FransAkkermans19478 mrt. 2018 - 18:22

Sorry, de link vergeten. http://www.geheugenvandevu.nl/hoofdmenu/beeld-en-geluid/films/1972-bezet-een-film-over-de-bezetting-van-de-vu

vakman2
vakman215 mrt. 2018 - 13:08

@Akkermans Ten eerste zit er veel meer onderbouwing achter dit verhaal dan je denkt (maar wees je wel bewust dat dit polemiek betreft en er dus geen APA-verwijzingen in de tekst hoeven te zitten). Maar los daarvan, is het belangrijkste argument dat er al 30 jaar aantoonbaar bezuinigd is op het hoger onderwijs - waar bv een gemiddelde studie ooit 6 jaar betrof, kun je nu al met een diploma van de universiteit rollen met slechts 3 jaar in de collegebanken te hebben gezeten. Tja, als je denkt dat dit allemaal niets uitmaakt: kom dan aub met gedegen argunmentatie...

vdbemt
vdbemt8 mrt. 2018 - 8:47

Waar het neo-liberalisme, Rutte voorop, zo graag verkondigt dat Nederland het op verschillende fronten zo goed doet, en ons onderwijs zowat het beste op de wereld is, zorgen ze zelf voor de ondermijning van die kwaliteit. En, met het afvlakken van het vrije, kritische denken (door ondermeer slechter onderwijs), voor de uitholling van de zuivere democratie.

mjansen2
mjansen28 mrt. 2018 - 7:53

"Arendt’s ideaal is de cultivering van de kritische burger die het onderscheid weet tussen benepen eigenbelang en welbegrepen eigenbelang in een wereld die voortdurend aan verandering onderhevig is. Zonder een goed ontwikkeld moreel kompas gaat dat allemaal niet." Wat een nastrevenswaardig ideaal! Maar met mensen aan het roer die zelf blijk geven van weinig moreel kompas, kritisch vermogen met alle gevolgen vandien kan niet worden verwacht dat zij deze waarden wel nastreven als fundament voor beleid. Met angst en een kruideniersmentaliteit als voedingsbodem worden beleidsmaatregelen gevormd en helaas niet vanuit een idealistische progressieve visie.

adriek
adriek8 mrt. 2018 - 7:49

Blijkbaar is dat wat onze regeringen onder 'kenniseconomie' verstaan. Mensen die veel weten, deskundig zijn op een beperkt gebiedje maar niet al te zelfstandig nadenken en vooral geen millimeter buiten hun hokje. Draag je steentje (en vooral je Euro's) bij en laat de Grote Moeilijke Zaken maar aan de Grote Wijze Leiders over.

johannn2
johannn27 mrt. 2018 - 23:14

Het reduceren van het hoger onderwijs tot alleen hoge druk vakopleiding, die opleidt tot alleen techneuten in elk vakgebied en het element van en de ruimte voor brede culturele en maatschappelijke vorming wegneemt, ontneemt de maatschappij een essentiële culturele basis. Het leidt tot een maatschappij van eenzijdig gevormde hoog opgeleide vakbekwame oogkleppendragers zonder noemenswaardige maatschappelijke diepgang buiten hun vakgebied. Daar is geen tijd en geld voor, en Kritische werknemers zijn bovendien niet gewenst. Dit is een aanslag op een breed gedragen, stabiele culturele ontwikkeling van onze maatschappij. Het is een aanslag op de principes van Von Humboldt, die ook ten grondslag liggen - lágen - aan onze universiteiten. Opleiding én brede maatschappelijke vorming. Daar zijn we inmiddels onherkenbaar ver van afgedwaald. (Zie hieronder citaat uit wiki) Hoge scholen en universiteiten zijn bedrijven geworden, die zo veel mogelijk producten (afgestudeerden) afleveren, de kosten drukken (o.m. zoveel mogelijk studenten per docent) en zo efficiënt mogelijk werken (o.m. zo min mogelijk tijd per studie). Op hun beurt zijn studenten tot bedrijfjes geworden die "investeren in zichzelf", oftewel ze mogen hoge kosten zelf betalen en lenen tegen rent uiteraard. De student als én product én bedrijf... wie het nog snapt mag het me uitleggen. Het is een stukje neoliberaal cynisme. Wiki: " In Von Humboldts opzet zou de universiteit een vrijplaats zijn voor het opleiden van academici die vanuit intellectuele vrijheid en ongebondenheid een kritische bijdrage zouden leveren aan de voortgang en kwaliteit van allerlei debatten en problemen in de maatschappij. Onafhankelijk, maar niet zonder belang te hebben bij de voortgang van democratie en beschaving. In zijn model is de universiteit een institutie voor belangeloos onderzoek, beschermd door volstrekte academische vrijheid, terwijl het universitaire onderwijs wetenschappelijke vorming als hoofddoel heeft." https://nl.wikipedia.org/wiki/Wilhelm_von_Humboldt

4 Reacties
johannn2
johannn27 mrt. 2018 - 23:19

Wie hier weet nog wat academische vrijheid betekent. .

Cliff Clavin
Cliff Clavin8 mrt. 2018 - 8:51

@ johannn - mooie bijdragen, dank daarvoor. En uitstekend dat Wilhelm von Humboldt genoemd wordt; ik vrees dat Sander Dekker, Halbe Zijlstra, of Mark Rutte bij het horen van deze naam zouden vragen: "Oh, dat is toch de nieuwe Duitse minister van Buitenlandse Zaken, is het niet?"

ton14024
ton140248 mrt. 2018 - 9:28

Johann, Deze MTS-er misschien? Sterker, ik ben het!

Minoes&tuin
Minoes&tuin9 mrt. 2018 - 7:00

Wat von Humboldt zegt was vroeger dus heel normaal. Vroeger lijkt soms wel een eeuwigheid geleden. Je behoeft niet aan een universiteit te studeren om dat te weten al kun je het misschien niet altijd even adequaat omschrijven en gaat het zo hier en daar in de geschiedenis van de politieke beïnvloeding weleens mis. Je mag het niet loslaten. Het is een voorwaarde om te komen tot goed onafhankelijke en vooral verrassend onderzoek en niet zelden idem dito uitkomst. Tijd, gedrevenheid, nieuwsgierigheid en dus onafhankelijkheid zijn voorwaarden. Dat is het voorzover ik weet in mijn jonge jaren ook altijd geweest.

Cliff Clavin
Cliff Clavin7 mrt. 2018 - 19:06

Uitstekende bijdrage - ik voeg daaraan toe: het hoger onderwijs is op vitale punten uitgekleed, en getransformeerd tot een stelsel van commerciële ondernemingen; alles wordt hieraan ondergeschikt gemaakt. Het kritische element (wat het belangrijkste überhaupt is voor alle wetenschap, fundamenteel en toegepast) wordt niet langer gewaardeerd, integendeel; het wordt veracht. Onacceptabel hoge werkdruk, stress, en depressie zijn inmiddels gewone verschijnselen geworden onder het grondpersoneel*) (onderzoekers, lectoren, promovendi). Nogal wat studenten nemen hun toevlucht tot het gebruik van middelen; Ritalin en verwante produkten zijn gangbaar geworden. Dit zijn de gevolgen van autoritair, totalitair, neoliberaal beleid. Op één ding kan je gif innemen: deze afgedwongen**) veranderingen zijn toxisch voor alle vrije wetenschapsbeoefening, voor een degelijk en niet-vooringenomen onderwijs, en voor de algemene kritische vorming van alle studenten. Kwalitatief zijn het creatieve en vernieuwende niveau van wetenschappelijke vakliteratuur, en dat van de wetenschapsjournalitiek in Nederland, aan het eroderen. En de universiteiten zijn aan het degenereren; ze worden logge, en onderdrukkende bureaucratieën. Dat zal uiteindelijk fataal zijn voor alle geledingen van de Nederlandse samenleving, al zou je door de bespottelijke PR en reclametaal van de universitaire propaganda-machine anders kunnen geloven. *) dit geldt niet voor de hogere echelons, de besturen en de CEO's; die maken het steeds beter; **) de neergang is geen natuurverschijnsel - hij is door mensenhanden gemaakt, handen van lieden die niet erg snugger zijn, wel machtig, en die geobsedeerd zijn door hebzucht en het profijtbeginsel. (Voordat iemand als door een wesp gestoken reageert: zie mijn reactie op JanB, gisteren, om 23:47u, in deze thread op Joop: https://joop.bnnvara.nl/opinies/demagogie-ethisch-onderscheid-besten )

7 Reacties
Minoes&tuin
Minoes&tuin8 mrt. 2018 - 4:53

Helemaal mee eens, Ik heb een hoop stront over me heen gekregen toen ik dit als zodanig durfde benoemen. De studenten zelf groeien nu al geheel op in die cultuur en het ergste, waar ze zelf geen benul meer van hebben, hebben het al dusdanig geïnternaliseerd, dat ze er zelf slachtoffer van worden en overspannen raken.

Minoes&tuin
Minoes&tuin8 mrt. 2018 - 4:53

moet zijn, geïnternaliseerd en uitgedragen....

Minoes&tuin
Minoes&tuin8 mrt. 2018 - 4:55

We verzuipen in het badwater en er is geen kind meer te bekennen..

Cliff Clavin
Cliff Clavin8 mrt. 2018 - 8:33

Dag Minoes - dank je, en 'internaliseren' treft de kern van het probleem. Niet lang geleden publiceerde een universiteit een speciaal nummer van haar tijdschift; dat ging over de vraag of wij 'geluk kunnen maken' (wat een frase is dat, zou zo van Rutte zelf kunnen komen). Drie studentes doen daarin een boekje open over hun burn-out. Die verhalen zijn heel verdrietig, ook al omdat die meisjes de oorzaken van hun problemen bij zichzelf leggen (bijvoorbeeld door het zelfverwijt dat ze zo perfectionistisch ingesteld zijn, en ook dat ze zo hard willen werken aan hun CV, al tijdens de studie). Wat ze niet doen: zelfs maar overwegen dat de druk van buitenaf, en de opgelegde stress die daarbij komt, de ware redenen zijn voor hun (grote) nood. Hoe reageert de universiteit nu zelf? Nou, je kan het al voelen aankomen: met nietszeggend 'empathisch' commentaar, en met het instellen van 'focusgroepen'. Ook schijnt 'mindfulness' in zwang te zijn, als symptoombestrijding. Wat gebeurt er niet? De échte oorzaken (misstanden) komen niet aan bod. Want als dat zou gebeuren, dan raken het 'image', de 'uitstraling op internationaal niveau', en de 'beeldvorming naar de burger toe', ernstig beschadigd. En precies dat laatste hebben we heel hard nodig, om werkelijke verbeteringen tot stand te brengen.

Minoes&tuin
Minoes&tuin8 mrt. 2018 - 18:11

Precies wat ik bedoel met mijn opmerking; De universiteit is er gewoon onderdeel van evenals de politiek die haar zo in wenst te richten. En niet alleen haar maar de hele maatschappij, van de wieg tot het graf. Nog even wachten en we krijgen een verplichte wiskundige rekentoets voor een-jarigen.

Minoes&tuin
Minoes&tuin9 mrt. 2018 - 7:46

Cliff Wat daarbij komt, en dat vergeten we weleens, zijn het vervolgens diezelfde studenten die dat uiteindelijk in hun leven weer verder verspreiden, als zijnde noodzaak voor de maatschappij, hun eis aan de ander, het doel van onderzoek, hun 'functie' in de maatschappij, het belang van onderzoek. Ik noem maar wat. Het wordt een soort dogma dat steeds verder verspreid wordt, men weet niet beter meer, heeft afgeleerd kritisch te denken, anders te denken, en zet alles in het doel van...Dat is wat we nu al zien gebeuren. Intussen maken zijzelf evenzovele slachtoffers en wordt uiteindelijk de hele maatschappij slachtoffer..

Minoes&tuin
Minoes&tuin9 mrt. 2018 - 7:52

Ik besef; het is enigszins gechargeerd!