Hoe ik mezelf probeer te verlossen uit de greep van de Amerikanen

Wie herinnert zich nog het Zweedse Skype? Ver voor Whatsapp, Telegram, Signal en welk ander product ook, was Skype het paradepaardje van video en, als cadeau erbij, tekstcommunicatie. Ik gebruikte het privé regelmatig en probeerde het zakelijk te gebruiken om het maken van kilometers te vermijden. Skype liep ver voor de concurrentie uit. Skype onderging het lot van vele Europese parels. Het werd door een grote partij, in dit geval Microsoft, opgekocht, leeggezogen en als schim van zichzelf in de grote vergeetput gedumpt. Met iets meer moeite was het een grote Whatsapp concurrent geweest. Veel van de technologie achter Microsoft Teams zal uit de Skype stal komen. Het effect van het neoliberalisme op de Europese bedrijven is het onderwerp voor een heel ander soort verhaal.

Wie weet nog dat Whatsapp is opgericht door een kind van Oekraïense vluchtelingen? Een man die door zijn ervaring als kind in een communistisch land een hekel had aan overheidstoezicht. En die door zijn ervaring in de VS, een hekel had aan reclame. Onder Meta is Whatsapp onderdeel van Big Brother op een manier die de oude Oekraïense communisten het dun langs de benen had doen lopen. YouTube is niet door Google bedacht, maar onder meer door een in de DDR geboren Duitse Amerikaan. Google kocht het en maakte het tot een inkomstenbom die de facto een monopolist is op een manier die Erich Honecker op zijn oude dag een jeweetwel had bezorgd.

Jarenlang kon je als consument ongestoord Amerikaanse producten gebruiken en het betalen met het bekijken van reclame. In die tijd hoorden we nog grapjes over een oude veroordeling voor het roken van een joint die je veel later in de VS toch nog fataal kon worden. Anno nu kan een simpel online bericht over de VS, Trump of Israël je een tijdelijk verblijf in een cel opleveren, waar een Kafkaesk aandoend proces gaat beoordelen of je een terrorist of gewoon antisemitisch bent. De Spaanse Inquisitie had iedere Hollander en Spaanse Jood laten onthoofden als ze indertijd de technische mogelijkheden van de huidige Amerikaanse regering hadden gehad.

Big Brother, gevoed door de Amerikaanse Big Tech, is overal en het ziet er niet naar uit dat dit beter gaat worden. Dat heeft veel te maken met het quasi monopolie dat Amerikaanse techbedrijven op onze data hebben. Met iOS en Android als enige besturingssystemen (het Canadese BlackBerry OS en Finse (Nokia) Symbian gingen Skype achterna) beheersen ze ons dagelijkse leven. Amerikaanse social media, inclusief nu TikTok, en veelal Amerikaanse internetbrowsers doen de rest.

De bedrijven die Big Brother in de VS mogelijk maken proberen ook in Europa voet aan de grond te krijgen. Nederlandse en Europese overheden reageren met het typische gebrek aan vooruitziend vermogen. Nog steeds sturen Nederlandse overheden nieuwe systemen met hun data naar de VS. Misschien trouwens wel bewust om de genoemde tools eenvoudiger te kunnen inzetten buiten Europese wetten om. Voor je het weet sta je via Amerikaanse systemen ook in Europa op een zwarte lijst. Officieel worden de tools alleen gebruikt om “slechte” mensen op te sporen. Maar wie slecht is, wordt bepaald door de regering en de regering is een politieke kleur en geen morele graadmeter. Met de dingen die veel Joop-lezers routinematig schrijven of lezen staan ze zo op een 'mogelijk antifa'-lijst. En dat maakt je officieel tegenwoordig verdacht.

Ga een stap verder en je realiseert dat een vermelding op de antifa-lijst maar 1 ding is. Bij het laatste verhoor van Christie Noem had zij naar verluid van iedere Democraat die tegenover haar zat een burnbook. Een overzicht van 'weetjes' waarmee de Democraat publiekelijk kon worden 'afgebrand'. Dat kan informatie over bijvoorbeeld stemgedrag of publieke uitspraken zijn geweest, maar moderne tools geven de overheid de mogelijkheid om alles, van tekstberichtjes tot internet gedrag, te gebruiken. En dan is een respectabel Congres- of Senaatslid al snel kwetsbaar, zeker als zijn of haar achterban wel in normen en waarden gelooft. Met die kennis wordt het politieke spel in een powerhouse als de VS plotsklaps een heel ander verhaal. Vergeet de sekstapes in een hotelkamer in Moskou, iedereen is kwetsbaar in de moderne wereld. Soms kijk ik verwonderd naar de reactie van Europese politici op overduidelijk onacceptabel gedrag en vraag me of over deze persoon ook zo’n burnbook bestaat in de verkeerde handen?

Gratis Amerikaanse shit is niet gratis meer. Het wordt gebruikt om je door AI tools te laten ontleden/ontkleden. Waarschijnlijk kennen anderen je zwaktes beter dan jij je zelf kent. Wie ermee aan de slag gaat komt er snel achter dat je vrijheid terugpakken niet eenvoudig is. We dragen allemaal het instrument van onze mogelijke ondergang bij ons. Het besturingssysteem van je smartphone, alle social media die je gebruikt, je videodienst, je slimme tv, je internet browser, ieder intelligent gekoppeld apparaat, van je slimme lampen tot, waar Iran achter kwam, de verkeerscamera’s in je straten of aan de schuur bij je buurman, het zijn allemaal mogelijkheden om jouw gedrag te volgen. Enkele decennia geleden zou wat ik nu schrijf alleen aan het brein van een paranoïde zonderling met aluminium folie op zijn hoofd kunnen zijn ontsproten. En nu is het gewoon de werkelijkheid.

Ik heb mijn best gedaan om mezelf te ont-Amerikaniseren. Het is met een flinke inspanning tot een bepaald niveau goed te doen. Maar veel alternatieven voor de spullen van de tech-bro’s zijn ook Amerikaans en daardoor kwetsbaar voor overheidstoezicht. Recent heb ik Safari, Gmail en Google (zoeken) deels vervangen door het Europese Ecosia en Proton. Netflix is de deur uit en TomTom neemt weer de plek van Google Maps in. Voor YouTube gebruik ik vaker SubStack. Volgend jaar wordt mijn virusscanner Europees. Er is een website European Alternatives, die goede tips geeft. Maar van iOS, Android en Windows kom ik zeker niet af. En ik type dit stuk op een notebook die draait op een Amerikaans besturingssysteem met een Amerikaanse tekstverwerker. Ik heb zelfs OpenAI mijn tekst eens laten analyseren en deze bleek inderdaad Amerikaans.

We moeten ons er allemaal van bewust zijn dat de grote overheden in de wereld bereid zijn om ons tegen onszelf te gebruiken. Een vermelding op de zwarte lijst van de vereniging van Neerlandici kan ik hebben. Dat er in de kringen van mensen die er wel toe doen ook personen kwetsbaar zijn door onze afhankelijkheid van gratis shit, is een groot punt van zorg. Dat de Europese c.q. Nederlandse politiek nog niet wakker zijn, is echter nog veel erger.