Hoe groot is de kans op een Derde Wereldoorlog?

Nico schrijft een serie over oorlog, dit is aflevering 117

Het AI-overzicht op Google zegt: ‘De kans op een directe Derde Wereldoorlog wordt door experts nog steeds als klein ingeschat, maar de spanningen in de wereld zijn wel historisch hoog. Een regelrechte militaire wereldbrand is niet waarschijnlijk omdat grootmachten elkaar vrezen vanwege de kernwapens, wat zorgt voor een ‘afschrikkingseffect’. De kans op een oorlog in Nederland is momenteel klein. Nederland leeft wel in een ‘grijze zone’ waarin sprake is van doorlopende hybride dreigingen. Als ik verder op internet zoek, lees ik ergens: Wel is er volgens experts kans op een gelijktijdige aanval van Rusland en China in 2027. China valt dan Taiwan aan en Rusland Oost-Europa.

Over de betrouwbaarheid van AI is veel discussie. Bij de inschatting van de kans op een oorlog wordt naar experts verwezen, zonder namen en bronnen.

In schril contrast met de AI-kansberekening staat een groot artikel in de NRC van 5 augustus 2026. De kop is veelzeggend: De kans op een nieuwe wereldoorlog is in geen jaren zo groot geweest. In een tussenkop staat in rode letters: ‘Tel alle wankele machtsverhoudingen, ambities en frustraties van nu bij elkaar op en je hebt een vergelijkbaar recept voor een grote oorlog.’ (citaat Westad)

Michel Krielaars baseert deze onheilstijding op een recensie van drie boeken met veelzeggende titels: De naderende storm van Odd Arne Westad, The Next World War door Peter Apps en De terugkeer van oorlog, geschreven door Martijn Kitzen. Hier dus wel namen en bronnen. Ik sluit niet uit dat de voorspelling op internet dat het in 2027 echt gaat gebeuren mede gebaseerd is op een of meer van de hier genoemde boeken.

Volgens de NRC vergelijkt de Noorse historicus Westad de economische en politieke spanningen van toen tussen Groot-Brittannië en Frankrijk enerzijds en Duitsland anderzijds met die tussen de VS en China van nu. ‘Uit de dreigende economische neergang in China komen volgens Westad ook de ambities van China voort om Taiwan, een van de grootste producenten van halfgeleiders, te annexeren. Taiwan is daarbij het Elzas-Lotharingen van nu. Zowel de aversie van China als die van Rusland jegens het Westen spelen volgens Westad een belangrijke rol. Krielaars vindt dat Westad de lezer onvoldoende overtuigt van zijn ‘naderende storm’. Ik ook. Ik deel eerder de analyse van Garrie van Pinxteren die er van uit gaat dat bij China de macht niet in de eerste plaats draait om militaire kracht, maar door het scheppen van economische afhankelijkheid. (zie aflevering 109)

De tweede schrijver is de voormalig beroepsmilitair Peter Apps. Wat hem betreft kan een komende wereldoorlog binnen een paar jaar uitbreken, als Rusland bijvoorbeeld Estland binnenvalt en de VS zijn NAVO-verplichtingen moet nakomen. Het enige wat zo’n conflict kan voorkomen is de bliksemsnelle opbouw van een enorme afschrikking.

De auteur van het derde boek heet Martijn Kitzen. Hij begon als beroepsmilitair en eindigde als hoogleraar Oorlogsvoering en Speciale operaties. Hij heeft het onder andere over de Russische bemoeienis met Afrika; over de wijze waarop de NAVO zich na een lange periode van onaantastbaarheid aan het reorganiseren is en over de oorlog met Iran en de omstreden rol die dat land daarbij in het Midden-Oosten vervult.

Kitzen is minder bang voor een Chinese aanval dan Westad. Daarbij beroept hij zich op de denker Sun Tzu uit de 5de of 6de eeuw voor Christus die toen al beweerde dat er geen strijd nodig is om westerse militaire superioriteit uit te schakelen.

Ik moet lachen om de beroepsmilitairen die aan wishful thinking doen. Om Taiwan als Elzas-Lotharingen. Zo kan ik het ook. Prehistorische denkers. En uitgevers, die drommels goed weten hoe goed oorlog verkoopt. Sommige van mijn geachte opponenten zullen weer gaan schrijven dat we nu al in oorlog zijn.

Mijn opinie: Oorlog heeft iets onvoorspelbaars. Hopelijk blijven we er lang van verstoken.