Joop

Hoe Facebook je alleen laat zien wat je wil zien

  •  
25-05-2016
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
50 keer bekeken
  •  
fb

© cc foto: master osm 2011

Iedereen z’n eigen Facebook-wereldje; een mooi recept om de onverdraagzaamheid tussen verschillende groepen te laten groeien.
Digitaal maatwerk vergroot de onverdraagzaamheid, terwijl sturing de vrijheid beperkt. De koers van Facebook is daarmee een gegarandeerd recept voor ellende. Ik zie maar één oplossing: het sociale netwerk verplicht openstellen voor andere aanbieders.
Toen op talloze plekken gedemonstreerd werd tegen asielzoekerscentra, zag ik op Facebook uitsluitend berichten over de positieve kanten van asielzoekers. Ik snap dat het gebeurt: ik heb namelijk vooral vrienden die openstaan voor vluchtelingen. Hoe onderbouwd de kritiek van tegenstanders ook zou zijn, mijn vrienden gaan geen berichten delen waar ze het niet mee eens zijn. Vervelend, want het helpt me niet de zienswijze van een ander deel van de samenleving te begrijpen. Ook in andere onderwerpen is dit mechanisme zichtbaar. Zo liet de Wall Street Journal zien dat op basis van de pagina’s die iemand leuk vindt een totaal ander beeld van de Amerikaanse verkiezingen te zien is.
Iedereen z’n eigen Facebook-wereldje Ik vind dat problematisch, want het sociale netwerk functioneert steeds vaker als nieuwsdienst. Een deel van mijn vrienden gebruikt nu uitsluitend Facebook voor de nieuwsvoorziening. Onderzoek van het Amerikaanse Pew Research Center illustreert die observatie. Zo zei in 2015 maar liefst 63% van de Amerikanen Facebook te gebruiken als nieuwsvoorziening, terwijl dat in 2013 nog maar 47% was. Parse.ly , een Amerikaans bedrijf dat data voor nieuwssites analyseert, ziet zo’n 40% van het verkeer via Facebook binnenkomen. Geeft Facebook slechts ‘neutraal’ het nieuws van vrienden door, dan genereert dat allemaal verknipte wereldbeelden. Iedereen z’n eigen Facebook-wereldje; een mooi recept om de onverdraagzaamheid tussen verschillende groepen te laten groeien.
Ik zou haast wensen dat de site een beetje met de hand zou selecteren, gewoon om gebruikers een breder beeld van de samenleving mee te geven. Maar ja, zodra Facebook selecteert of censureert, ligt het onmiddellijk onder vuur. Het bedrijf werd overladen met kritiek toen het even een cartoon verwijderde waarop Erdogan seks had met een Twittervogeltje. Ook toen via The Guardian uitlekte dat medewerkers deels ‘handmatig’ bepalen welke stukken trending worden in de Engelstalige versie, ontstond ophef. De netwerksite zou daarmee de publieke opinie kunnen sturen en de vrijheid van meningsuiting kunnen beperken.
Machtsfactor Ook die kritiek is te begrijpen. Met ongeveer 1,65 miljard gebruikers per maand is de site een gigantische machtsfactor. In 2014 liet Facebook in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS zelf zien dat het de uitingen van haar gebruikers kon beïnvloeden door meer positieve of juist meer negatieve berichten weer te geven. Bij Amerikaanse congresverkiezingen in 2010 deed de socialenetwerksite een gevaarlijker experiment. Het liet bij sommige gebruikers een ‘ik-heb-gestemdknop’ zien, terwijl dat bij anderen niet het geval was. Het resultaat: op plaatsen waar de knop zichtbaar was, nam de opkomst toe. Met dit soort trucjes zou Facebook zonder al te veel moeite verkiezingsuitslagen kunnen beïnvloeden.
Vreemde spagaat Daarmee ontstaat een vreemde spagaat: neutraal digitaal maatwerk vergroot de onverdraagzaamheid, terwijl sturing door Facebook de vrijheid beperkt. De koers van Facebook is daarmee een vrijwel gegarandeerd recept voor ellende.
Ik zie eigenlijk maar één oplossing: bedrijven met een te machtige positie krijgen doorgaans extra regels opgelegd. Het wordt tijd dat ook Facebook aan zo’n regime wordt onderworpen. Nu selecteert en beslist Facebook in nagenoeg complete geheimzinnigheid, zonder enige mogelijkheid tot bezwaar of recht op onderbouwing. Laat het bedrijf verplicht openheid geven over hun algoritmes en beslissingen. Laat Facebook verder zijn netwerk ook voor anderen openstellen. In zo’n landschap met verschillende aanbieders geeft het niet zo veel als een sociaalnetwerkaanbieder als Facebook nieuws selecteert of een plaatje verwijdert. Bevalt de censuur of selectie niet, dan neemt de gebruiker zijn account gewoon mee naar een ander. Uiteraard inclusief het opgebouwde vriendennetwerk.
Revolutionair is zo’n maatregel niet. Microsoft werd – met succes – enkele jaren geleden verplicht om een browserkeuzescherm aan te bieden om de dominantie van Internet Explorer in te perken. Ook telefoonnummers gaan vrijwel moeiteloos door van de ene naar de andere aanbieder en KPN moet zijn vaste telefoonnetwerk zelfs delen met andere aanbieders. Waarom zou Facebook een uitzondering moeten zijn?

Meer over:

privacy, opinie, leven, media,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (9)

Mordicus
Mordicus10 jun. 2016 - 11:55

Altijd lastig, statistieken... Dat 63% van de Amerikanen zegt FB als nieuwsvoorziening te gebruiken is onzin. Het gaat volgens Pew Research Center om 63% van de Amerikaanse FB-gebruikers. Vertaal je dat naar de totale bevolking, dan is het zo'n 41%. Nog altijd veel, maar meer dan 70 miljoen (!) Amerikanen minder dan Stijn van Gils hier beweert.

Lozerech
Lozerech27 mei 2016 - 18:07

Het is wel enigszins absurd om je nieuws voornamelijk via Facebook te krijgen. Daar zijn toch vele andere websites/apps voor? Gebruik die dan! Met digitaal heeft dat allemaal weinig te maken, als je je nieuws alleen via gesprekken met vrienden krijgt is dat natuurlijk ook heel eenzijdig en vertekend. Het café waarin je toevallig dat gesprek voert, speelt daar maar een heel kleine rol in. Vrienden zijn er nou eenmaal voor heel andere zaken dan journalisten.

JanB2
JanB227 mei 2016 - 16:57

Hoe Facebook je alleen laat zien wat je wil zien Komt er ook één achter. Facebook is één grote illusie (met een financieel verneukmachien en het narcisme van de moderne mens als drijvende krachten erachter). En als illusie's persistent worden dan spreken we van waandenkbeelden. En dat is precies waar een groot deel van de westerse mensheid kennelijk aan ten prooi is gevallen. Ik facebook dus ik besta? Nou, eerder het tegendeel zou ik zeggen.

msj_meijerink
msj_meijerink26 mei 2016 - 7:18

Daarom doe ik niet aan feesboek!

Van der Wal
Van der Wal26 mei 2016 - 4:12

FB is geen nieuwsmedium, en als je het als zodanig gebruikt ben jij gek.

Flipje Tiel
Flipje Tiel25 mei 2016 - 18:27

Ditzelfde patroon zie je bij andere media, of in de stamkroeg. Gelijkgestemden trekken elkaar nu eenmaal aan en delen praatjes die hen interesseert. Overigens wel een van de vele goede redenen om Facebook links te laten liggen.

Piet de Geus
Piet de Geus25 mei 2016 - 16:35

"Een deel van mijn vrienden gebruikt nu uitsluitend Facebook voor de nieuwsvoorziening." Je zou die vrienden op iets als het bestaan van kranten, tijdschriften, radio en tv kunnen wijzen... "Geeft Facebook slechts ‘neutraal’ het nieuws van vrienden door, dan genereert dat allemaal verknipte wereldbeelden." Zou dat ook niet een beetje afhangen van hoe breed geschakeerd de vriendenkring van die vrienden is? En van hun vermogen om iets verder te kijken dan hun kleine kringetje? De bottom line blijft toch dat Facebook is opgericht door een autist en dat die als geen ander in staat blijkt om in de behoeften te voorzien van anderen die zich slechts in zichzelf en hun gelijken kunnen en willen verplaatsen. Wat dat betreft verschilt het overigens in niets van de stamkroeg waar leden van dezelfde kerk zichzelf en elkaar komen bevestigen. Het is zelfs de reden dat beperkte lieden over 'normale mensen' of 'het volk' of 'de man in de straat' durven te spreken als ze het over zichzelf en hun soortgenootjes hebben: die zijn niet in staat noch bereid om over de heg te kijken. Dat is tevens de paradox van Facebook: de mogelijkheid om je niet beperkt door afstand met iedereen te verbinden wordt voornamelijk gebruikt om je in je eigen kringetje op te sluiten alsof je in een 19e eeuws monocultureel dorp woont.

D'Holbach
D'Holbach25 mei 2016 - 16:13

Misschin gewoon tijd om niet enkel gelijkgestemde vrienden te zoken maar ook mensen met tegengestelde meningen in je omgeving toe te laten? Wordt je wereldbeeld heerlijk veel breder van. Facebook de schuld geven van je eigen discriminatieve gedrag qua "vrienden" is wel erg goedkoop. Ik zie dus wel beide kanten op mijn wall en reageer op beide, als ik er op dat moment behoefte an heb.

Machielse93
Machielse9325 mei 2016 - 15:19

Ik ben het niet volledig met de auteur eens. Facebook laat inderdaad zien wat je wilt zien, dat is deels waar. Het is een commercieel bedrijf en als jij steeds dingen langs ziet komen in je feed waarvan jij denkt wat is dit nou, dan verlies je je interesse en facebook verliest een klant. Anderzijds heb je grotendeels ook zelf controle wat er in je feed langskomt; pagina's die jij liked en volgt, de vrienden die je hebt en ook je eigen online gedrag draagt bij wat je ziet in de feed. Als je constateert dat er een eenzijdige feed is dan is dat deels ook aan jezelf te danken. Het zal me niet verbazen als u in de offline wereld ook veruit uw meeste vrienden pro asielopname zijn. Facebook is weinig meer dan een versterkte digitale weergave van uw eigen leven. In mijn eigen feed heb ik zowel pro als contra berichten en dat komt omdat ik gevarieerde vrienden cq contacten heb.