Hoe durft de Protestantse Kerk te beweren dat er in Israël en Palestina 'lijden is aan beide zijden'

Deze toespraak werd vrijdag 20 maart uitgesproken in Utrecht

U bent vandaag vrijdag 20 maart hier met velen naar Utrecht gekomen, opdat er door uw bestuurders van de PKN, de Protestantse Kerk Nederland, naar u en naar het gemartelde Palestijnse volk ècht geluisterd zal worden. LUISTER ÈCHT, dat hebt u in koor geroepen in de richting van het gebouw achter mij, het zogenoemde Dienstencentrum van de PKN waar die bestuurders zich gewoontegetrouw verscholen houden.

Maar, in mijn opvatting dienen die bestuurders daarbinnen in de eerste plaats naar zichzelf te luisteren. De kern van de moraal die zij belijden is immers dat God de mens naar zijn evenbeeld geschapen heeft. Niemand is verheven boven een ander, gelijkwaardigheid tussen de mensen is de hoeksteen van de door God gegeven en door hen omarmde morele orde.

Hoe kan het dan zijn, dat als het ene volk het andere al 80 jaar onderdrukt, vervolgt, verdrijft, vermoordt, hoe kan het dan zijn, dat uw leidslieden daarbinnen met benard gezicht en benauwde stem, aandacht vragen voor ‘het lijden aan beide zijden’? Is de PKN elk gevoel voor richting en voor proportionaliteit verloren? Heeft zij het ooit gehad? Zijn er angsthazen benoemd in de leiding van de Protestantse Kerk? Lieden die ‘besturen’ invullen met pappen en nathouden, met ‘enerzijds’, ‘anderzijds’, met ‘naar beide zijden moet geluisterd worden, want er is lijden aan beide zijden’? En die dan opzichtig afreizen naar Israël en Palestina, om uit eigen aanschouwing te zien hoe de situatie daar is, die hun oor te luisteren heten te leggen, en die u dan bij terugkeer beleren en die, alle aanschouwen en aanhoren ter plaatse ten spijt, nogmaals vertolken, wat zij  lang voor hun vertrek ook al vonden? ‘Dat er lijden is aan beide zijden’.

Een kerkbestuur dat ter plekke kennelijk niets bijgeleerd heeft, dat niet durft te bewegen, dat niet durft te kiezen, dat de moraal die het uitdraagt in een hoekje begraaft als die moraal ondubbelzinnig voorschrijft te stoppen met het martelen van het Palestijnse volk?  Immers, volk noch natie van Israël zijn heilig, joden zijn niet heilig, alle theologische deliberatieën ten spijt. Alle theologie is een overbodige omweg, die afleidt van de kern, dat God de mens naar zijn evenbeeld geschapen heeft. Die kern kent geen ‘Palestinian exception’. De PKN, uit vrees fouten uit het verleden te herhalen, uit vrees te worden buitengesloten van overleg met de zionistische organisaties, herhaalt de eigen fouten uit het verleden, maar nù jegens het Palestijnse volk. Als die kortzichtigheid, die zelfverblinding niet schandelijk was, zou zij tragisch zijn. 

De lieden die zich hier op terrein rechts van mij verzameld hebben en die zich Christenen noemen, die zich wikkelen in vlaggen van de zich ‘joods' noemende, zionistische schurkenstaat, konden niet verder van u en mij afstaan dan zij doen, al vullen zij louter ruimtelijk gezien het belendende vak.

De opvatting die de Christenen voor Israël van het Christendom propageren komt neer op verraad van de essentie van de Christelijke moraal, hoe luid zij onderling ook roepen en Christelijk zingen. Van hun aan joden en ’Israël’ ongevraagd opgedrongen ‘liefde' gruw ik, als Jood; het is een ‘liefde' op de weg naar hun mesjoggene eindtijdvisioen, waarin Joden, allen verzameld te Jeruzalem, mogen kiezen: òf zich bekeren tot het Christendom, òf de dood ingaan, alles omwille van het bevorderen van de terugkeer van de Messias. Hoe krankzinnig wilt u het hebben?

En ook hier laat de PKN weer verstek gaan: kerkbestuur, plaats deze schadelijke sekte en zijn aanhang resoluut buiten de kerkorde. Durf te kiezen, durf te polariseren, in plaats van te willen verbinden totdat de enige verbondenheid die over blijft, die is van los zand, waarop zoals bekend, niets gebouwd kan worden. 

Waar sta ik zelf? Dat is duidelijk: aan de kant van de mensenrechten voor een ieder, dus ook en in de huidige tijd vóór alles, voor de integrale burgerlijke en politieke rechten van Palestijnen.

Waar baseer ik mij op? Niet op de Christelijke moraal. Hoezeer ik die ook respecteer, mij motiveert zij niet. Ik ben geen Christen, ik ben Jood, en ik behoor bovendien tot de ongelovigen, ik ben seculier tot op het bot en dat zal ik blijven. Wat motiveert mij wel? Voor mij is duidelijk: ik stel mij de kant voor ogen van de geschiedenis van wat 'het joodse volk' heet. Die geschiedenis hangt niet van louter uitsluiting en vervolging aan elkaar, zoals de algemene opvatting nog steeds luidt, maar het gehalte daaraan is hoog genoeg om mij te doen beseffen wat een onrecht in alle buitensluiting besloten ligt.

Buitensluiting en vervolging maken bovendien pregnant deel uit van mijn familiegeschiedenis; ik ben van 1950, groot geworden in de schaduw van de angst, de vervolging van en de rücksichtslose moord op nauwe en verder verwijderde familieleden en anderen. Die ervaring bepaalt mijn oriëntatie en mijn levenshouding, die ervaring maakt mij tegelijk - en ogenschijnlijk paradoxaal, maar volstrekt logisch-  tot overtuigd anti-zionist. Uit mijn naam, voor mijn heil, Palestijnen vervolgen en vermoorden? Ik doe niet mee, meer dan dat, ik zal mij in al mijn nietigheid en zonder enige illusie over mijn invloed, daartegen verklaren en daartegen verzetten. En ik vind u dames en heren hier aan mijn zijde, en u vindt mij aan uw zijde. 

Dat de kleine steentjes die u hier zojuist naar voren hebt gebracht om de waarde van de menselijke solidariteit te gedenken, dat die steentjes de bouwstenen mogen blijken van een rechtvaardiger toekomst voor allen. 

Viva Palestina!