Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen

Hoe bindend zijn de adviesopinies van het Internationaal Gerechtshof?

  •  
31-12-2022
  •  
leestijd 5 minuten
  •  
1131 keer bekeken
  •  
ANP-444950452

Terwijl de opdracht om de bezetting te stoppen niet bindend is, heeft de conclusie dat de bezetting illegaal is wel een bindend karakter. Landen kunnen niet zeggen dat ze deze conclusie kunnen negeren.

Het ANP maakte een bericht over een VN-resolutie van 30 december, waar de VN het Internationaal Gerechtshof een adviesopinie vraagt “over de juridische gevolgen van de Israëlische bezetting van Palestijnse gebieden.” Echter het bericht eindigt misleidend:

“Het in Den Haag gevestigde IGH is het hoogste VN-gerechtshof dat zich uitspreekt over geschillen tussen staten. De uitspraken zijn bindend, hoewel het hof niet de middelen heeft ze af te dwingen. Het IGH boog zich voor het laatst over het conflict tussen Israël en de Palestijnen in 2004, toen het oordeelde dat een Israëlische scheidingsmuur onwettig was.” [mijn vet]

Het is wel waar dat uitspraken bindend zijn, maar het bericht gaat niet over een geschil tussen landen, maar over een adviesopinie gevraagd door de VN. Hieronder alles wat je over adviesopinies wil weten:

Gezaghebbende uitleg van volkenrecht
Als antwoord op Kamervragen heeft de toenmalige minister van buitenlandse zaken Uri Rosenthal de adviesopinie van 2004 aangehaald:

“Het verbod op nederzettingen vloeit voort uit artikel 49 van het Vierde Verdrag van Genève uit 1949. Het Internationaal Gerechtshof heeft in het betreffende advies bevestigd dat de Israëlische nederzettingen in bezet gebied een schending van het internationaal recht vormen. Een dergelijk advies is juridisch niet-bindend, maar vormt wel een gezaghebbende uitleg van het internationaal recht.”

Wat betekent deze ‘gezaghebbende uitleg’?
Hoewel het advies niet bindend is, kunnen staten dit niet zomaar aan hun laars lappen. Laat ik het uitleggen met een analogie. Stel je voor dat jij de Nederlandse Hoge Raad om advies vraagt of je Pietje mag vermoorden. De raadsheren behandelen jouw vraag als een echte rechtszaak. Jij onderbouwt je argument zo, dat je Pietje mag vermoorden. Pietje onderbouwt zijn argument op een manier dat je dit niet mag. En de raadsheren concluderen dat de Nederlandse wet jou verbiedt om Pietje te vermoorden. Hun advies is niet bindend, maar mag je daarna Pietje vermoorden? Niet als je de wet respecteert. Want terwijl het advies niet bindend is, is de wet wel bindend en het advies is een gezaghebbende interpretatie van de wet.

Hetzelfde geldt voor een ICJ-advies. De rechters - vijftien gezaghebbende topjuristen - buigen zich voor een lange periode in alle ernst over een vraag. Zij doen onderzoek, luisteren naar alle argumenten, debatteren onderling en trekken een conclusie. Zij weten dat hun woorden belangrijke gevolgen zullen hebben, voor volkenrecht en mensenrechten. Zij weten dat staten en juristen het advies heel kritisch zullen bekijken. Zij doen hun best om een waterdicht argument te produceren dat niet door de eerste de beste rechtenstudent aan flarden zal worden geschoten in de schoolkrant.

Onderscheid conclusies en besluiten
We moeten onderscheid maken tussen juridische conclusies en de ICJ-opdrachten. Het ICJ analyseert de feiten plus het volkenrecht en trekt daaruit juridische conclusies. Daarnaast kan het ICJ de landen opdracht geven om X, Y, Z te doen. Deze opdracht is niet bindend, maar de juridische conclusies staan wel vast. Stel je voor dat het ICJ concludeert dat de bezetting illegaal is en dat Israël verplicht is om de bezetting te stoppen. Terwijl de opdracht om de bezetting te stoppen niet bindend is, heeft de conclusie dat de bezetting illegaal is wel een bindend karakter. Landen kunnen niet zeggen dat ze deze conclusie kunnen negeren.

Het advies heeft rechtsgevolgen
Pieter Bekker zegt in een commentaar in het gerespecteerde ASIL dat de adviezen "legal effect" hebben:

“because the legal reasoning embodied in them reflects the Court's authoritative views on important issues of international law. Moreover, in arriving at its opinion the ICJ follows essentially the same rules and procedures that govern its binding judgments delivered in contentious cases between sovereign states.”

In zijn boek “The advisory function of the International Court of Justice”, zegt Mahasen Aljaghoub hetzelfde: de adviezen helpen volkenrecht ontwikkelen, verhelderen de rechtsregels en maken zelfs nieuwe regels.

Adviezen zijn zwaarwegende premissen in het debat 
Rosalyn Higgins, voormalige presidente van het ICJ, zei over de adviesopinie van 2004: “As you well know, an Advisory Opinion is not without legal effect. The Palestine Wall Opinion was an authoritative statement of the applicable law, and contributes to the framework for peace in the Middle East.” 

Dus vanaf deze adviesopinie is het debat sterker in het voordeel van de Palestijnen geworden.

Juristen nemen de adviezen voor waar aan in hun wetenschappelijke werk. Staten nemen hen serieus. Onze leiders beroepen zich op deze adviezen tijdens debatten in de Tweede Kamer. Uri Rosenthal ziet hen als gezaghebbende uitleg van volkenrecht. Juristen roepen de regering op het matje en onderbouwen hun argument met adviezen als bewijs. Bijvoorbeeld dertien Nederlandse hoogleraren volkenrecht schreven in een brief aan Frans Timmermans:

“Het staat buiten kijf dat het Israëlische nederzettingenbeleid een continue schending van ook voor Nederland geldend internationaal recht vormt, zoals vastgesteld door de VN-Veiligheidsraad. De nederzettingen maken inbreuk op het recht op zelfbeschikking van de Palestijnen, een recht dat, zoals het Internationaal Gerechtshof in Den Haag in 2004 heeft bevestigd, erga omnes is en dus bindende verplichtingen voor álle landen behelst… De Nederlandse regering is volkenrechtelijk verplicht om bij te dragen aan de verwezenlijking van het Palestijns erga omnes recht op zelfbeschikking en om het Israëlische nederzettingenbeleid niet te faciliteren.”

Ook de overheidsjuristen en adviescommissies beroepen zich op het ICJ. De Adviesraad Internationale Vraagstukken gebruikt de ICJ-opinie als ‘referentiepunt’ en concludeert dat: 

“[o]ver de belangrijkste rechtsvragen met betrekking tot het conflict weinig verschil van mening kan bestaan. Israël heeft de plicht het recht op zelfbeschikking van het Palestijnse volk te eerbiedigen. De vestiging van Israëlische nederzettingen op de Westelijke Oever van de Jordaan en de beperking van de bewegingsvrijheid van de Palestijnen in de bezette gebieden als geheel leveren schendingen op van de Vierde Geneefse Conventie. Hetzelfde geldt voor de bouw van de afscheidingsmuur, voor zover deze over Palestijns gebied loopt.”

Maar Nederland is niet uniek. De Europese Unie heeft over de adviesopinie uit 2004 gezegd: “The European Union respects the ICJ and the Advisory opinion largely coincides with the EU position on the legality of the barrier built by Israel on the Palestinian side of the Green Line.” 

We zien dus dat het ICJ-advies zwaar weegt en gevolgen heeft voor het debat. Daarom is de aankomende adviesopinie extreem belangrijk. Jammer dat de kranten daar geen aandacht aan spenderen.

Delen:

Praat mee

onze spelregels.

avatar
0/1500
Bedankt voor je reactie! De redactie controleert of je bericht voldoet aan de spelregels. Het kan even duren voordat het zichtbaar is.

Reacties (10)

Sachs
Sachs2 jan. 2023 - 23:42

@ Muskee [Antizionisme blijkt meestal niets anders dan antisemitisme omdat he Israël's bestaansrecht bestrijdt, de facto een Joodse staat, ....] U steunt een racistisch, koloniaal project. De abracadabra die u daarvoor gebruikt is irrelevant en vervelend. Als Jood heb ik andere waardes. Ik geloof in recht en rechtvaardigheid. En ik verzoek u de Israëlische bezetting en apartheid niet te associëren met ‘Joods’, en ‘Joden’ niet te exploitleren om een misdadig regime mee wit te wassen. [Waar zijn de Palestijnse ngo’s die het opnemen voor Joden? Waar is de Palestijnse zusterorganisatie van het Israelische Btsaleem?] Palestijnse ngo’s in Palestina en Israël maken geen onderscheid op grond van religie of etniciteit, zoals u nadrukkelijk op hun sites kunt lezen. Dat geldt ook voor B’Tselem, zoals de organisatie heet, die overigens nauw samenwerkt met AL-Haq en andere mensenrechtenorganisaties. Ze hebben allemaal gemeen dat ze het regime bestrijden dat u verdedigt. [De Veiligheidsraad nam resolutie 242 aan… op de conferentie in Khartoem hebben verworpen met drie “Nee’s”.] Yeah, het ligt aan de Palestijnen dat zij van de kaart worden geveegd, nou goed? Hou het simpel: hebben de Palestijnen het recht aan hun zijde? Ja, in alle opzichten. Voor u lijkt me de vraag relevant hoe de toekomstige gemeenschappelijke staat eruit moet zien. Denkt u dat het huidige apartheidsmodel (uw ‘Joodse staat’) overleeft en wat zijn daarvan de gevolgen?

Sachs
Sachs2 jan. 2023 - 23:24

@ Muskee Mogelijk niet goed overgekomen: [Dat Israël veel vaker aangeklaagd wordt bij de VN ... is een eenvoudig feit.] Ik stuurde u een link die het tegendeel uitwijst.

Sachs
Sachs2 jan. 2023 - 23:21

@ Muskee Ik stuurde u een link die het tegendeel uitwijst. [Dat deze niet ... kun je dan zoals jij misbruiken dat Israël ontzien wordt.] Een voorbeeld. Zoals u weet is Israël ’s wereld grootste schender van VN Veiligheidsraadresoluties. Waarom dan geen sancties? Omdat de VS die vetoën, zoals u hebt kunnen lezen. De records worden gebroken waar u bijstaat. Dus ja, Israël wordt in de VN als geen ander ontzien. Niet voor niets wordt nu uitgeweken naar het IGH. [Je haalt een schotschrift aan tegen de Duitse IMK. … Zeker ook als je dat hatelijke schotschrift ziet.] Dat ‘schotschrift' is geschreven door de crème de la crème van de Israëlische journalistiek. Kennelijk is u dat ontgaan. [Dat zijn ministers van Binnenlandse Zaken van de Duitse Länder, die zich uitspreekt tegen als antizionisme verhuld antisemitisme.] We hebben het hier over een groep Duitse politici die de agenda van een derde staat uitvoert ten koste van de eigen bevolking en democratie. Kennelijk spreekt dat u aan. Mij niet. De Israëlische journalisten ook niet.

Wakker Dier
Wakker Dier1 jan. 2023 - 9:43

Als meneer Ticu nu eens begon met gewoon de regels van het Hof te lezen, dan zou hij kunnen zien dat alleen de rechtspraak bindend is (Art. 94.2 RoC) Voor de 'Advisory Proceedings (Art 102-109) waar het hier over gaat geeft het woordje 'adviserend' al aan dat het niet bindend is, en ook niet bindend is bedoeld. https://www.icj-cij.org/en/rules

4 Reacties
Lopez
Lopez1 jan. 2023 - 12:48

@Wakker Dier Meneer Ticu legt glashelder uit wat het belang van een adviesopinie van het Internationaal Gerechtshof is, daar doet uw verwijzing niets aan af. In het onderhavige geval zal het hof ongetwijfeld bevestigen dat het Israëlische bezettingsregime een schending is van onder meer de Vierde Conventie van Genève. Het zal Israël manen dat regime direct te beëindigen, en als VN-lid en ondertekenaar van de Conventie is Israël verplicht daar gehoor aan te geven. In dat opzicht is de uitspraak wel degelijk bindend. Israël zal de uitspraak echter zoals gebruikelijk aan de laars lappen, en het hof heeft geen machtsmiddel Israël tot gehoorzaming te dwingen. Daarmee komt de bal te liggen bij de andere landen die de Conventie hebben ondertekend (vrijwel alle landen ter wereld). Die zijn niet alleen verplicht zelf de Conventie te respecteren, maar ook om schenders ‘met alle mogelijke middelen’ (denk aan sancties) tot de orde te roepen. Dat hebben die landen tot dusver opzichtig nagelaten, met als gevolg dat Israël al 55 jaar zijn desastreuze gang kan gaan. Het hof zal hen opnieuw met de neus op hun verplichtingen drukken, en daarmee hun speelruimte om Israël de hand boven het hoofd te blijven houden aanmerkelijk verkleinen.

Wakker Dier
Wakker Dier1 jan. 2023 - 17:49

@Lopez Ik zeg niet dat het geen invloed heeft, maar het is niet bindend, zoals Ticu probeert te argumenteren. Maar u wilt het blijkbaar over Israel hebben, en niet over het juridische argument. Dat begint toch echt met de vraag: wat staat er in de wet?

Lopez
Lopez2 jan. 2023 - 21:24

@Wakker Dier 1/2 Ik heb het over Israël omdat het een concreet en actueel voorbeeld is dat goed laat zien wat de betekenis van een adviesopinie is, en vooral welke verplichtingen een opinie inhoudt. Die verplichtingen, daar gaat het in de versluierende discussie ‘bindend/niet bindend’ om. U stelt dat een adviesopinie ‘niet bindend’ is. Wat bedoelt u daarmee? Dat u zich er niets van hoeft aan te trekken als het hoogste rechtscollege ter wereld oordeelt dat u illegaal bezig bent? Dat dat college u aanspreekt maar erbij zegt: ‘Doe vooral lekker waar u zin in heeft hoor, zie maar’? Waarom zou iemand dan nog de moeite nemen een opinie aan te vragen?

Lopez
Lopez2 jan. 2023 - 21:25

@Wakker Dier 2/2 Nogmaals een concreet voorbeeld. In de adviesopinie (2004) over de juridische gevolgen van de bouw van de Israëlische ‘Muur’ in bezet gebied oordeelde het Gerechtshof dat zowel de muur als het ‘associated Israeli régime’ illegaal zijn; dat Israël op grond van de verdragen die het heeft ondertekend verplicht is de muur direct af te breken en de Palestijnen wier land het heeft gestolen schadeloos te stellen; en dat alle landen die de betreffende verdragen hebben ondertekend gebonden zijn Israël tot medewerking te dwingen. Zie https://www.un.org/unispal/document/auto-insert-178825/ Het hof voldoet daarmee aan de opinie-functie die het binnen de VN heeft en die door alle VN-leden wordt onderschreven: als hoogste rechtscollege een oordeel vellen over een kwestie in het licht van het internationaal recht en relevante verdragen, en over de juridische verplichtingen die daaruit voor alle betrokken partijen voortvloeien. Wat betekent het als u zegt dat het oordeel over de muur ‘niet bindend’ is? Dat VN-leden zich er niets van aan hoeven trekken? Dat Israël verder mag bouwen aan de muur? Dat landen als Nederland, die door het hof nog eens hard met de neus op hun verplichtingen krachtens artikel 1 van de Conventies van Genève werden gedrukt, niets hoeven doen?

Robert Muskee
Robert Muskee31 dec. 2022 - 17:00

Die zijn niet bindend dus. Dat valt wel te begrijpen natuurlijk als je de de obsessieve aandacht, ook te constateren bij de VN, voor Israël in beschouwing neemt. Daarin sta ik niet allleen. Annalena Baerbock van de Duitse Groenen en minister van Buitenlandse Zaken noemde de hoeveelheid VN-sancties waarin Israël wordt veroordeeld ‘absurd in vergelijking met resoluties tegen andere staten’. Zo’n uitspraak was nóóit uit de mond gevloeid van een Europese GroenLinks-politicus van de generatie van haar ouders. Een rebel naar mijn hart en zoals het oorspronkelijke dwarsliggers betaamt. Want waarom niet dezelfde of met recht nog steviger kritiek op b.v. de meeste islamitische landen die Israël omringen en verder? De aanleiding is niet minder.

5 Reacties
Sachs
Sachs1 jan. 2023 - 2:40

@ Robert Muskee [de obsessieve aandacht, ook te constateren bij de VN, voor Israël] Eerste drogreden. Je kunt een onwaarheid eindeloos herhalen, maar dat maakt hem nog niet waar. Zie: https://rightsforum.org/inderdaad-israel-wordt-uitgezonderd-in-de-vn-het-mag-al-55-jaar-zijn-gewelddadige-gang-gaan/ T.a.v. Baerbock bent u kennelijk slecht op de hoogte van de Duitse realiteit. Sidder en huiver: https://www.972mag.com/germany-interior-ministers-report-palestinians/ [Want waarom niet dezelfde of met recht nog steviger kritiek op b.v. de meeste islamitische landen die Israël omringen en verder?] De volgende drogreden. Op de websites van het ICJ en ICC kunt u de zaken lezen die zij in behandeling hebben. Daar kunt u de internationale sanctielijsten nog overheen leggen. Klachten? [De aanleiding is niet minder.] Ik neem aan dat u het verzoek van de VN aan het IGH hebt gelezen. Op welke landen doelt u dan precies?

Robert Muskee
Robert Muskee1 jan. 2023 - 12:31

Deze reactie is verwijderd

Lopez
Lopez1 jan. 2023 - 13:13

@Robert Muskee [Die zijn niet bindend dus. Dat valt wel te begrijpen natuurlijk als je de de obsessieve aandacht, ook te constateren bij de VN, voor Israël in beschouwing neemt.] Dus de komende adviesopinie van het Internationaal Gerechtshof is ‘niet bindend’ omdat u ten onrechte meent dat er sprake is van ‘obsessieve aandacht voor Israël’? Is de broek die u aantrekt niet wat aan de grote kant? De adviesopinie is indirect zo bindend als bindend kan zijn, zoals Ticu helder uiteenzet. [Annalena Baerbock van de Duitse Groenen en minister van Buitenlandse Zaken noemde de hoeveelheid VN-sancties waarin Israël wordt veroordeeld ‘absurd in vergelijking met resoluties tegen andere staten’.] Ja, we kennen de absurditeit waarmee niet alleen de Groenen, maar vrijwel het hele Duitse politieke spectrum de Israëlische misdaden tegen kritiek en acties in bescherming neemt. De ontspoorde Wiedergutmachung, heet dat fenomeen.

Sachs
Sachs1 jan. 2023 - 18:03

@ Muskee [Je kunt je er blind en doof voor houden maar in ...]. U hebt kennelijk geen idee waarover het het hebt. Het gevraagde advies gaat over de Israëlische bezetting, kolonisering en apartheid, ergo misdaden die Israël begaat tegen een ander volk op het grondgebied van dat volk. Vandaar de entree van het IGH. Klachten? Als het om uitzonderen gaat is de Russische inval in Oekraïne een beter voorbeeld. Rusland is zwaar gesanctioneerd, Oekraïne krijgt massale steun (niet van Israël overigens). Maar Israël wordt ontzien en de Palestijnen aan hun lot overgelaten. Kennelijk is dat pregnante verschil u niet opgevallen. Of vindt u dat Oekraïne aan zijn lot moet worden overgelaten omdat de LHBTI-rechten in pakweg Indonesië niet op orde zijn? [Dat landen als ...] Laat gerust weten. Houden ze andere staten bezet, koloniseren ze die en hebben ze er een apartheidsregime ingericht? [Vraag je dan eens af waarom er ...] Het gaat niet om de dader, maar om zijn slachtoffers. Vraag u eens af waarom de Palestijnen al decennia moeten leven onder dagelijks Israëlisch geweld. Mag dat nu stoppen? Tot dat moment kan er niet genoeg aandacht aan geschonken worden en gelukkig neemt die steeds verder toe. [waar dat niet te ontkennen om een existentiële strijd met aantoonbare vijanden gaat] Absurd. De Palestijnen voeren een existentiële strijd, niet de Israëli. [... minder door toedoen van Israël dan door partijen onder henzelf.] Ik zie uw onderbouwing graag tegemoet.

Robert Muskee
Robert Muskee2 jan. 2023 - 10:21

@Sachs Dat Israël veel vaker aangeklaagd wordt bij de VN dan andere landen die daar niet minder aanleiding tegen geven, niet in de laatste plaats de islamitische wereld, is een eenvoudig feit. Dat deze niet allemáál tot de door aanklagers gewenste veroordelingen leidden kun je dan zoals jij misbruiken dat Israël ontzien wordt. Je haalt een schotschrift aan tegen de Duitse IMK. Dat zijn ministers van Binnenlandse Zaken van de Duitse Länder, die zich uitspreekt tegen als antizionisme verhuld antisemitisme. Daar is alle reden toe. Zeker ook als je dat hatelijke schotschrift ziet. @Lopez&Sachs Antizionisme blijkt meestal niets anders dan antisemitisme omdat he Israël's bestaansrecht bestrijdt, de facto een Joodse staat, in een omgeving waar haar bedreigers uitsluitend islamitische/arabische staten erkennen. Waar zijn de Palestijnse ngo’s die het opnemen voor Joden? Waar is de Palestijnse zusterorganisatie van het Israelische Btsaleem? De Veiligheidsraad nam resolutie 242 aan. Israël nam die aan. In die resolutie staat zoals vaak beweerd niet dat Israël zich unilateraal en onvoorwaardelijk moet terugtrekken uit de in die verdedigingsoorlog veroverde gebieden. Er staat slechts dat het dat moet doen na het verkrijgen van vrede en veiligheid. De Arabische staten en Palestijnen verwierpen deze resolutie op de conferentie in Khartoem hebben verworpen met drie “Nee’s”.