Hiking in de West Bank

Een van de redenen voor ons gezin om hier over de jaren heen op de West Bank te blijven wonen, naast allerlei praktische overwegingen zoals zorg voor familie, zijn de mogelijkheden voor bijzondere wandelingen in het vaak prachtige heuvelachtige landschap.

Niet alleen is de natuur verrassend gevarieerd – vanuit Bethlehem sta je na twintig minuten rijden al in de woestijn – maar je stuit er ook op onverwachte schatten, zoals archeologische vindplaatsen in wadi's die nog niet zijn afgezet met hekken, wandelpaden en vangrails.

Ook het gematigde klimaat helpt. In ons gezin koesteren we allerlei herinneringen aan zulke tochten: picknicken bij een verborgen bron, wandelen door wadi’s of genieten van de stilte van het landschap. De routes door Wadi Qelt, in de woestijn ten oosten van Jeruzalem richting Jericho, zijn het bekendst. Maar ook dichter bij een stad als Bethlehem liggen prachtige wandelgebieden, zoals Wadi Khreitoun of de paden langs olijfboomgaarden en fruitvelden rond het dorp Battir. Temidden van het voortdurende geweld en de repressie van de bezetting zijn zulke momenten van rust en schoonheid van onschatbare waarde.

Jaren geleden ontwikkelden Palestijnse toeristische organisaties langeafstandswandelingen met overnachtingsmogelijkheden in dorpen. Bekende voorbeelden zijn de route van Nazareth naar Bethlehem en het internationaal georiënteerde Abraham Path. De organisatie waarvoor ik jarenlang werkte, het Arab Educational Institute, organiseerde jaarlijks schoolreizen naar zowel islamitische als christelijke heilige plaatsen, vaak gelegen in een natuurlijke omgeving.

Maar wandelen in de natuur is inmiddels nauwelijks nog mogelijk. Veel gebieden zijn voor Palestijnen ontoegankelijk of levensgevaarlijk geworden. Tegelijkertijd hebben kolonisten het wandelen als het ware overgenomen. Niet om zich, zoals de Palestijnse schrijver en advocaat Raja Shehadeh zo treffend beschrijft in Palestinian Walks: Notes on a Vanishing Landscape, als het ware te laten opnemen in het landschap, maar om het landschap symbolisch én feitelijk in bezit te nemen. Een verborgen bron wordt opeens gepresenteerd als onderdeel van een exclusief Bijbels landschap dat alleen aan Israëli's zou toebehoren.

Een schrijnend voorbeeld deed zich anderhalve week geleden voor. Gewapende kolonisten trokken tijdens een zogenoemde hike op provocerende wijze het Palestijnse dorp Tell bij Nablus binnen. De confrontaties die daarop volgden kostten het leven aan twee Israëli's en vier Palestijnen.

Videobeelden van de gebeurtenissen laten zien hoe gewapende kolonisten Palestijnen terugdringen terwijl op de achtergrond schoten klinken. Op een gegeven moment slaat een kolonist een Palestijn met de kolf van zijn geweer tegen het hoofd. Diezelfde Palestijn weet vervolgens het wapen af te pakken van de veiligheidscoördinator van een nabijgelegen nederzetting en schiet hem dood. Op de beelden is een gewapende Israëli te zien die zich tussen de aanwezigen begeeft, terwijl militairen vlakbij staan zonder in te grijpen.

Kolonisten hanteren een vaste methode: ze richten een nieuwe "buitenpost" op het platteland op, provoceren Palestijnen en proberen een gewelddadige reactie uit te lokken als stap op weg naar onteigening. De kolonisten willen confrontaties en gewelddadig verzet uitlokken, zodat ze de inwoners als terroristen kunnen bestempelen en het dorp als een bolwerk van terrorisme kunnen afschilderen. Van daaruit is de stap naar verdrijving en de sloop van hun huizen klein. En het werkt. Eerder omschreven vrijwel alle Israëlische media de gebeurtenissen in Tell als een "aanval", gepleegd door "terroristen".

De nieuwe vorm van hiking is een blijvertje. Via WhatsApp-groepen van extreemrechtse kolonisten worden oproepen verspreid om deel te nemen aan nieuwe “herdenkingswandelingen” na zulke confrontaties. De geplande routes lopen dwars door Palestijnse dorpen in de omgeving. In een gezamenlijke verklaring roepen de Israëlische mensenrechtenorganisaties Adalah, Breaking the Silence, B'Tselem, Physicians for Human Rights Israel en Yesh Din de autoriteiten op deze tochten te verhinderen. Ze vormen een dekmantel voor wat zij omschrijven als pogroms uitgevoerd door kolonistenmilities.