Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

GroenLinks-leden mogen stemmen over fusie met PvdA in Eerste Kamer

Ledenreferendum over verdere linkse samenwerking
Joop

Het zijn vreemde tijden voor de journalistiek

  •  
28-11-2018
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
Schermafbeelding 2018-11-28 om 10.54.27

© cc-foto: pxhere

Als hele groepen het verschil tussen fictie en non-fictie niet kunnen zien, wordt het manipuleren van het volk door kwaadwillenden wel erg makkelijk
Wat is waarheid en wat is nep? Een vriendin toonde me onlangs een filmpje dat ze van familie in Marokko via Whatsapp doorgestuurd had gekregen. Te zien was hoe een hond op open zee in het water springt en door een haai dreigt te worden aangevallen. Gelukkig schiet een lieve dolfijn de hond te hulp en wordt hij gered. In de groepsapp reageerde iedereen vertederd. ‘Wat is de natuur toch mooi! Wat zijn dieren toch vriendelijk! Wat een fantastische dolfijn!’ Ik grinnikte en dacht stiekem: wat zijn mensen toch dom! De clip kwam overduidelijk uit een film, en wel uit Zeus and Roxanne (1997). Hoe kan het dat niemand dat doorhad? En wat betekent dat voor de toekomst? Als hele groepen het verschil tussen fictie en non-fictie niet kunnen zien, wordt het manipuleren van het volk door kwaadwillenden wel erg makkelijk.
In de fascinerende Tegenlicht-documentaire over ‘ Deep Fake News ’ wordt uitgelegd hoe met behulp van kunstmatige intelligentie nep beelden en nep audio gecreëerd kunnen worden. Een goed voorbeeld is een video waarin te zien en horen is hoe Barack Obama Donald Trump ‘ a total and complete dipshit ’ noemt. Hij eindigt zijn toespraak bovendien niet met het traditionele ‘ and may God bless America ’ maar met ‘ stay woke, bitches ’. De woorden komen eigenlijk uit de mond van Jordan Peele en zijn met behulp van A.I. onder het beeld van Obama geplaatst. Peele, die in een samenwerking met BuzzFeed het publiek wil wijzen op hoe makkelijk het is om nepnieuws te creëren, zou de voormalige president daadwerkelijk álles kunnen laten zeggen. De boodschap: wees waakzaam. Als zelfs bewegende beelden en audio gemanipuleerd kunnen worden, doe je er goed aan niet alles klakkeloos te geloven.
Het belang van fact checking wordt in de IDFA 2Doc-documentaire Bellingcat – Truth in a post-truth World nog eens benadrukt. Bellingcat is het collectief voor burger- en onderzoeksjournalistiek dat in 2014 al achterhaalde dat het MH17-toestel waarschijnlijk door een Russische Boek-raket is neergeschoten. Een conclusie waar de Nederlandse overheid zich dit jaar pas aan waagde. Dankzij onder meer satellietfoto’s maar ook door puur geluk, kon Bellingcat die conclusie al eerder trekken. In de documentaire wordt ook stilgestaan bij hoe moeilijk het is om te verifiëren of bepaalde beelden waar zijn, gemanipuleerd zijn of compleet in scène zijn gezet. Neem nu de video die in 2014 viraal ging, van een Syrisch jongetje dat met gevaar voor eigen leven een meisje redt van een scherpschutter. Talloze media wereldwijd verspreidden het filmpje van de held en leerden er een waardevolle les mee. De video bleek namelijk in scène te zijn gezet door een Noorse filmmaker en op Malta gefilmd te zijn.
Het fact checken van beelden is een tijdrovende exercitie en tijd kost geld, iets waar de traditionele journalistieke platforms door teruglopende abonnement- en advertentie-inkomsten sowieso al een tekort aan hebben. Grote vraag is dan ook: hoe gaan de traditionele media er in de toekomst voor zorgen dat zij het publiek geen gefalsifieerde beelden voorschotelen?
Het zijn vreemde tijden voor de journalistiek. Als de journalist niet bezig is met het onderscheppen van nepnieuws, wordt hij zelf wel uitgemaakt voor ‘fake’ of ‘mainstream’. Alles van waarde is weerloos, schreef Lucebert. Ik mag hopen dat hij ongelijk had.
Dit artikel verscheen eerder op Hasna.nl

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (16)

Roy Batty
Roy Batty28 nov. 2018 - 11:57

Ik geloof niet dat dit veel uitmaakt. Mensen vullen toch wel in wat beter in hun beeldvorming past. Daarin blijkt objectiviteit niet perse belangrijk. Bellingcat was overigens in zijn geheel niet nodig. De herinnering aan die 2 die pro EU stonden te blaten op een plein in Kiev was voldoende om te weten dat daar consequenties aan zouden hangen.

thomson
thomson28 nov. 2018 - 11:36

"wat zijn mensen toch dom! De clip kwam overduidelijk uit een film" Het vervelende is dat wanneer je "bullshit" roept eventueel met bewijs, dat de sfeer er nooit leuker op wordt. Alles moet tegenwoordig amusant zijn dus worden realityprogramma's gescript en grapjes in interviews voorbereid en acteurs gebruikt voor dingen die niet kunnen. Gisteren nog ruzie met iemand omdat ik over Hunted aan het zeuren was. Een aantal maanden geleden nog een hele discussie over mindfuck. Ik vind dat er verplicht een disclaimer voor nepprogrammas moet. Dat scheelt heel wat discussies op feestjes en bij de koffiemachine.

Sanaya Khan
Sanaya Khan28 nov. 2018 - 11:22

"...wat zijn mensen toch dom! ... Hoe kan het dat niemand dat doorhad?" Domheid van de 1e orde: geloven wat je denkt te zien Domheid van de 2e orde: er vanuit gaan dat je de enige bent die het wel ziet, zonder dat te weten, omdat je iets wel ziet en dus niet zo dom bent, geloof je toch ook weer wat je denkt te zien. Domheid die zichzelf vermomd als slimheid. Manipuleren is van alle tijden, over het algemeen zijn we beter geworden in het herkennen ervan, en de mens is nu eenmaal vrij 'dom', of cognitief blind. En de tijden dat je alles accepteert wat gezegd wordt, omdat je een gezicht vertrouwt, zijn ook voorbij. We zijn geen kinderen meer, de verdere impact van AI zal weinig meer zijn dan de huidige beïnvloedbaarheid van het brein. Aan de andere kant zijn we door AI beter in staat te herkennen, je zou ook kunnen pleiten voor een steeds kleiner wordend gat tussen waarheid en nep, de technologie helpt de mens diens natuurlijke beperkingen te overwinnen. Niet vreemd is het dat Lucebert ook verkeerd wordt geïnterpreteerd. De kwetsbaarheid geeft juist zin aan alles dat waarde heeft. Hopen dat hij ongelijk heeft, terwijl Lucebert andere filosofen herhaalt die slechts vertellen hoe het is, is hopen voor de zinloosheid in ruil voor schijnbare onaantastbaarheid. Dat kan toch niet de bedoeling van Lucebert zijn, en de conclusie over journalistiek. Voorts ben ik van mening dat journalistieke waarde, en waarde in het algemeen, maar beperkt te maken heeft met waarheid of nep. Dat is goed nieuws voor het menselijk bestaan, het betekent dat zingeving veel meer is dan wat waar of nep is, de cognitieve blindheid is functioneel. Aan de volgende om mij op mijn domheid/cognitieve blindheid te wijzen van wat ik mis in mijn waarneming.

1 Reactie
L.Brusselman
L.Brusselman28 nov. 2018 - 13:45

Alles is weer waardeloos Cor Vaandrager

Zwerfstein
Zwerfstein28 nov. 2018 - 11:14

Onlangs stond er op Joop een filmpje van klappende mensen in de Bijenkorf op Black Friday. Dat bleek echt te zijn, maar als het nep was geweest had ik het ook prima geloofd. De FNV die het hyper-kapitalisme op Black Friday aanmoedigt, 'hallucinant' zouden de Belgen zeggen.

Hanvander Horst
Hanvander Horst28 nov. 2018 - 10:52

Dit kan niet zonder een toegift blijven https://www.youtube.com/watch?v=gYdmk3GP3iM

1 Reactie
OlavM
OlavM29 nov. 2018 - 0:55

Tja, alles sal reg kom.....Als je maar in de pas blijft lopen.

Ch0k3r
Ch0k3r28 nov. 2018 - 10:21

"Als hele groepen het verschil tussen fictie en non-fictie niet kunnen zien, wordt het manipuleren van het volk door kwaadwillenden wel erg makkelijk" Dat is al eeuwen (wat zeg ik? millenia) al zo. Verdeel en heers. Wat mij dan ook al jaren bevreemd is dat je op school niet leert wat een drogreden is en hoe je die herkent. Hoe je kritisch leert denken. Maar we accepteren als maatschappij ook dat kinderen worden opgevoed met het idee dat een paar duizend jaar geleden Noah op zn zelfgetimmerde boot 40 dagen ronddobberde met een shitload aan dieren aan boord. Als we dat accepteren, waarom zouden we dan niet accepteren dat er mensen rondlopen met het idee dat regeringen in dienst staan van aliens met reptielenuiterlijk (Raliens), om maar es wat te noemen? "hoe gaan de traditionele media er in de toekomst voor zorgen dat zij het publiek geen gefalsifieerde beelden voorschotelen?" Dat deden ze al en doen ze nog steeds. EO is daar een mooi voorbeeld van.

8 Reacties
LaBou
LaBou 28 nov. 2018 - 14:51

"Maar we accepteren als maatschappij ook dat kinderen worden opgevoed met het idee dat een paar duizend jaar geleden Noah op zn zelfgetimmerde boot 40 dagen ronddobberde met een shitload aan dieren aan boord" Dat zal ook wel moeten. Als we kinderen wijsmaken dat een volwassene door een schoorsteenpijp van amper 10 cm doorsnee kan met als enig gevolg een zwart gezicht kan die menagerie op dat schip ook wel.

Ch0k3r
Ch0k3r28 nov. 2018 - 17:03

@LaBou Het verschil zit em in dat je na een paar jaar vertelt tegen het kind dat je hem/haar bewust hebt voorgelogen over Sinterklaas en zn knechten. In het andere geval mag je scholen oprichten die je die onzin tot je volwassen bent in je brein blijven stampen. Wat we ook wel indoctrineren noemen. Waardoor die mensen al op achterstand gezet worden wat betreft het kunnen scheiden van fictie en non-fictie.

LaBou
LaBou 28 nov. 2018 - 17:53

Als die kinderen zo slim zijn als jij zegt, snappen ze dat ZP niet kan. En dan snappen ze ook dat al die beesten niet kunnen. Als het mogelijk is ze dat van die beesten blijvend te laten geloven geldt dat ook voor die schoorsteenfiguur. Het hangt samen met het ander.

Ch0k3r
Ch0k3r28 nov. 2018 - 19:05

@LaBou Als ik je goed begrijp zeg je dat grote groepen kinderen überhaupt niet in staat zijn of kunnen worden om fictie van non-fictie te kunnen onderscheiden. Anders weet ik niet hoe je wilt verklaren dat er alleen al in de VS tientallen miljoenen mensen zijn die dat verhaal letterlijk geloven. Zijn die allemaal geboren met een beperkt brein, of zou het kunnen zijn dat hun opvoeding en omgeving hun blikveld enorm vernauwd? Ik denk dat laatste. Kritisch denken kun je niet jong genoeg aanleren.

LaBou
LaBou 28 nov. 2018 - 21:46

Laat maar, ik heb het idee dat je het niet wilt snappen. Dus vooruit, jij gelijk. Is je dag ook weer goed.

OlavM
OlavM29 nov. 2018 - 0:50

@ LaBou: [Als we kinderen wijsmaken dat een volwassene door een schoorsteenpijp van amper 10 cm doorsnee kan met als enig gevolg een zwart gezicht kan die menagerie op dat schip ook wel.] Goeie! :)

Ch0k3r
Ch0k3r29 nov. 2018 - 10:27

@LaBou Ik vermoedde al dat we langs elkaar heen praten, oid. Ik wil je wel begrijpen, maar ik begrijp je blijkbaar niet.

LaBou
LaBou 30 nov. 2018 - 11:24

@Chok3r< OlavM snapt het blijkbaar wel. Ik moet dus wel concluderen dat jij het niet wilt snappen omdat je koste wat kost gelijk wilt hebben. Overigens zijn, ook hier in Nederland, anti-vaccers niet bepaald laaggeschoolde mensen, integendeel zelfs.