Het WK Voetbal is geen normaal sportevenement

Als 21-jarige student overdrijf ik volgens mijn naasten soms mijn zorgen over de wereld anno 2026. Gelukkig vindt niet iedereen dat, want toen ik een tijd geleden het boek Dit is Fascisme las, herkende ik mijn zorgen volledig in de woorden van schrijfster Rosan Smits. Recent bezocht ik haar theatercollege over hetzelfde onderwerp, waar zij iets uitlegde wat mij sindsdien is bijgebleven. Slechts een half procent van de Nederlanders besloot gedurende de Tweede Wereldoorlog te collaboreren met de nazi’s. Vijf procent ging in het verzet, terwijl 94,5 procent niets deed en de rit zo goed mogelijk uit probeerde te zitten. Precies die overgrote meerderheid is het probleem.

Dit voorbeeld illustreert precies wat er mis is met het aanstaande WK voetbal, waarbij een groot deel van de wereld de gang van zaken maar normaal lijkt te vinden. We vinden het normaal dat een Somalische scheidsrechter de VS niet in mag. We vinden het normaal dat het Iraanse elftal niet in de VS mag overnachten. We vinden het normaal dat een Iraakse voetballer zeven uur lang wordt ondervraagd door de Amerikaanse grenspolitie. En dan hebben we het nog niet eens over voetbalsupporters uit Iran, Haïti, Senegal en Ivoorkust die überhaupt niet welkom zijn. 

Het WK zou bij uitstek een verbindend toernooi moeten zijn, los van politiek. In plaats daarvan zijn voetbal en politiek meer met elkaar verweven dan ooit. Wie beweert dat we die twee ook tijdens dit WK los van elkaar moeten zien, mist wat er werkelijk aan de hand is. Het weigeren van mensen op basis van hun nationaliteit is immers een politieke keuze. Meer politiek dan dat wordt het niet. 

En ook hier geldt: het probleem ligt niet bij het kleine deel dat deze acties aanmoedigt, maar bij het grote deel dat ze niet veroordeelt. Verandering is namelijk absoluut niet onmogelijk, maar dan moeten we eerst ophouden dit soort sportevenementen als normaal te beschouwen. Voorlopig lijkt dat er niet in te zitten, want na het mensenrechtenfestijn in Qatar wordt het toernooi in 2034 georganiseerd door Saoedi-Arabië, een land dat evenmin bekendstaat om zijn tolerantie ten aanzien van diversiteit.

Ik hoop met heel mijn hart dat het WK Voetbal weer een wereldwijde bron van ontspanning en verbinding kan worden voor mensen in tijden van politieke spanningen, zonder dat sport en politiek verweven raken. Vooralsnog stemt de werkelijkheid mij daar echter niet optimistisch over. Maar goed, ik zal wel overdrijven.