Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

De Nederlandsche Bank biedt excuses aan voor slavernijverleden

President Klaas Knot vertelt over de praktijken van zijn historische voorganger
Joop

Het verhaal van vluchtelingen in Libanon

  •  
08-05-2016
  •  
leestijd 5 minuten
  •  
kids-Saida-kamp
De manier waarop vluchtelingen worden ingekaderd in beeldvorming bepaalt de reactie op hun aanwezigheid
Verhalen van vluchtelingen zijn belangrijk om naar te luisteren. Als we mensen leren kennen door hun verhaal, begrijpen we hen beter en zijn we meer bereid te helpen. Net zo belangrijk is het om te luisteren naar de verhalen over vluchtelingen. De manier waarop vluchtelingen worden ingekaderd in beeldvorming bepaalt de reactie op hun aanwezigheid. De macht van het verhaal valt niet te onderschatten. Deze week was ik in Libanon om naar de verhalen te luisteren van vluchtelingen, hulpverleners en onderzoekers. Libanon heeft een traditie van persvrijheid, dus geen gebrek aan verschillende beelden.
Het verhaal waar de Libanese overheid lang aan vast probeerde te houden ziet vluchtelingen niet heel anders dan toeristen. Zij mogen in Libanon zijn als ze een geldig visum hebben en hoeven verder nergens op te rekenen. Er zijn anderhalf miljoen vluchtelingen op 4,5 miljoen inwoners in een land met een kwart van het oppervlak van Nederland. Vluchtelingen zijn overal, maar niet in officiële kampen (wel in informele tentgemeenschappen die door privé-eigenaren van de grond worden opgezet en in alles behalve de naam op een kamp lijken). Het verhaal van de overheid is niet helemaal vol te houden en de afgelopen anderhalf jaar laat Libanon zich meer aan de vluchtelingen gelegen liggen. Het ministerie van onderwijs heeft bijvoorbeeld geregeld dat een deel van de Syrische kinderen naar school kan. Maar er is nog steeds geen nationale coördinatie en de opvang wordt vooral gezien als een zaak van internationale hulp.
De overheid heeft ook een verhaal over de economische gevolgen van de crisis, die het land miljarden zou kosten. Op macro-economisch niveau is dit moeilijk te geloven. Naast de visa inkomsten wordt er op veel manieren aan vluchtelingen verdiend – bijvoorbeeld door boeren die een paar meter weiland voor veel geld verhuren om een tent op te zetten. Vóór de crisis waren er altijd veel Syrische gastarbeiders die hun geld naar huis stuurden, nu wordt al het geld dat Syriërs verdienen in Libanon uitgegeven. En dan natuurlijk de hulpverlening die kantoren en hotels afhuren en veel geld in het laatje brengt. Aan de onderkant van de arbeidsmarkt is wel iets aan de hand: daar wordt steeds meer werk gedaan door Syriërs die als ‘toerist’ niet mogen werken en illegaal aan de slag gaan tegen hongerloontjes waar Libanezen niet mee kunnen concurreren. Om dit effect te verzachten kunnen ook arme Libanezen gebruik maken van de internationale voorzieningen voor vluchtelingen. Hulpprogramma’s geven niet alleen uitkeringen aan vluchtelingen maar ook aan Libanezen.
Palestijnen Een heel ander verhaal gaat over het gevaar van vluchtelingen. Dit horen we vooral rond de Palestijnse kampen. Sinds 1948 wonen Palestijnen die bij de vorming van Israël zijn verdreven in kampen die ieder jaar overbevolkter raken, nu zijn er een half miljoen. Ik bezocht het Ein El-Helweh kamp in Saida en het contrast met de omgeving is dramatisch. Het kamp ligt op loopafstand van het historische centrum met zijn luxe winkelstraten. Het kamp is nu gegroeid van 70.000 tot 110.000 inwoners door de toestroom van Syrische vluchtelingen, en dat op 1,1 vierkante kilometer! Overwegend zijn het Palestijnse Syriërs die net als hun lotgenoten in Libanon al hun hele leven in een kamp wonen. Hun kamp bij Damascus is volledig vernietigd door de oorlog.
room-saida-kamp
In het kamp dat ik bezocht zijn 15 politieke groeperingen actief, allemaal gewapend, met verschillende agenda’s en verschillende mate van radicalisme. Overal kogelgaten en mannen met geweren. Volgens onze gids – een sociaal werker die dagelijks in het kamp komt – zijn families die een kamer huren in een uitgewoond gebouw vaak verplicht één zoon te leveren aan een militie: voor in het kamp, om in Syrië te vechten of voor de Jihad. In het beeld van onze gids is Europa onvoorstelbaar dom om de grenzen open te stellen voor vluchtelingen, omdat er ook jongens tussen zitten voor wie de milities de illegale reis hebben gefinancierd en dat doen ze niet voor niets.
Verzet tegen vluchtelingen Ook buiten de Palestijnse kampen zijn de spanningen voelbaar. Syriërs worden op allerlei manieren uitgebuit of mishandeld en kunnen weinig beginnen als ze bijvoorbeeld op straat gezet worden, niet worden betaald of worden aangerand. Een paar weken geleden is er nog een hotel binnengevallen waar tientallen vrouwen gedwongen werden tot prostitutie. Politieke facties binnen Libanon verzetten zich in verschillende mate tegen de vluchtelingen. Vooral Christelijke groeperingen. Voor hen zijn de islamitische vluchtelingen een bedreiging van het evenwicht. De helft van de openbare functies zijn in Libanon gereserveerd voor Christenen die bij de volkstellingen van 1934 (!) de helft van de bevolking uitmaakten en sindsdien iedere nieuwe telling tegenhouden. De verhouding is in inmiddels meer richting de 25% Christenen en als veel Syriërs zich zouden vestigen is de 50% regel nog moeilijker vol te houden.
Tijdbom Het evenwicht in Libanon is extreem wankel. Verschillende mensen gebruiken het woord tijdbom als we met ze praten. Het is voor iedereen duidelijk dat de samenleving draait op internationale hulp. De hulp redt Syrische levens en door ook arme Libanezen mee te nemen helpt het voor het draagvlak van de vluchtelingen. Dan moet de geldkraan natuurlijk wel open blijven. Er is ook een groep Libanezen actief in media en het publieke debat met een verhaal over buren. Dit verhaal gaat er over dat Syrië en Libanon aan elkaar verbonden zijn. Dit is niet persé positief, Syrië was recentelijk jaren lang, tot 2005, bezetter in Libanon.
Saida-lange-gang
Toch laat dit ook de verbondenheid zien. De oorlog zal op een dag voorbij zij en dan zal de grote buurman nog weten hoe Libanon zich opstelde naar de vluchtelingen. En als die dag komt, zal de wederopbouw van Syrië ook weer veel werkgelegenheid opleveren. Redenen genoeg voor Libanezen om uit gezond eigenbelang de buren welkom te heten in deze moeilijke tijden. Het is te hopen dat veel mensen meegaan met dit verhaal dat wordt uitgedragen door een aantal opiniemakers. Het verhaal hangt op een perspectief dat de oorlog op een dag voorbij zal zijn. Om het verhaal overeind te houden hoop ik dat de inspanningen om de oorlog op te lossen ook overeind blijven.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (5)

joop69amsterdam
joop69amsterdam8 mei 2016 - 18:32

"De manier waarop vluchtelingen worden ingekaderd in beeldvorming bepaalt de reactie op hun aanwezigheid." ------------------------------------------- Wie dit soort zinnen bedenkt ziet vluchtelingen meer als een interessant studieonderwerp waarbij de onderzoeker zichzelf belangrijker vindt dan de slachtoffers. Waarschijnlijk hebben deze vluchtelingen bij het observeren van mevrouw Hilhorst een beeld gevormd en haar ingekaderd. Vervolgens hebben ze haar genegeerd. Ze zag er te gezond en te goed verzorgd uit. Ze kwam even kijken en arriveerde in een grote auto bij de poort van het vluchtelingenkamp. Ze wisten dat ze niet lang zou blijven en dat ze de zoveelste bezoeker uit het westen was die met subsidie een onderzoek mocht doen over een onderwerp die geen geheimen meer oplevert maar voor het establishment in haar land een middel is om de kwestie als een soort onderzoek te presenteren die het idee geeft dat we er serieus mee begaan zijn maar slechts een excuus is. We willen en kunnen er namelijk niets aan veranderen. Dus hou alsjeblieft op met dit kaderen van oorlogsslachtoffers en houd die mensen niet langer voor de gek. Als je verder niets te melden hebt neem dan spullen voor ze mee daar hebben ze nog wat aan. Uw reisverhalen hier op joop levert hun niets op.

LodeHere
LodeHere8 mei 2016 - 15:51

Intussen in Syrië: "Huge Numbers of Dead and Wounded as Terrorists Rain Missiles down on Aleppo" https://off-guardian.org/2016/05/03/huge-numbers-of-dead-and-wounded-as-terrorists-rain-missiles-down-on-aleppo/

joop69amsterdam
joop69amsterdam8 mei 2016 - 12:00

@mevrouw Hilhorst: U vertelt dit verhaal alsof het een sprookje is met een happy end. De ziekte van deze tijd is het klinische constateren van leed van een ander die we niet kunnen inschatten omdat we er immuun voor zijn door de constante berichtgeving hierover. Crisis en ellende die wij als Europeanen en als welgestelde observatoren niet kunnen bevatten. We reizen af naar die gebieden en maken een relaas over wat we zien zonder vermogen ons te kunnen inleven in die verschrikking en zonder ons te beseffen dat onze rijkdom afhankelijk is van het feit dat anderen daarvoor moeten lijden. Deze naïviteit loopt als een rode draad door uw verhaal en dat is nogal bizar en verontrustend.

LodeHere
LodeHere8 mei 2016 - 9:52

"In het beeld van onze gids is Europa onvoorstelbaar dom om de grenzen open te stellen voor vluchtelingen, omdat er ook jongens tussen zitten voor wie de milities de illegale reis hebben gefinancierd en dat doen ze niet voor niets." Dat bevestigd dit artikel: The Washington Post: "One in five Syrians say Islamic State is a good thing, poll says" https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2015/09/15/one-in-five-syrians-say-islamic-state-is-a-good-thing-poll-says/ De vraag komt op hoevelen van hen Syriërs zijn. IS drukt op een speciale drukpers van de Syrische regering die ze in door hun bezet gebied vonden paspoorten. Maar ook: The Guardian: "Western poll: Assad supported by most Syrians" https://off-guardian.org/2015/12/19/western-poll-assad-supported-by-most-syrians/ Nadat ook de niet gewapende politieke oppositie in Syrië zag hoe de gewapende oppositie huishoudt -en meest buitenlanders ook nog- begonnen ze de strijd van hun land tegen die terroristen te steunen, en daarmee zelfs Assad. Want veel liever onder Assad dan IS of Al Nusra. De FSA werkt ook samen met die groepen, dus die zijn ook niet gewild door de meerderheid van de Syriërs. Ik vrees dat velen van die meest niet-Syrische terroristen hun families ook in kampen in Turkije hebben ondergebracht, die ze als uitvalsbases gebruiken. Erdogan zal het wel prima vinden dat die voor de verspreiding van de Islam in Europa Turkije verlaten. Binnenkort visum vrij de EU in als dat doorgaat.

1 Reactie
LodeHere
LodeHere8 mei 2016 - 9:58

PS: Dat visum vrij geldt enkel voor Turken. Maar Erdogan kan die mensen die in kampen zitten ook een Turks paspoort geven. En dan komt hij zo toch van ze af als ze visum vrij de in EU in gaan, en er daarmee nog een goede daad voor zijn geloof mee doend ook.