Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen

Het probleem met persoonlijkheidstesten

  •  
20-06-2024
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
1864 keer bekeken
  •  
test

In een aantal decennia tijd hebben we het voor elkaar gekregen om zoveel mentale afwijkingen toe te voegen aan ons medisch vocabulaire dat vrijwel iedereen tegenwoordig wel aan een bepaalde stoornis lijdt. Nu we hierin eindelijk verzadigd zijn, lijken we ons te verliezen in een vervanger: de persoonlijkheidstest. Een veelvoorkomende is de DISC-test, waar je op basis van je antwoorden een kleur krijgt toegeschreven. Net als bij de geestelijke onderzoeken breidt het arsenaal aan tests en persoonlijkheidstypes zich ook hier snel uit. Zo blijven we hopeloos naar verklaringen zoeken voor bepaald gedrag. 

Dat iedereen verschillend is in zijn doen en laten erkennen we al sinds mensenheugenis. Deze variaties zijn ook zeer interessant – ze begrijpen kan ons zelfkennis verschaffen. Problematisch is echter de bijbehorende waarheidsclaim. Zo kan iemand zich na het afsnauwen van een collega verschuilen achter haar ‘donkerrode’ kleur: ‘ik wil wel vriendelijker zijn, maar ik ben gewoon heel ambitieus en fanatiek’. Een ander kan weer zeggen dat ze niet met autoriteit om kan gaan, omdat ze ‘blauw’ is.

Dit doet denken aan – een helaas te groot aantal – hoogopgeleide ouders die hun kinderen eindeloos dyslexie-, dyscalculie-, autisme- of hoogbegaafdheidstesten laten uitvoeren. Hiermee creëren ze voor zichzelf een uitleg waarom hun kind ‘minder’ of juist ‘excellenter’ is dan ze hadden verwacht. Het kind is hier regelmatig de dupe van en moet de rest van zijn leven met dit stempel lopen.   

Nou bestaan er bij voorgenoemde ‘afwijkingen’ nog voordelen bij bepaalde stempels. Zeker wanneer iemand last heeft van een relatief zware vorm die bijvoorbeeld onderwijsprestaties tegenzitten. Daarbij draag je iets als dyscalculie meestal levenslang bij je. Een persoonlijkheid daarentegen is – gelukkig – veranderlijk en wordt mede gevormd door ervaringen. 

Persoonlijkheidstesten bieden geen ruimte voor deze veranderlijkheid. Men wordt geacht om een aantal vage stellingen te beoordelen ‘op intuïtie’ en krijgt naderhand een karakter toegedicht. Dit soort toetsingen bezitten echter grote foutmarges omdat ze gebaseerd zijn op zelfbeoordeling. Vaak antwoord je zoals je zou willen dat iets is en daardoor irrealistisch. Bovendien gaat het om een momentopname: een slechte nacht of een recente vervelende gebeurtenis kunnen je gemoedstoestand – en dus je antwoorden – sterk beïnvloeden. 

Nu kunt u denken dat deze dagelijkse verschillen minuscuul zijn, maar er wordt nog iets veel groters over het hoofd gezien; onze veranderlijkheid op lange termijn. Gaat u maar eens na of u nog steeds dezelfde omgangsvormen en waarden heeft als tien of vijftien jaar geleden. We ontwikkelen ons juist door – grotere en kleinere – levensgebeurtenissen die onze gezichtspunten wijzigen. Deze flexibiliteit is juist wat het leven en menszijn interessant maakt. We hebben invloed op onze beslissingen en kunnen overtuigd worden van ons ongelijk. Dit zouden we niet moeten opgeven omdat een testje ons vertelt dat we nou eenmaal zo zijn.

Een persoonlijkheidstest is niet per se ‘slecht’, het zegt ongetwijfeld iets over iemands voorkeuren en ideeën. Maar hiermee mensen in hokjes plaatsen is wel verwerpelijk. Ten slotte is de moderne theorie waarbij we mensen indelen in persoonlijkheidstypen ooit bedacht door Carl Jung. Dit is een psychoanalist wiens grootste ‘ontdekking’ was dat mensen een collectief onderbewustzijn delen. Hoewel deze claim belangwekkend is, is ze altijd afgedaan als onwetenschappelijk omdat ze niet getoetst kan worden. Tegelijkertijd vinden we het prima om andere facetten van zijn denken klakkeloos aan te nemen omdat dat ons uitkomt. Dit laatste zegt misschien wel meer over menselijke persoonlijkheden dan alle toetsen bij elkaar.  

Delen:

Praat mee

Onze spelregels.

Omschrijving *

Typ hier je reactie...


0/1500 Tekens
Bedankt voor je reactie! De redactie controleert of je bericht voldoet aan de spelregels. Het kan even duren voordat het zichtbaar is.

Reacties (15)

DanielleDefoe
DanielleDefoe
21 jun. 2024 - 18:41
De Commissie Testaangelegenheden Nederland (COTAN) van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) houdt zich bezig met het beoordelen van de kwaliteit van tests en testgebruik. Tests moeten aan kwaliteitscriteria voldoen. Het merendeel is alleen beschikbaar voor professionals. https://www.cotandocumentatie.nl/cotan/cotan-documentatie/
Raymond Bhagwandin
Raymond Bhagwandin
21 jun. 2024 - 14:02
“Een persoonlijkheid daarentegen is – gelukkig – veranderlijk en wordt mede gevormd door ervaringen.” Ik zie niet in wat het probleem daarmee is, die kan je zo nodig periodiek herhalen, dat zegt natuurlijk niets over de testen, die kunnen goed of niet zo goed zijn, ik vraag me af of AI hierin wat zou kunnen betekenen, ik pleit er al jaren voor mensen die de politiek ingaan aan zo’n test te onderwerpen, zou ons veel problemen kunnen besparen, hoewel ik weinig met psychologie ophad i.t.t psychiatrie wat concreter is kan het wel behulpzaam zijn voor praktische toepassingen zoals ook bij beroepen testen maar om dat te degraderen naar het niveau van b.v. astrologie met schimmige tests lijkt me inderdaad afbreuk.
Inzicht
Inzicht
20 jun. 2024 - 21:24
Het lijkt me dat als gevolg van groepsdynamiek er een verzameling standaard rollen bestaat, het menselijk gedragsrepertoir, dat gedeeltelijk universeel is en zich gedeeltelijk cultureel ontwikkelt. Mensen onderscheiden zich van elkaar in welke gedeeltes van het totale repertoir zij toepassen en welke unieke accenten ze daar zelf aan toevoegen. Het repertoire van een persoon is afhankelijk van de groep waarin deze op een bepaald moment verkeert en verandert idd in de loop van de tijd. Het destilleren van alle mogelijke rollen in de gigantische dataset van menselijk gedrag is een probleem dat misschien door AI ooit zal worden gekraakt. Het indelen van mensen in vier of vijf verschillende types verhoudt zich tot de werkelijkheid als de alchemie tot de moderne scheikunde.
1 Reactie
Raymond Bhagwandin
Raymond Bhagwandin21 jun. 2024 - 14:03
Ah, ik zie dat ook jij AI op het oog hebt.
Robert de Boer
Robert de Boer
20 jun. 2024 - 15:12
Mooi stuk met diepgang, dit zegt ook veel over onze huidige maatschappij. Cynisch gezegd, die persoonlijkheidstesten zijn weer zo'n doorgeslagen, gecreëerde en zichzelf in stand houdende pseudowetenschap. Met een verdienmodel. Maar is er werkelijk een echt probleem dat hiermee wordt opgelost? Begin deze maand was er eindelijk een echt interresante uitzending van "Tegenlicht", een diepgaand interview met Naomi Klein. Eén van de beste (zo niet de beste) duiders van onze maatschappij. Deze persoonlijkheidscultus is terug te voeren tot aan Margeret Thatcher, bekend van de uitspraak "there is no society". Waarmee ze bedoelde dat wij gewoon een verzameling individuen zijn die het allemaal zelf wel kunnen uitzoeken. Hoe we leven, wat we verdienen, het is allemaal je eigen keuze. De crux was: sociaal regeringsbeleid voor huisvesting, schone en veilige leefomgeving of maatschappelijke ontplooiing is allemaal niet nodig. Hooguit wat beperkte sociale vangnetten. Na bijna een halve eeuw neoliberaal beleid is dit precies wat we hebben gekregen. Minder en minder sociale samenhang en meer en meer individualisme. En groeiend onderling wantrouwen. En alles moet natuurlijk gemanaged worden, liefst tot zes cijfers achter de komma. Vertrouwen doen we in cijfers en codes, niet de mensen daarachter. Je eigen "ik" als een levenslang bouwproject. Met als goed voorbeeld de zweefteef die haar "prachtige dochter" niet laat vaccineren. Anderen die daardoor ziek worden? Hun eigen verantwoordelijkheid!
de passie preker
de passie preker
20 jun. 2024 - 15:09
Een persoonlijkheidstest invullen is hooguit een leuk hulpmiddel om jezelf te evalueren. Het gaat pas fout als men hier zwaarwegende conclusies aan gaat verbinden. Laat dat nou soms echt gebeuren. Ongelooflijk genoeg worden dit soort flinterdunne perssonlijkheidstestjes zelfs gebruikt in sollicitatie trajecten en studieadviezen.
Karingin
Karingin
20 jun. 2024 - 13:56
Ik weet niet wat Jung met de term collectief geheugen bedoelde, maar in mijn optiek is dat niet letterlijk "dezelfde herinnering(en) hebben" natuurlijk. Maar een gedeelde geschiedenis en tradities die voor een groot deel (onbewust) o.a. onze huidige normen en waarden bepalen en hoe we als samenleving met elkaar omgaan. Zoals bijvoorbeeld het kolonialisme of het patriarchaat die nu nog doorwerken, maar ook Zwarte Piet die voor ons tot voor kort een héél andere betekenis had dan voor de rest van de wereld die, dat niet in hun collectieve geheugen hebben zitten (en waardoor half Nederland furieus uit zijn plaat ging toen we erop aangesproken werden). Ik heb weinig verstand van wetenschappelijke onderzoeksmethoden, maar volgens mij heb je geen onderzoek nodig om dit fenomeen overal waar te nemen
1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe20 jun. 2024 - 14:54
Ik ga je niet naar Jungs werk vewijzen maar hier is een eenvoudige definitie : https://www.britannica.com/science/collective-unconscious Voor ZP heb je het begrip niet nodig net zomin als voor de kerstboom.
Kees van Bemmelen
Kees van Bemmelen
20 jun. 2024 - 11:12
"Tegelijkertijd vinden we het prima om andere facetten van zijn denken klakkeloos aan te nemen omdat dat ons uitkomt. Dit laatste zegt misschien wel meer over menselijke persoonlijkheden dan alle toetsen bij elkaar." Dat denk ik ook. Dat soort testjes voorziet ook gewoon in een behoefte van veel mensen, niet heel anders dan een horoscoop. De 'vier persoonlijkheden' waar die website waar u naar linkt gewag van maakt zijn ook allemaal op een positieve manier uit te leggen, dat is al veelzeggend. Het is nooit: 'u heeft een rode persoonlijkheid, dat wil zeggen dat u een arrogante eikel bent.' Ik heb ooit in het kader van een module 'leadershipskills and communication' of zoiets deelgenomen aan een cursus waar een kerel zo'n test met van die kleuren deed voor een groep van ongeveer dertig mensen. Die liet zich daarvoor nog betalen door de universiteit ook. Je zou zeggen dat juist een universiteit niet zou zwichten voor dat soort charlatanerie, maar wel dus.
3 Reacties
Karingin
Karingin20 jun. 2024 - 14:01
Maar toch is het best een interessante excersitie, omdat je inderdaad vaak "wenselijke" antwoorden geeft maar je - als het goed is - gedwongen bent daarop te reflecteren en je je eigen blinde vlekken leert herkennen. Dat hele kleurenpalet is natuurlijk voor de show en omdat we nou eenmaal hokjes-fetisjisten zijn
DanielleDefoe
DanielleDefoe21 jun. 2024 - 18:44
Ook niet alle medewerkers aan de uni zijn op de hoogte van de zin en onzin in de psychodiagnostiek. Hopelijk zijn dit soort "instrumentjes" onschadelijk.
Kees van Bemmelen
Kees van Bemmelen22 jun. 2024 - 10:41
DanielleDefoe, In dit geval was het redelijk onschadelijk, afgezien dus van het geld en de tijd die besteed werden aan wat in mijn ogen nonsens is.
Gio Servas
Gio Servas
20 jun. 2024 - 9:43
De hele westerse maatschappij is erop gebouwd om mensen in hokjes te kunnen duwen en het liefst ze er ook nooit meer uit te halen. Op deze manier kunnen we het meest geld verdienen aan zorg, kleding, scholing en ga zo maar door. Als we er uiteindelijk achter gaan komen dat elk mens anders is en ook een andere benadering nodig is met b.v. zorg, dan is daar geen rode stuiver meer mee te verdienen en dat kan echt niet hoor.
Mirzas
Mirzas
20 jun. 2024 - 9:36
Ik sprak laatst een psycholoog op een feestje, die stelde te denken dat ongeveer 5% van de mensheid onder de noemer 'normaal' geschaard kan worden. Persoonlijkheidstesten zijn manipuleerbaar, als je dat wilt. Uiteindelijk is dat geen goed middel.
5 Reacties
MG1968-2
MG1968-220 jun. 2024 - 9:47
Het realisatie dat niet alles een spijker is maakt niet dat de hamer voor de timmerman ineens geen essentieel gereedschap meer is.
tinekea2
tinekea220 jun. 2024 - 11:03
je zou zeggen dat 5% abnormaal is en 95% normaal. Ik ben in de war....
Mirzas
Mirzas20 jun. 2024 - 12:26
@Tineke, het kan ook zijn dat de psychologe aan een nieuwe loopbaan toe is :)
Mirzas
Mirzas20 jun. 2024 - 12:27
@MG, klopt ook... Laat het dan in een aantal gevallen een gebrekkige hamer zijn.
DanielleDefoe
DanielleDefoe20 jun. 2024 - 14:58
Psychobabbel. 95% "normaal" zal wel ongeveer kloppen.
Radio-Head
Radio-Head
20 jun. 2024 - 9:34
"Ten slotte is de moderne theorie waarbij we mensen indelen in persoonlijkheidstypen ooit bedacht door Carl Jung. Dit is een psychoanalist wiens grootste ‘ontdekking’ was dat mensen een collectief onderbewustzijn delen. Hoewel deze claim belangwekkend is, is ze altijd afgedaan als onwetenschappelijk omdat ze niet getoetst kan worden." Diegene die deze kennis wetenschappelijk getoetst willen hebben, kunnen niet omgaan met de vrijheid in denken, of willen opgedane kennis juist door het te atomiseren, (ontbergen tot bestand Heidegger) en vervolgens te ge(mis)bruiken als gereedschap voor controle of macht. Dit atomiseren gebeurt overigens niet alleen op geestelijk vlak, maar geholpen door de "vooruitgang" in techniek bijv. ook in het fysieke (stappenteller, vetpercentage, genenbanken etc) of voeding zoals nutriscore enz. Het nihilisme heeft vanwege de daarbij behorende gevoelens van uitzichtloze leegte een aanzuigende werking van een zwart gat, alles van waarde wordt er in verpletterd en uiteindelijke samengeperst tot nul. Transcendentie uit die leegte kan nog altijd via kunst, muziek en cultuur, denk ik. Sex Pistols: Intro+ Pretty Vacant. Live Brixton Academy 2007 https://www.youtube.com/watch?v=KykrDJYKe0A Faithless - God Is a DJ (Live At Alexandra Palace 2005) https://www.youtube.com/watch?v=1ltoAcZrjBw Fijne dag
2 Reacties
Kees van Bemmelen
Kees van Bemmelen20 jun. 2024 - 11:21
Radio-Head, "Diegene die deze kennis wetenschappelijk getoetst willen hebben, kunnen niet omgaan met de vrijheid in denken, of willen opgedane kennis juist door het te atomiseren, (ontbergen tot bestand Heidegger) en vervolgens te ge(mis)bruiken als gereedschap voor controle of macht." Of ze hebben gewoon een hekel aan gezwatel zonder verder een agenda te hebben, dat kan ook.
Radio-Head
Radio-Head20 jun. 2024 - 17:08
Hoi Kees, Je schrijft: "Of ze hebben gewoon een hekel aan gezwatel zonder verder een agenda te hebben, dat kan ook." Dat kan zeker, dat is dan ook een mooi voorbeeld van een door nihilisme gevormde gedachtekronkel.
adriek
adriek
20 jun. 2024 - 9:16
Het wordt de hoogste tijd voor meer aandacht voor mensen die niets mankeren.
1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe20 jun. 2024 - 9:37
Ook over dyscalculie wordt een hoop onzin verkocht. Dyscalculie maakt momenteel een "revival" door. Wellicht mede dankzij bewindslieden die denken dat ze niet hoeven te kunnen rekenen.
DanielleDefoe
DanielleDefoe
20 jun. 2024 - 9:15
Een mijner leermeesters maakte het onderscheid tussen "interessante" en "wetenschappelijke" psychologie. Carl Jung was een medicus, geen wetenschapper. Zijn ooit baanbrekend geachte ideeën zijn op zijn best oncontroleerbaar. Veel van zijn tijdgenoten waren ook geen haar beter. Tests op internet zijn een vorm van entertainment.
2 Reacties
Erikbo
Erikbo20 jun. 2024 - 12:03
het treurige is dat die hele psychodynamica nog steeds een enorme aanhang heeft onder professionals en beleidsmakers. Ook al is bewezen dat deze voor de meeste problemen zeer inefficient en ineffectief is.
DanielleDefoe
DanielleDefoe20 jun. 2024 - 12:26
Helaas zijn psychoanalytische "inzichten" erg aantrekkelijk ook onder leken.
PauI_Spijkers
PauI_Spijkers
20 jun. 2024 - 8:43
Het is een soort tarot kaart lezen dat gebruikt word om via de de ideologie ervan sociale controle uitteoefenen in management of boeken over positive thinking te verkopen.
Zandb
Zandb
20 jun. 2024 - 8:22
Het probleem met een (persoonlijkheids)test is dat de uitslag meteen weer een of meerdere vragen (problemen?) oproept.
TheunT
TheunT
20 jun. 2024 - 7:54
Persoonlijkheid is neurale afwijking.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.

BNNVARA LogoWij zijn voor