Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Biden wil maatregelen na bloedbad op school, Trump steekt wapenlobby hart onder de riem

Schietpartij op basisschool Texas: 22 doden, onder wie 19 kinderen
Joop

Het onmogelijke wensdenken van David Attenborough

  •  
19-10-2020
  •  
leestijd 2 minuten
  •  
attenborough

© Sir David Attenborough in Madame Tussauds

Korte column: In grote gedeelten van de wereld worden nog steeds kinderen gemaakt omdat er voor ouderen geen goed sociaal vangnet is.
“Maar waarom ben je niet gelukkig van je pensioen gaan genieten,” zei Christine Lagarde (voorheen IMF, nu ECB) vorig jaar op TV verwonderd tegen David Attenborough. De beroemde natuurfilmer kan niet stoppen. Zijn recente film lijkt een soort laatste testament, hoewel ik het niet onmogelijk acht dat hij over een jaar of vijf nog eens een film maakt.
Het stof is alweer neergedaald na het verschijnen van deze prachtige documentaire. Maar ik moet er toch nog even op terugkomen. Attenborough noemt een aantal evidente oplossingen om het tij te keren: hernieuwbare energie, minder vlees eten, minder landbouwgrond en meer bos, dingen die we natuurlijk inmiddels wel weten. En we weten helaas ook dat dit eigenlijk moet worden afgedwongen door een overheid omdat de gemiddelde wereldburger (met name die in Nederland) nu eenmaal heeft bewezen weinig vrijwillig uit zichzelf te doen.
Als belangrijkste maatregel om het tij te keren noemt Attenborough het beperken van de bevolkingsgroei. In Japan is die volgens hem gestopt door de toenemende welvaart en hij geeft aan dat dit de oplossing is: geef iedereen die welvaart en er worden minder kinderen gemaakt.
Hoewel ik een absolute voorstander ben van meer welvaart in landen waar mensen nu met een of twee dollar per dag moeten overleven, is deze oplossing van Attenborough een staaltje van onmogelijk wensdenken. In de Volkskrant begon dit weekend een interessante serie over de vrijhandel in de wereld. Door het artikel over de strijd om zeldzame grondstoffen besef je dat de groene revolutie opnieuw draait om welk land het eerst het meest aan grondstoffen binnenhaalt. Je realiseert je ook dat de koek die we te verdelen hebben, onmogelijk voor iedereen in deze wereld de welvaart kan brengen die wij hier in het Westen kennen.
Er zijn andere oplossingen om de bevolkingsgroei te remmen. In grote gedeelten van de wereld worden nog steeds kinderen gemaakt omdat er voor ouderen geen goed sociaal vangnet is. Ze zijn overgeleverd aan het inkomen van hun kinderen. Een basisinkomen dat zou dat kunnen oplossen.
Een minuut voor twaalf: er is nog tijd, ook volgens Attenborough

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (40)

Sarajlija
Sarajlija20 okt. 2020 - 7:46

Dat is helemaal geen wensdenken maar enige oplossing. Welvaart gratis delen is eenmalige investering. Let op: Gratis. Riool aanleggen, net als schone water, gratis onderwijs, gratis internet en paar jaar wachten. Elke mens wil leuke rustige leven. Dan zaken geboorte cijfers vanzelf.

4 Reacties
DanielleDefoe
DanielleDefoe20 okt. 2020 - 11:09

Mwa onderhoud van al die "gratis" infrastructuur zo wel eens een hobbel kunnen blijken. Als de locale bevolking dat niet op zich neemt verzandt de boel (soms letterlijk).

DanielleDefoe
DanielleDefoe20 okt. 2020 - 11:37

zo=zou

Fransss en Vrij
Fransss en Vrij20 okt. 2020 - 11:44

Als iets gratis is heeft het vaak voor de ontvanger geen echte waarde en wordt er niet zorgvuldig mee omgegaan. Heeft men er zelf geld en tijd in gestoken, dan is het opeens jouw baby, jouw eigendom. Een beetje het verhaal van vis geven versus een hengel geven.

Sarajlija
Sarajlija20 okt. 2020 - 15:24

Ik ben niet duidelijk geweest. Eenmalige investering en als zij dat verprutsen dan moeten zij zicht uitwerken uit ellende. Ok ik geef dat toe is niet helemaal gratis. Zij moeten dar leren gebruiken en onderhouden.

Minoes&tuin
Minoes&tuin20 okt. 2020 - 5:06

Overigens zijn er in een groot deel van de wereld geen of onvoldoende anticonceptiemiddelen verkrijgbaar. Zo ze wel verkrijgbaar zijn, zijn ze onbetaalbaar. Dus ontoegankelijkheid bestaat op veel manieren. En soms willen mannen condooms bijvoorbeeld ook gewoon niet gebruiken daar waar het gevraagd wordt m.b.t. alleen al HIV maar natuurlijk meerder zaken zou kunnen dienen.

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe20 okt. 2020 - 11:25

Klopt. Vrouwen hebben ook hierin vaak weinig te willen.

Minoes&tuin
Minoes&tuin19 okt. 2020 - 20:18

Niet alleen het inkomen van hun kinderen ook de zorg van hun kinderen. Alhoewel de grootouders ook vaak lang zorgen voor de kleinkinderen, niet zelden ook noodzakelijk omdat beide ouders er niet meer zijn door overlijden, ofwel omdat ze naar de stad trekken in de hoop daar meer te kunnen verdienen. Dit loopt niet zelden uit op een compleet fiasco, een desastreus armoedig bestaan en ook wegkwijnende ouderen op het platteland. Het ligt er een beetje aan in welk land of werelddeel je woont, welk lot je treft en welk bestaan je leidt.

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe20 okt. 2020 - 10:38

Ook in Europa gaan ouders nog wel eens voor langere tijd westwaarts om te werken.

RechtdoorZee93
RechtdoorZee9319 okt. 2020 - 16:13

Het is natuurlijk niet zo simpel. Er spelen veel factoren mee: welvaart, gender gelijkheid, ziekten, religie, cultuur, enz, enz. enz. Er is zeker een link tussen welvaart en minder kinderen alleen schijnt deze net wat gecompliceerder te werken. Zuid Oost-Azië is hier een goed voorbeeld van. Het krijgen van minder kinderen en de toemendende welvaart ging gelijktijdig op. Met minder kinderen is er immers meer geld over om te 'investeren' (denk aan super simpele dingen als beter eten, kleding, verzorging, medicijnen, scholing, etc). Het is niet per se een eerst het een dan het ander verhaal. Hoewel het vruchtbaarheidscijfer (TFR) in Afrika afneemt gaat het vrij langzaam. Behalve welvaart spelen ook echt culturele en religieuze factoren een belangrijke rol. In landen als Bangladesh is het wel op een spectaculaire manier gelukt. Dit terwijl het nog altijd een erg arm land is. In de jaren 70 lag het vruchtbaarheidscijfer op bijna 7 kinderen terwijl het nu nét onder het vervangingscijfer van 2 ligt. Zeer grote verandering in minder dan 50 jaar.

4 Reacties
Eerlijke Mening
Eerlijke Mening19 okt. 2020 - 19:18

Het is wel simpel, want als je je geen zorgen meer hoeft te maken voor je oude dag, dan zijn kinderen alleen nog maar duur. Het enige probleem zijn dan nog de vrouwen die zich onvervuld voelen omdat ze gewoon willen weten hoe dat nou is, een kind krijgen. Als jij een cadeautje krijgt, dan laat je dat toch ook niet je hele leven lang onuitgepakt liggen? Nee, het echte probleem is dat dan niemand meer voor een habbekrats het vuile werk gaat opknappen. En laten we elkaar nou geen mietje noemen: honger is de beste slavendrijver, dat weten we allemaal. Dus dat moeten we vooral zo houden. Ze moeten gewoon aan het werk daar en dat doen ze alleen als hun eigen hachje op het spel staat.

Pater
Pater20 okt. 2020 - 2:09

@Eerlijke mening Je moet je vooroordelen eens herbezien. "Het enige probleem zijn dan nog de vrouwen die zich onvervuld voelen omdat ze gewoon willen weten hoe dat nou is, een kind krijgen." Dacht je dat vrouwen 10 kinderen willen? Vrouwenemancipatie betekent dat vrouwen baas zijn over eigen buik en een eigen bestaan op willen bouwen, met 1, 2 of 3 kinderen is het al druk genoeg. Daarnaast zijn er altijd kinderloze vrouwen. Die twee factoren samen geeft stabilisatie. "Ze moeten gewoon aan het werk daar en dat doen ze alleen als hun eigen hachje op het spel staat." Waar haal je vandaan dat Angolezen of Vietnamezen of noem maar een ander arm land niet hard werken? Harder dan wij, de industrie die vanuit het westen is overgeplaatst naar arme landen kent daar nauwelijks effectieve wetten tegen kinderarbied, geen 40-u. werkweek met vakantiegeld en eindejarsuitkering enz.

DanielleDefoe
DanielleDefoe20 okt. 2020 - 10:43

RdZ het probleem in Azie zit vaak in de bevolkingsspiramide die daar nog intact is. Dan groeit de bevolking nog een tijd door. In een aantal Afrikaanse landen is (ook) op culturele gronden een groot aantal kinderen nog steeds het ideaal.

DanielleDefoe
DanielleDefoe20 okt. 2020 - 10:53

In ontwikkelingslanden is kinderen krijgen een onderneming die nog al eens gezondheidschade met zich meebrengt. De meeste vrouwen hier vinden het niet nodig om meer dan 1 tot 2 kinderen te krijgen en sommigen zien er zelfs helemaal van af om diverse redenen.

MartinvanderLinde
MartinvanderLinde19 okt. 2020 - 12:23

'Je realiseert je ook dat de koek die we te verdelen hebben, onmogelijk voor iedereen in deze wereld de welvaart kan brengen die wij hier in het Westen kennen.' Net als Bemt hieronder een opmerking over deze toch wel cruciale zin. Ik denk dat het een verkeerd uitgangspunt is. Het veronderstelt een soort van eindpunt in een ontwikkeling. Dat is er niet, zelfs onze welvaart ontwikkelt zich verder, net als die in minder welvarende landen. Het veronderstelt ook dat, als we gelijke welvaart voor anderen nastreven dat ten koste gaat van onze welvaart. Ook dat is niet juist. Welvaart is geen zero sum aangelegenheid in de zin dat onze welvaart ten koste gaat van welvaart elders. Het is eerder andersom. Welvaart voor de een kan wel degelijk meer welvaart voor de ander beteken. Op dat concept is de hele EU gedachte gebouwd. En het werkt. Toen Italië en Spanje lid werden was het verschil in welvaart en - misschien nog wel belangrijker - de algemene ontwikkeling van de bevolking tussen ons en die landen groot. Hetzelfde zag je ook toen de Oost-Europese landen lid werden. De afgelopen jaren zien we dat zij economisch een enorme inhaalslag maken. En ook hoe wij daar mede van profiteren. Om dat te bereiken moet je willen investeren. En investeren betekent dat je eerst ergens geld in moet stoppen voor dat het rendeert. Als je kijkt naar het gekrakeel dat er was over het Europese Corona reddingsfonds denk ik dat daar het probleem ligt. We verzonnen allerlei smoezen om onder hulp voor anderen uit te komen. We willen allemaal een betere wereld, we dromen mee met Attenborough als we zijn films bekijken, we verzuchten allemaal wat een prachtige wereld het zou zijn als die gewoon wat eerlijker was, maar hoeveel van hen zijn werkelijk bereid daar wat voor te doen? Als het puntje bij paaltje komt is het makkelijker om een euro in de collectebus te stoppen voor die arme mensen in Afrika en daarmee ons geweten schoon te vegen dan dat we bereid zijn structurele oplossingen door te voeren.

1 Reactie
RechtdoorZee93
RechtdoorZee9319 okt. 2020 - 16:23

Op zich een zeer valide punt. Doet me denken aan Cato de oude. Die had in de romeinse tijd een boek over agricultuur geschreven waarin hij o.a. argumenteerde dat het onmogelijk is om het zonder slavernij te doen. Complete onzin natuurlijk want geschiedenis heeft aangetoond dat het inderdaad geen zero sum game was en dat is het nu ook niet. Alleen de vraag blijft wel, hoe kunnen we achterlopende landen uit het slop halen. Denk bijvoorbeeld alleen al aan Nigeria (vandaag de dag 200M inwoners). Schatting voor 2050 en 2100 zijn 401M en 733M inwoners respectievelijk. Dit is slechts één land. Trieste realiteit is dat er genoeg landen in Afrika (maar ook daarbuiten) zijn met een bevolking die harder groeit dan de economie. Zeker als je inflatie ook meerekend. De facto worden zij jaarlijks niet rijker maar armer. Ik zou daar echt geen oplossing voor weten te bedenken.

Fransss en Vrij
Fransss en Vrij19 okt. 2020 - 10:57

[ Een basisinkomen dat zou dat kunnen oplossen. ] Precies, en hoe kun je je een basisinkomen veroorloven? Door een hogere welvaart. Attenborough heeft dus alsnog gelijk. En dat grondstoffen opraken betekent niet automatisch dat er geen welvaartgroei kan plaatsvinden.

2 Reacties
Leontrotsky
Leontrotsky19 okt. 2020 - 12:57

Het westen (en met name de 1% rijken in Het Westen) kunnen dit makkelijk betalen. Er moet dus een extra belastingheffing komen die voor de rijken geldt om dit basisinkomen te betalen.

Thuru
Thuru19 okt. 2020 - 15:09

@leontrotsky Dat gaat in praktijk niet gebeuren, dus uiteindelijk ook niet de oplossing. Je kan springen of schreeuwen wat je wil, maar ook dat helpt niet.

Theo Joekes
Theo Joekes19 okt. 2020 - 10:34

"In grote gedeelten van de wereld worden nog steeds kinderen gemaakt omdat er voor ouderen geen goed sociaal vangnet is." Het is inderdaad zo dat overbevolking oorzakelijk plaatsvindt in de derde wereld, en zeker niet in het Westen, en naast een beslist cultureel op status gericht motief heeft, inclusief de bovenlaag in deze landen, voor het armere deel gericht is op oudedagsvoorziening van de verwekkers van al deze kinderen. Dieperliggende oorzaak van de armoede is inheems cultureel bepaald structureel wanbestuur en heeft zeker geen Westerse verantwoordelijkheid. Deze landen en hun bevolkingen kunnen allemaal, zonder uitzondering gezien hun potentieel net als iedere andere bevolking, onder voorwaarde van goed bestuur en daarmee verheffing via scholing binnen één generatie meegaan in de vaart der volkeren en dan volstaan met geen tot drie kinderen per gezin. Dat dat niet zo is heeft geen oorzaak in het Westen maar de eigen tribale structureel uitbuitende bovenlaag die je in deze landen ziet. Het Westen, met voorop Nederland, doet al vele decennia pogingen deze samenlevingen te doen ontwikkelen maar stuiten op een structurele weerstand voortkomend uit het belang van de bovenlagen die gebaat zijn voor de voor hen profijtelijke status quo.

8 Reacties
vdbemt
vdbemt19 okt. 2020 - 12:24

"Het Westen, met voorop Nederland, doet al vele decennia pogingen deze samenlevingen te doen ontwikkelen maar stuiten op een structurele weerstand voortkomend uit het belang van de bovenlagen die gebaat zijn voor de voor hen profijtelijke status quo." Hoezo "voorop Nederland "?? Je zegt het zelf: "maar stuiten op een structurele weerstand voortkomend uit het belang van de bovenlagen die gebaat zijn voor de voor hen profijtelijke status quo." Precies. De armoede neemt hier ook toe.

Karingin
Karingin19 okt. 2020 - 14:46

Vdbemt: maardat laatste bedoelt Theo niet, hij heeft t over de bovenlaag in de ontwikkelingslanden. Want die hebben een achterlijke cultuur en zo...hij weet er blijkbaar alles van, deze moderne kolonialist

Theo Joekes
Theo Joekes19 okt. 2020 - 15:07

@Karingin Ik heb deze inheemse bovenlagen die de bevolking, en dan vooral de onderste lagen en bepaalde bevolkingsdelen structureel cultureel bepaald uitbuiten, nooit achterlijk genoemd. Dat doe jij. Die cultureel bepaalde meestal tribale bovenlagen komen ook niet voort uit westers kolonialisme maar waren er van zichzelf.

vdbemt
vdbemt19 okt. 2020 - 15:09

@Karingin. Wij hebben netzogoed een bovenlaag met een achterlijke (zelfgerichte) cultuur.

Satya
Satya19 okt. 2020 - 15:59

Kom eens met wat onderbouwing voor deze kletspraat.

Joe Speedboot
Joe Speedboot19 okt. 2020 - 17:44

'Wij hebben netzogoed een bovenlaag met een achterlijke (zelfgerichte) cultuur.' Precies. Joekes heeft met zijn wel erg oppervlakkige wereldbeeld blijkbaar nog niet door waarom de midden- en onderklasse alleen maar harder moeten werken terwijl ze er i.t.t. die bovenlaag al jaren nauwelijks een cent op vooruit gaan, huizenprijzen de pan uit vliegen etc. Dit nog even los van het feit dat we dankzij het onbeholpen gedrag van die bovenlaag van crisis naar crisis rollen. https://www.ted.com/talks/mariana_mazzucato_what_is_economic_value_and_who_creates_it

Theo Joekes
Theo Joekes19 okt. 2020 - 19:42

@vdbemt&Karingin&Satya&JoeSpeedboot Het gaat hier bij dit onderwerp toch echt over de meest arme bevolkingen op onze wereld, en dat zijn met name die in Subsahara-Afrika maar ook elders, waar een inheemse, dus niet door het Westen veroorzaakte, cultureel beïnvloedde structurele meestal tribale repressie van bovenlagen het overgrote arme bevolkingsdeel lucratief uitbuit. Deze vanwege de lucratieve status quo van een positie van uitbuiting structureel door deze bovenlagen arm en onontwikkeld gehouden bevolkingsdelen reageren in overlevingsdrang door extreme kindertallen. Daarnaast geldt ook voor de minder arme bevolkingsdelen een zo groot mogelijk kindertal van een blijk van status. In de westerse ontwikkelde wereld, die zeker niet alleen blank is, hebben álle bevolkingsdelen structureel toegang tot onderwijs en zo zelfverwerkelijking, niet alleen op materieel gebied. Stellingen van jullie dat wij hier tegenover de meest succesvollen in zo'n vrije samenleving vergelijkbaar zijn is stompzinnig. Ondertussen heeft het Westen, en zeker niet in de laatste plaats Nederland (eerder voorop), onafgebroken pogingen gedaan de arme wereld mee te nemen in de vaart der volkeren maar is de weerstand van de bovenlagen in deze landen te groot.

vdbemt
vdbemt20 okt. 2020 - 9:03

@Joekes. Het is niet dat je ongelijk zou hebben. Het is meer dat je het westen, en helemaal Nederland, ophemelt. Hier gebeur in wezen nog steeds hetzelfde met die 'boven-'en 'onderlagen'. Het westen loopt alleen in de ontwikkeling wat voor. Wij zijn eerder democratisch en welvarend geworden. Maar de 'eerlijke verdeling', rekeninghouden met de kwetsbaren, daar valt toch echt nog wel aan te werken.

Norsemen
Norsemen19 okt. 2020 - 10:27

De enige oplossing is dat het westen enorm in welvaart gaat inleveren. En als ik alleen al naar mezelf kijk gaat dit waarschijnlijk nooit (vrijwillig) gebeuren.

3 Reacties
ton14024
ton1402419 okt. 2020 - 13:07

´´En als ik alleen al naar mezelf kijk gaat dit waarschijnlijk nooit (vrijwillig) gebeuren.´´ Dus via belastingen voor de rijken.

Thuru
Thuru19 okt. 2020 - 15:11

@Ton ook dat gaat niet gebeuren. Niet zolang VVD in kabinet zit.

Norsemen
Norsemen19 okt. 2020 - 19:25

@Ton Dat lost het probleem echt niet op.

vdbemt
vdbemt19 okt. 2020 - 10:11

"Je realiseert je ook dat de koek die we te verdelen hebben, onmogelijk voor iedereen in deze wereld de welvaart kan brengen die wij hier in het Westen kennen." "In grote gedeelten van de wereld worden nog steeds kinderen gemaakt omdat er voor ouderen geen goed sociaal vangnet is. Ze zijn overgeleverd aan het inkomen van hun kinderen. Een basisinkomen dat zou dat kunnen oplossen." Is het instellen van een basisinkomen niet juist (het begin van) het beter verdelen van de welvaart??? Dat, waarvan je eerst zegt dat het onmogelijk is.

7 Reacties
Mark Huysman
Mark Huysman19 okt. 2020 - 11:13

@vdbemt Precies.

DanielleDefoe
DanielleDefoe19 okt. 2020 - 12:08

Basispensioen ligt meer voor de hand dan een basisinkomen. Dat zal door de burgers zelf op enigerlei wijze bij elkaar moeten worden gespaard.

vdbemt
vdbemt19 okt. 2020 - 12:27

@Danielle. "Basispensioen ligt meer voor de hand"??? Het gaat over verdelen van de welvaart. Begint die eerlijke verdeling bij jou dan pas NA je werkende leven?

DanielleDefoe
DanielleDefoe19 okt. 2020 - 13:06

Als je niet wilt dat mensen afhankelijk worden van kinderen is een basispensioen het meest voor de hand liggend. "Verdelen van de welvaart" klinkt mooi maar dient nader te worden geconcretiseerd. Niet mijn expertise.

vdbemt
vdbemt19 okt. 2020 - 15:11

@Danielle. Een basispensioen. Zoiets als de AOW. (Kortom: dat hebben we). Het mag wel iets meer zijn.

GoudenBergen
GoudenBergen19 okt. 2020 - 15:44

@vdbemt We hebben al een basisinkomen: de AOW. Die vaak nog aangevuld wordt met pensioen. We zouden kunnen beginnen met het naar beneden uitbreiden van de AOW: bijvoorbeeld eerst naar naar 60 jaar, daarna naar 55. Dat is ook een oplossing voor al die 55-plussers die niet meer aan de bak kunnen komen en na maximaal 2 jaar WW in de bijstand belanden. Een basisinkomen voor iedereen boven de 18 is waarschijnlijk niet haalbaar, jongeren zullen een goede opleiding moeten volgen en gewoon moeten gaan werken voor hun centen.

vdbemt
vdbemt20 okt. 2020 - 9:54

@GoudenBergen.De AOW het basisinkomen voor gepensioneerden. Die uitbreiding, zoals jij die ziet, vind ik niet verkeerd. Het basisinkomen vanaf 18 jaar niet haalbaar? Dat betwijfel ik. Dat is een kwestie van kiezen vanuit een maatschappijbeeld. Neo-liberaal is daarvoor niet het geschikte maatschappijbeeld. "jongeren zullen een goede opleiding moeten volgen en gewoon moeten gaan werken voor hun centen." Daar doe je te makkelijk over. (gewoon gaan werken).