Het nieuwe normaal op Instagram

Als gevorderd doomscroller spendeer ik een gênante hoeveelheid tijd op Instagram. Naast het feit dat mijn linkerduim daardoor evident meer eelt op het scrolloppervlak heeft, zorgt het er ook voor dat ik zo nu en dan een trend voorbij zie komen. En een van die trends baart mij toch zorgen: de hoeveelheid AI-meldingen bij posts. Op zichzelf lijkt dit geen probleem. Maar het raakt wel aan een maatschappelijke discussie over de rol van sociale media bij een verschuivende norm.

Deze labels worden automatisch toegevoegd wanneer Instagram het vermoeden heeft dat een afbeelding met AI is gemaakt of bewerkt. Een technische toevoeging waar ik heel blij mee ben, want blijkbaar ontbreekt het mij aan het vermogen om dit soort bewerkingen eruit te halen. Maar het legt ook bloot hoe we bezig zijn met het beeld van onszelf dat we etaleren en de tools die we daarvoor inschakelen.

Als je grofweg vier jaar geleden iets subtiels aan een foto wilde aanpassen, waren de drempels een programma aanschaffen, technische kennis opdoen of simpelweg geld betalen om het uit te besteden aan iemand die de eerste twee beheerste. Nu zijn we slechts één prompt verwijderd van het net iets spannender maken van die leuke vakantiefoto.

Dat we in onze feed worden blootgesteld aan mooie foto's is niet het probleem, maar wel hoe dit zich verhoudt tot de norm die we met elkaar creëren. De afgelopen jaren is er veel gesproken over de invloed en cultiverende rol van sociale media op ons zelf- en wereldbeeld.

En tuurlijk, het is heel menselijk om liever een foto van een prachtige vakantie te delen dan de stress van het inpakken, de vertraging op het vliegveld of de mentale breakdown vlak voor vertrek. Sociale media zijn nooit een volledig verslag van de werkelijkheid geweest. Net zoals de fotoboeken van onze (groot)ouders dat ook niet waren.

Maar ik geloof wel dat AI iets fundamenteel verandert. Waar we vroeger vooral selecteerden welke momenten we deelden, kunnen we nu ook de ‘werkelijkheid’ van die momenten steeds makkelijker aanpassen. Opvallend, maar ook subtiel. En in die subtiliteit schuilt het probleem: de kleine verbeteringen die nauwelijks zichtbaar zijn en daardoor ongemerkt de standaard verhogen.

Want als iedereen zijn foto's nét iets mooier maakt dan de werkelijkheid, verschuift langzaam onze gezamenlijke verwachting van hoe die werkelijkheid eruit zou moeten zien. Misschien is dat geen reden om deze vorm van AI volledig in de ban te doen. Maar het is wel een reden om bewust na te denken voordat je je bierbuik met één prompt in een sixpack verandert. Niet omdat die ene bewerkte foto problematisch is, maar omdat miljoenen subtiel bewerkte foto's samen bepalen wat we als normaal gaan beschouwen.