Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen.

Het mandaat komt vóór het akkoord, maar wie garandeert de uitvoering?

•
Vandaag
•
leestijd 3 minuten
•
571 keer bekeken
•
ANP-575382666

Door: Merdan Yağmur en Peter Spijkerman, Voormalig  bestuursleden leden van het Algemeen Bestuur van vakbond FNV

Het sociaal overleg tussen kabinet, werkgevers en vakbonden is opnieuw begonnen. De inzet is een nieuw sociaal akkoord over onder meer werk, inkomen en sociale zekerheid. Dat overleg kan waardevol zijn, maar voordat de vakbeweging opnieuw afspraken maakt, moet zij één vraag beantwoorden: waarom zouden we een nieuw akkoord sluiten als eerdere afspraken niet of slechts gedeeltelijk zijn uitgevoerd?

De Nederlandse polder heeft een lange geschiedenis van overleg. Dat heeft door de jaren heen naast resultaten ook teleurstellingen opgeleverd. Denk aan het SER-advies over het sociaal-economisch beleid voor 2021-2025, het zogenoemde middellange termijn advies (MLT). De SER deed voorstellen om de arbeidsmarkt eerlijker te maken, werkenden meer zekerheid te bieden en de verschillen tussen werknemers en zelfstandigen te verkleinen. Een belangrijk voorbeeld is de bescherming van zzp’ers bij arbeidsongeschiktheid. Daarover ligt nu eindelijk een wetsvoorstel voor een basisverzekering bij de Tweede Kamer. Het is vaak niet gunstig wanneer er met wisselende kabinetten langdurig aan een akkoord wordt gewerkt. Want tussen een advies van werkgevers en werknemers met de politiek, ligt vaak een groot gat waarin de bescherming van de werknemer soms ook het onderspit delft.

Nederland is niet een uitzondering hierin. De Europese richtlijn voor platformwerk uit 2024 moet schijnzelfstandigheid tegengaan en de positie van platformwerkers versterken. Toch was de richtlijn op 3 november 2026 in geen enkele lidstaat volledig omgezet in nationale wetgeving. De Europese deadline is 2 december 2026. Ook hier geldt: een afspraak op papier beschermt nog geen werknemer.

Economische ontwikkelingen en innovatie mogen niet ten koste gaan van fatsoenlijk werk. Een sociaal akkoord moet daarom niet alleen ambities bevatten, maar ook afspraken over toezicht, handhaving, termijnen en openbare verantwoording. De SER, gefinancierd door het gezamenlijke Nederlandse bedrijfsleven, moet bovendien zichtbaar blijven volgen wat er met haar adviezen gebeurt en zich uitspreken wanneer uitvoering uitblijft; ook in het belang van werknemers.

En vakbonden weten vaak goed waar zij tegen zijn, daar hoeven ze hun leden niet iedere keer over te raadplegen. Ingewikkelder is om te bepalen wat zij tijdens onderhandelingen bereid zijn in te leveren en wat daar concreet tegenover staat. Het moet aan de leden zijn om te beoordelen of het resultaat opweegt tegen de concessies.

Daarom komt het mandaat vóór het akkoord. Leden moeten kunnen meepraten over de doelen en de grenzen van de onderhandelingen. Zij moeten tussentijds worden geïnformeerd en opnieuw hun oordeel kunnen geven als de uitkomst wezenlijk afwijkt van de afgesproken koers. Een stemming achteraf is wat ons betreft géén vervanging voor betrokkenheid vooraf.

En wat gebeurt er als politiek of werkgevers hun afspraken opnieuw niet nakomen? Het heeft onze voorkeur om dan vooraf vast te leggen wie daarop toeziet. En bepaal samen wanneer er moet worden bijgestuurd en welke stappen volgen als resultaten uitblijven. De vakbeweging moet bereid zijn haar medewerking aan het overleg dan opnieuw te wegen en zo nodig op te schorten.

Een sociaal akkoord beschermt de zwakste positie, het is gegarandeerd financieel en juridisch uitvoerbaar. Een akkoord is geen prestatie op zichzelf en zeker geen lapmiddel om een begroting rond te krijgen. Het telt pas écht wanneer werkenden er daadwerkelijk beter van worden. Niet de handtekening, maar de uitvoering bepaalt de waarde én het succes van het akkoord.

Reacties (0)

Joop

Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.

Je kunt je op elk moment uitschrijven. Bekijk of beheer hier alle nieuwsbrieven.

Wil je meer weten over de manier waarop wij met jouw gegevens omgaan? Lees dan ons Privacy statement.

BNNVARA wij zijn voor