Het gesjans tussen FNV en Pro is niet alleen een spontaan feestje

FNV koerst nu alleen op Pro. En dat verdraagt zich slecht met deze werkelijkheid.

Door: Merdan Yagmur en Peter Spijkerman

Van een afstandje in de media heeft iedereen de interne perikelen bij FNV kunnen volgen. De polder is blij dat de onrust eindelijk voorbij is. Hans Spekman, de nieuwe voorzitter van FNV, doet het erg goed in de media. Deze periode doet FNV weer wat het zo nodig moet kunnen doen: staken en actie voeren in het belang van de hele Nederlandse werkende klasse. Het is inmiddels een maand geleden dat PvdA en GroenLinks zich tijdens het fusiecongres zich uitspreken over één sterke politieke partij, nl. Pro. Zowel FNV als Pro wisten elkaar daar goed te vinden en openlijk werd de onderlinge verbondenheid getoond en gevierd: Pro is blij met FNV en FNV is blij met Pro. We willen het feestje niet verpesten, maar er is wel een schaduwkant, want wat vinden de FNV-leden van dit schaamteloze gesjans en wat mag dat kosten?

Jarenlang worstelde FNV intern met het zich wel of niet niet expliciet uitspreken voor een politieke partij. De vorige democratisch gekozen FNV-besturen hebben zich altijd gerealiseerd dat wanneer je té openlijk één politieke partij steunt, de kans op vervreemding van je achterban een reëel risico is. Want hoewel het ledenbestand van FNV in alle opzichten een afspiegeling is van de Nederlandse bevolking, en dus van alle politieke overtuigingen, koerst FNV nu alleen op Pro. En dat verdraagt zich slecht met deze werkelijkheid. Sinds het nieuwe FNV-bestuur op 1 mei begonnen is, lijkt de worsteling verleden tijd. Wellicht dat een bestuur én Raad van Toezicht, vol met oud-PvdA-prominenten daaraan heeft bijgedragen en komt het goed uit dat de FNV-leden deze mensen ook nagenoeg niet meer naar huis kunnen sturen. Dát is namelijk ook één van de maatregelen die Lodewijk Asscher en Ton Heerts (beide ook ‘Pro-minenten') met steun van de ondernemingskamer hebben geïntroduceerd binnen de FNV. Zij hebben overigens per 1 juli het stokje overgedragen aan een nieuwe RvT, waarvan de voorzitter ook opnieuw een Pro-minent is.

FNV kiest nu nadrukkelijk voor Pro, zonder dat de leden zich over deze nieuwe (politieke) koers hebben kunnen uitlaten. De leden hebben hier ongevraagd mee te maken gekregen onder leiding van Spekman, die jarenlang zelf voorzitter van de PvdA is geweest. Voor vakbondsleden is het echter niet heel relevant welke politieke kleur hun bestuurders hebben, maar wél of leden daadwerkelijk invloed kunnen uitoefenen op de koers van hun vakbond. Een open ledenraadpleging is dan ook een democratische noodzaak. Spekman zelf verklaarde publiekelijk dat hij wil dat FNV en Pro samen optrekken. Dat is een politieke keuze, geen democratische vakbondskeuze. De leden hebben het recht zich daarover uit te spreken. Wie zwijgt stemt toe en dat is precies waar de nieuwe FNV-top wellicht op rekent, met alle risico's van dien.

Misschien heiligt het doel de middelen. Want politiek links is door de jaren heen steeds verder geminimaliseerd. En Pro zit nu niet in de coalitie van het huidige minderheidskabinet en heeft elke stem nodig om iets te kunnen bereiken. Pro omarmt nu ongevraagd graag de stem van de FNV-leden om hun eigen politieke stem kracht bij te zetten. De idealen van FNV zijn via ‘links' ogenschijnlijk makkelijker te realiseren dan via de coalitie en de meer ‘rechtse' politieke partijen.

Maar het klassieke verschil tussen ‘links en rechts' wordt op onderdelen steeds zwakker. Wellicht zijn er ook via andere politieke partijen resultaten te behalen voor de leden. Zonder mandaat koerst FNV steeds verder richting Pro, terwijl hun leden contributie betalen voor betere lonen; niet voor partijpolitiek zoals afschaffen van de hypotheekrenteaftrek. De verworvenheid nu is politieke invloed, maar het gevaar is politieke afhankelijkheid en verdere vervreemding van je achterban, waaronder ook de middenklasse die in het gunstigste geval hard heeft kunnen sparen voor een eigen huis (met hypotheekrenteaftrek).

Kritische en ingewijde FNV-leden spraken vorig jaar intern van een coup door een deel van de PvdA op de FNV. En deze coup lijkt nu openlijk geslaagd. Voorheen werd met acties aangesloten bij thema's van om het even welke politieke partij of maatschappelijke coalitie. Moeten we ons zorgen gaan maken dat het actievermogen van de grootste vakbond in Nederland ten dienste komt te staan van slechts één politieke partij? Maar politieke partijen worden afgerekend door kiezers; vakbonden door hun leden. Zodra een vakbond loyaler wordt aan een politieke partij dan aan de achterban, staat haar bestaansrecht onder druk. Het is dan aan de leden om het feestje te temperen óf de verantwoordelijkheid te gaan dragen voor de gevolgen.

Merdan Yagmur
Peter Spijkerman
(voormalig onbezoldige bestuursleden van FNV)