Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

De Nederlandsche Bank biedt excuses aan voor slavernijverleden

President Klaas Knot vertelt over de praktijken van zijn historische voorganger
Joop

Het einde van het liberalisme?

  •  
12-07-2012
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Als Dick Swaab gelijk heeft dat de vrije wil niet bestaat, betekent dat volgens Frits Bolkestein het einde van het liberalisme
Toen wij voor ons documentaire drieluik ‘Vrijheid, gelijkheid, broederschap’ Frits Bolkestein interviewden, vroegen we hem ook hoe hij tegen het recente debat over het bestaan van de vrije wil aankeek. Hij beaamde toen dat het ontbreken van vrije wil het einde van het liberalisme zou betekenen. Maar hij voegde er aan toe daar niet in te geloven. “Ik ben geen hersenchirurg. Ik weet er eigenlijk niks vanaf, maar het wil er bij mij niet in.”
Het debat over de vrije wil kreeg in Nederland een nieuwe impuls met het onlangs verschenen boek ‘Vrije wil is geen illusie’ van Herman Kolk. Hij zet zich daarmee af tegen Dick Swaab en Victor Lamme, die succesvolle boeken schreven waarin ze het tegendeel beweerden.
De redenering van Swaab en Lamme leunt sterk op de experimenten van Benjamin Libet en navolgers. Zij toonden aan dat elke beslissing al zo’n halve seconde voordat we ons daarvan bewust zijn in het onderbewuste deel van onze hersenen zichtbaar is. Er vindt daar een groots neuronenbombardement plaats en kort gezegd: de sterkste van die prikkels wint. Ons gedrag wordt dus onbewust aangestuurd, in plaats van door een ‘CEO’. Die hebben we niet in ons brein en ons -trage- bewustzijn speelt die rol al helemaal niet. Op basis hiervan spreken zij van automatismen en reflexen in reactie op prikkels van buiten en ontkennen ze het bestaan van de vrije wil.
Ook Kolk weet dat heel veel menselijk gedrag voortkomt uit automatische reacties op prikkels van buitenaf. Maar, zo zegt Kolk, het experiment van Libet zegt weliswaar iets over dat automatische  gedrag, maar niets over beslissen. Daarbij ruimt hij een speciale plaats in voor ‘aandacht’. Door je aandacht bewust te richten kan je volgens Kolk daadwerkelijk beslissingen nemen. Hij illustreert dat met het volgende voorbeeld. Als je uit je werk naar huis rijdt, doe je dat normaal gesproken automatisch via de gebruikelijke route. Maar moet je op een dag bij de apotheek medicijnen ophalen dan ben je in staat om de andere kant op te rijden. Dat doe je door je aandacht op de apotheek te richten en dat ziet hij als een argument voor het bestaan van vrije wil.
Wat er op dat moment gebeurt is dat onbewuste prikkels om de normale route te rijden en onbewuste prikkels om naar de apotheek te rijden om voorrang strijden, met elkaar en met nog vele andere onbewuste prikkels. Door onze aandacht te richten kunnen we de prikkel van de normale route onderdrukken. En de sterkste prikkel die daarna overblijft bepaalt wat we gaan doen, wat we ‘beslissen’. Dat is een sterke beperking aan wat onze hersenen kunnen. We kunnen alleen willen wat door externe prikkels in ons onderbewuste wordt losgemaakt. Maar we kunnen wel van alles wat op die manier wordt losgemaakt onderdrukken. Daarom wordt er ook wel gesproken over ‘free won’t’ in plaats van ‘free will’.
Dat Kolk toch van vrije wil spreekt, komt door de definitie die hij hanteert. Hij ziet vrije wil als kunnen bereiken wat voor jou van waarde is. Maar dat lijkt me een rare definitie. Ook onze automatismen en reflexen zijn gedurende de evolutie ingesleten omdat ze ons –in ieder geval oorspronkelijk-  iets opleverden wat voor ons van waarde was. En die definitie zegt bovendien niets over hóé onze hersenen zorgen voor gedrag dat iets oplevert wat voor ons van waarde is.
Dit alles betekent dat je niet van mensen gedrag kan verlangen dat bij hen niet in hun onbewuste naar boven komt zetten. En dat gebeurt niet als de combinatie van genen en ervaringen het daar niet heeft ingesleten. Onze kennis van de hersenen zet daarmee het liberale denken over de eigen verantwoordelijkheid in een heel ander licht. Wil je dat mensen zich op een bepaalde manier gedragen dan kan je dat alleen bereiken door je te vergewissen dat dat gedrag tot hun repertoire behoort en hen helpen als dat niet zo is.
Betekent dat ook het einde van het liberalisme? Op dat punt kan ik Bolkestein gerust stellen. Mensen ervaren wel degelijk een vrije wil, ook al is die er niet op die manier. En die illusie die door het vuurwerk in ons onderbewuste wordt gecreëerd, is essentieel voor ons welzijn. Uit sociaal psychologisch onderzoek blijkt namelijk dat autonomie een van de belangrijkste menselijke motivatoren is. Sterker dan bijvoorbeeld beloning en straf. Het liberalisme is dus gebouwd op een illusie, maar wel op een essentiële illusie.

Meer over:

politiek, opinie

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (26)

JoopSchouten
JoopSchouten12 jul. 2012 - 9:22

In eerste instantie is denken 'hormonaal aangestuurd' maar opgetelde ervaringen kunnen dat veranderen naar mijjn idee. Zogenaamde 'Vrije Wil' ontstaat pas in tweede instantie als men heeft nagedacht over eerdere vergelijkbare ervaringen in combinatie met de eigen ingebakken emoties.

rgeurtsen
rgeurtsen12 jul. 2012 - 9:22

Goed stukkie, Maarten, maar dat positieve oordeel is ook gebaseerd op het goede gevoel dat je tekst oproept. Dan lees ik je stukkie voor de tweede keer en denk, ja dat is ok mijn redenatie, zo zit ook de kennis die ik de afgelopen jaren heb vergaard in elkaar. Maar de echte lol heb ik natuurlijk pas door je observatie dat Bolkesteijn dus zijn opvatting graag onderbouwd ziet door een absolute vrije wil. Nu blijkt dat als daarin nuances ontstaan door nieuwe ontdekkingen hij denkt dat de basis aan het liberalisme ontvalt. Au, meneer Bolkesteijn toch... u wordt ouder heeft u nog niet gemerkt dat u denken enigszins vastgeroest zit in patronen die zich herhalen, dat de jeugdherinneringen gemakkelijker opkomen dan de rotzooi die u in de tachtiger en negentiger jaren creëerde? Net als Maarten kan ook ik u geruststellen, vrije wil en bewustzijn, ach het ligt wat genuanceerder als dat u dacht hoe het zit, en Dickie Swaab kan wel suggereren dat de vrije wil niet bestaat, maar dan bedoeld hij dat blinde geloof in de vrije wil (die CEO) van u. Hardlopers weten allang dat de vrije wil niet bestaat, tenminste als ze bereid zijn te onderzoeken waarom ze wel op de 50meter 20kmh per uur kunnen lopen en dat niet doen op de 200mtr. En dat volstrekt automatisch. Of op de 5K. Ze beginnen snel, en kunnen in het middenstuk niet voorkomen dat ze langzamer gaan en dan de laatste kilometer gaan ze vrijwel automatisch weer sneller. Vrije wil? Nou Noakes heeft daaar een leuke theiorie over, het 'central governor' concept, en ja hoor je kunt het enigszins met succes bevechten - oefening baart kunst. Maar ik heb voor liberalen, en zeker voor de huidige in regering en parlement zittende kampioenen der dommige hufterigheid. Lees eens 'Ons Feilbare Denken' van Daniel Kahneman. Dat is eigenlijk veel verontrustender dan wat hersenonderzoekers hebben gedaan aan de ondermijning van het blinde geloof in de vrije wil. Want Kahneman laat meneer Bolkesteijn zien dat het individuele denken wel heel vaak leidt tot volstrekt foute waarnemeingen en conclusies. Het zou fijn zijn als liberalen niet in dezelfde angst vervallen als christenen die zich als slachtoffers gedragen en in hun lijfblad het Nederlandsch Dagblad toch al gauwe twee tot drie keer in de week kunnen lezen hoe ze bedreigd worden. Bedankt Maarten, na deze contemplatie ga ik weer vrolijk de dag in. Op naar de belastingen, de zelf gecreëerde problemen oplossen.

Iskander2
Iskander212 jul. 2012 - 9:22

In het voorbeeld van "naar de apotheek rijden" wordt vergeten aan te geven hoe die "wens" tot stand kwam. Misschien angst voor of opheffen van pijn (onbewust) ? We zien dan dat het apparaat dat we "ik" noemen vanuit het onbewuste wordt aangestuurd om haar functie (samenhang in plaats en tijd) ten behoeve van het geheel te vervullen. Net zoals de ontdekking van het Higgs-veld aantoont dat materie/massa/traagheid (en dus ruimte en tijd) een manifestatie en geen fundamentele zaken zijn is ook de vrije wil een illusie, maar in het dagelijks leven maakt dat natuurlijk geen verschil.

chattanooga
chattanooga12 jul. 2012 - 9:22

Als je op deze manier redeneert dan kan je alles wel als een illusie zien. En dan bestaan illusies ook niet meer.

trujac
trujac12 jul. 2012 - 9:22

Mijn vrije wil is door Brussel de nek omgedraaid.

DBC123
DBC12312 jul. 2012 - 9:22

Wie had wat anders gedacht dan fictie te maken?

Bagus
Bagus12 jul. 2012 - 9:22

Citaat: "Onze kennis van de hersenen zet daarmee het liberale denken over de eigen verantwoordelijkheid in een heel ander licht. Wil je dat mensen zich op een bepaalde manier gedragen dan kan je dat alleen bereiken door je te vergewissen dat dat gedrag tot hun repertoire behoort en hen helpen als dat niet zo is". Dan zou er toch sprake moeten zijn van "objectiveerbare breintypen" die EN het individuele gedrag bepalen EN de wijze waarop anderen dat "breintype" in d'r "eigen taal" moeten aanspreken om "het" te overtuigen van het gelijk van het aansprekende "breintype". Zeer belangrijk dus voor de politiek! Maar als elke grond voor "begrip" bij het aangesproken "breintype" (neem mij nou bij voorbeeld) voor de uitgezonden boodschap nu ten enemale ontbreekt dan is het tegendeel daarvan beweren een rasechte illusie! Een illusie dat 'mijn" breintype bijv. dat van H&I ook maar in de verste verte zou kunnen beroeren. En een illusie blijft het voor mij ook na lezing van VdHeuvels bijdrage. Citaat: "Betekent dat ook het einde van het liberalisme? Op dat punt kan ik Bolkestein gerust stellen. Mensen ervaren wel degelijk een vrije wil, ook al is die er niet op die manier. En die illusie die door het vuurwerk in ons onderbewuste wordt gecreëerd, is essentieel voor ons welzijn". Deze afsluitende alinea mbt de sociaalpsychologische (keuze)motivator staat voor mij dan ook geheel los van de "breintype"-hypothese en is dus in mijn eigen "reflexbeleving" DE illusie van het "liberale breintype" dat Van den Heuvel kennelijk vertegenwoordigt en het "mijne" op het genoemde punt niet weet aan te spreken! Maar dit zijn zo maar wat losse gedachten van een -net als Bolkestein- niet-hersendeskundige. Misschien heeft mijn "breitype" die liberale motivator gewoon niet in zich? Net zomin als de conservatief-liberaal Bolkestein zich weet aangesproken door het biologisch-deterministische concept "breintype"'? Ach laat ook maar. Het debat is pas van start gegaan. De consequenties kunnen echter zeer verreikend zijn. Dus elk "breintype" wees alert! Er schuilen tal van addertjes onder het gras van het biologisch-deterministisch denken! En alleen daarom al kan ik (ja echt, ik) de bijdrage van Vd Heuvel zeer wel waarderen.

rbakels
rbakels12 jul. 2012 - 9:22

Professor Bolkestein bewijst andermaal maling te hebben aan een wetenschappelijke benadering. Elke student zou (aan een goede universiteit) een onvoldoende krijgen voor zijn scriptie als hij dit soort onzin debiteert zonder eerst te definiëren wat de begrippen "liberalisme" en "vrije wil" eigenlijk inhouden. Dat hij van liberalisme niet zo veel verstand heeft was te verwachten, want de VVD is helemaal geen liberale partij mee, een ontwikkeling die Bolkestein zelf heeft ingezet. "Liberaal" is hier tot een soort synoniem voor "rechts" verworden, merkwaardig, want in de VS staat het juist voor (erg) links. Algemeen gesproken gaat liberalisme over de gedachte dat de staat maar en beperkte rol heeft. En wat is "vrije wil"? Laten we om te beginnen vaststellen dat ook socialisten en andere linkse rakkers echt geen tegenstander van de "vrije wil" zijn - wie is dat wel? Zelfs communistische dictaturen zullen hun doelen anders presenteren. En Bolkestein - die af en toe zelfs als "filosoof" wordt geafficheerd - zou toch moeten weten dat "vrije wil" filosofisch een moeilijk nummer is. Vaak heb je natuurlijk geen vrije keuze, maar als je *denkt* dat je die wel hebt, heb je die dan toch niet? Mijn eigen ervaring is dat een vrij keuze vaak zo moeilijk te maken is dat je bijna verlangt naar minder vrijheid. Wat ga ik deze zondag doen? Natuurlijk wachten er allerlei plichten, tot stofzuigen toe, maar als ik nu besluit dat ik deze dag vrij neem en iets leuks ga doen? Maar wat kies ik dan, gegeven het feit dat een dag maar 24 uur heeft? Wat zijn mijn mogelijkheden en wat vind ik het allerleukste - wat ook haalbaar is? Bolkestein is duidelijk over zijn Uiterste Houdbaarheids Datum heen.

Jiskefet47
Jiskefet4712 jul. 2012 - 9:22

Als mijn wil vrij was geweest, dan had ik mijn lichte motorische storing weggetoverd, zodat ik met genot piano had kunnen spelen. Helaas ik kon niet toveren. In de verband zou ik een boek vol voorbeelden kunnen schrijven.

Jiskefet47
Jiskefet4712 jul. 2012 - 9:22

Nog eentje dan, wat minder egoïstisch. Als ik een vrije wil had dan zou ik over de magische vermogens willen beschikken om aan alle ellende in de wereld een einde te maken. Bijvoorbeeld ook aan de veel voorkomende nare bejegeningen van mensen naar elkaar hier op Joop.

Sternenstaub
Sternenstaub12 jul. 2012 - 9:22

De wil is geen monoliet, geen eenvoudige zaak of eenduidige kwestie, en de vrije wil nog minder, dus weg met die pseudo-wetenschappelijke, pseudo-filosofische verswaabing van het mens- en dus wereldbeeld. Het is een vervalsing, omdat het een tweedimensionaal beeld geeft van een drie-, vier-, of meerdimensionale werkelijkheid. De man zou moeten stoppen met zich op te stellen als betweter, allesweter, want hij is pseudo-wetenschappelijk bezig, hij is nog niet eens een behoorlijke filosoof, en zeker geen wijsgeer, en al helemaal geen "uomo universalis"; en mensen zouden moeten stoppen alles van hem te geloven alsof het een evangelie is, tenzij men zich wil verlagen tot kritiekloos geloof in een materialisme-, dan wel nihilisme-evangelie. Hier is niet religie het probleem dat voor regressie en onbeschaving zorgt, althans zo beweren onbenullen, maar materialistische kortzichtigheid, vanuit gebrek aan imaginatief vermogen, authenticiteit en originaliteit. Het probleem is hier het bijgeloof van dode zielen in een platte, dorre werkelijkheid. En dat krankzinnige, zinloze bijgeloof zou het illusoire doel van de hypocriete, pedante, platvloerse "liberalen" juist goed moeten dienen. Meervoudig onvermogen is immers hun uitgangspunt en bestaansreden, en het is met het oog op zelfreflectie ook hun grote blinde vlek, de balk in hun oog. En dus ben ik zo vrij om te stellen, dat ze helemaal niet vrij denken.

Jiskefet47
Jiskefet4712 jul. 2012 - 9:22

Jan-Peter, jouw oordeel over Dick Swaab is helaas weinig genuanceerd. Dick Swaab naar ik heb ervaren is een aardige man, maar net als met iedereen hier, stopt de dialoog met betrekking tot meningsverschillen door het credo:"vrijheid van mening". Dick Swaab heeft voor zelfstandig denkende mensen met zijn "Wij zijn ons Brein" hiermede een cruciale bijdrage geleverd tot een beter inzicht voor onze weg tot zelfkennis. Dat naar aanleiding van zijn nauwkeurig en exacte hersenonderzoek en de eminente beschrijving daarvan, hij door de euforie van wat hij ontdekt tot pseudowetenschappelijke conclusies komt, die hij met zijn interpretatie van filosofische beschouwingen onderbouwd, is een menselijk trekje, dat niemand van ons vreemd is. In de wereld van het neurobiologisch wetenschappelijk onderzoek wordt hij alom gerespecteerd door de eminentie van zijn onderzoekingen en de beschrijving daarvan en zijn collegae zijn zeker geen blinde volgelingen. Een ander aspect wat ik waardeer in zijn boek is de eerlijke en openhartige manier waarop hij verslag doet, hoe men mede op op basis van gemaakte fouten tot een beter inzicht is gekomen. Waardoor de suprematie van de medische wetenschap ter discussie kan worden gesteld. Door de conclusies die hij aan zijn onderzoek verbindt ontstaat er een tragische paradox. Door zijn atheïstische attitude komt hij tot een niet wetenschappelijke te verantwoorden conclusie over de Mohammedaanse profeet Mohammed, wiens profetische imaginaties hij uitlegt als het gevolg van epileptische aanvallen. Hier is hij vooringenomen en niet objectief en doet uitspraken op een terrein van wetenschap waarop hij niet deskundig is. Wat interessant is in dezen, is dat hij op basis van zijn materiële hersenonderzoek tegen over de geesteswetenschapper Rudolf Steiner komt te staan, die filosofisch zich scharend onder de de school van het objectief idealisme een aanhanger is van het idee van de vrije wil. Een interessant gegeven in dezen is, dat Dick Swaab met zijn onderzoeksresultaten een uitspraak van ziener Steiner bevestigt. Steiner deelt mede dat de menselijke ziel de indrukken, die deze opdoet afdrukt in het fysieke lichaam, zoals een wandelaar door het moeras zijn voetsporen achterlaat in de modder. In feite hetzelfde wat Dick Swaab schets, dat door erfelijke en milieu factoren de hersencellen gevormd worden. Wat hij verduidelijkt door het op onderzoek gebaseerde voorbeeld, dat een mensaap in gevangenschap andere hersencellen ontwikkelt dan een mensaap in de vrije natuur. De vraag die hieruit voortvloeit is die: Welke van de Steiners deelt de waarheid mee, de filosoof of de ziener. Laten we eens kijken of de wereld van de kunst ons hierbij een handje kan helpen? Er zijn vele schilderijen gemaakt van de kruisigingsgang van Jezus. De mens dragend zijn kruis en zijn doornen kroon. Een gezegde: "Elk huisje draagt zijn kruisje"[erfelijkheid]. Na het werk van Dick Swaab kunnen we ook zeggen en "elk hoofd draagt zijn doornenkroon (aan geconditioneerde waardeoordelen[milieu/opvoeding])". Atheïst Dick Swaab wordt verontwaardigd, bij de vraag:"Bewijs je eigenlijk dat er wezenlijk een God is?". Zo'n dertig jaren geleden sprak ik eens met een jonge leerling schilder, die in ons huis aan her verven was. Hij vertelde mij, dat als hij tussen de mensen op straat liep, hij mensen imaginair zag veranderen in in dieren. Iets waar hij geen stuur over had. Daarnaast ken ik al van jongs af aan een vrouw, die soms spontaan in trance raakte en naakt door het huis ging dansen. De psychiatrie diagnosticeerde dat als psychotische aanvallen en schreef haar medicijnen voor om die psychoses te onderdrukken. Mede door die medicijnen werden haar nieren verwoest en moest ze naar jaren een niertransplantatie ondergaan etc.etc. Mens wat een afschuwelijk lot. Hoezo zou er hier sprake zijn van een vrije wil? Kijk om je heen en je ziet legio voorbeelden van onvrijheid van doen en denken. De vele dialogen hier getuigen hier ook van.

Porrello
Porrello12 jul. 2012 - 9:22

Zelfredzaamheid is de grootst mogelijke bevrijding. Gelukkig valt of staat het liberalisme niet bij de mening van dhr. Bolkestein, de interpretatie van een socialistische blogger of de definitie van vrije wil.

eeweew
eeweew12 jul. 2012 - 9:22

Zelfs al geloven de mensen zelf in de illusie, is het dan niet beter ze er tegen te beschermen. In plaats van er politiek op te baseren? Hoe de opbouw van de samenleving direct tegen onze natuur in gaat blijft me verbazen, zo was er een aantal jaar geleden een onderzoek waaruit bleek dat het met een uur verlaten van de tijd waarop de middelbare school begint positieve effecten zou hebben op de leerprestaties van kinderen. Kleine moeite zou je zegen, maar niemand heeft het ooit in zijn hoofd gehaald er iets mee te doen, en zo zijn er nog we meer voorbeelden. De belangrijkste daarvan is waarschijnlijk het volledige juridische systeem, dat werkt voor geen meer, en dat weten we. De vraag die ik me dan weer stel is wat ons doet besluiten dat we al deze onderzoeken moeten negeren en gewoon door moeten gaan met onze op illusies gebaseerde samenleving. Onze vrije wil kan het niet zijn...

1 Reactie
eeweew
eeweew12 jul. 2012 - 9:22

meer -> meter

[verwijderd]
[verwijderd]12 jul. 2012 - 9:22

Een echte liberaal zal nooit op een Eurofiele partij kunnen stemmen, dat gaat dwars tegen alles in waar liberalisme voor staat. VVD, D'66 en GL hebben dan ook niets maar ook helemaal niets met liberalisme te maken.

1 Reactie
Jansen & Jansen
Jansen & Jansen12 jul. 2012 - 9:22

[Een echte liberaal zal nooit op een Eurofiele partij kunnen stemmen, dat gaat dwars tegen alles in waar liberalisme voor staat.] Hoezo, liberalen zijn voor een zo klein mogelijke overheidsbemoeienis. Hoe groot het grondgebied is waarover de overheid regeert, daarin heeft liberalisme geen voorkeur niet in kleine, noch in grote richting. Ik snap het verband niet.

[verwijderd]
[verwijderd]12 jul. 2012 - 9:22

"Ook onze automatismen en reflexen zijn gedurende de evolutie ingesleten omdat ze ons –in ieder geval oorspronkelijk- iets opleverden wat voor ons van waarde was." Niet alleen gedurende de evolutie maar ook gedurende ons eigen leven worden automatismen ingesleten. Daarbij speelt socialisatie door anderen een rol maar het is ook een gevolg van keuzes die we zelf maken. Het "trage bewustzijn" is daarbij wel degelijk richtinggevend, tenzij je jezelf nooit de tijd geeft om over iets na te denken. Je kunt ervoor kiezen om jezelf te trainen in gevechtstechnieken, waardoor je automatismen aanleert die je later reflexmatig aan zult wenden. Je kunt er bijvoorbeeld ook voor kiezen om je te trainen in geweldloze technieken, waardoor je in een latere fase reflexmatig zult proberen te de-escaleren. Heel veel reflexen leren we onszelf aan en dat kunnen we echt niet aan iets als de evolutie wijten. Juist omdat we kunnen reflecteren zijn we in staat om dat zelf te sturen. En als we dat niet doen, dan is dat ook een keuze en niet iets dat ons vrijpleit zoals Schwaab meent.

1 Reactie
Iskander2
Iskander212 jul. 2012 - 9:22

Zie ook mijn eigen reactie hierboven. Je vergeet (uiteraard, want dat is nogal schokkend) waar de oorsprong van die wens voor beter reacties vandaan kwam. Mijn stelling is, dat die vanuit het onbewuste voortkwam en dat de Logos dit vervolgens netjes uitwerkt en uitvoert (aanleren van nieuwe reactiepatronen). Vertel me maar eens waar de impuls om iets te doen of te zeggen of om over iets na te denken vandaan komt ? Wanneer je zegt dat je (De Logos) dat bedacht hebt, waar komt dié gedachte dan weer vandaan ? En wat zit er eigenlijk tussen twee gedachten ?

toshiba
toshiba12 jul. 2012 - 9:22

Wat veel interessanter is in deze discussie is de juridische consequentie. Een persoon kan tot rechte worden geroepen omdat hij/zij handelingsbekwaam wordt geacht. Dus dat de keuze tot het plegen van een misdaad een uit vrije wil is geweest. Mensen die dwangmatig handelen, bijv agv neurale verstoringen, zijn niet handelingsbekwaam en ook niet verantwoordelijk voor hun daad. Al worden ze dan wel behandeld voor hun aandoening.[tbs] Indien Swaab gelijk heeft, kan elke misdadiger gaan aanvoeren dat het niet zijn bewustzijn is geweest die hem heeft aangezet tot de daad.[de vrije wil], maar zijn onderbewustzijn waar hij geen invloed op heeft en waar hij zich ook niet van bewust is. Elke misdadiger kan zich dan, theoretisch gesproken, zich handelingsonbekwaam laten verklaren. Eigenlijk de doodsteek van ons strafrecht.

2 Reacties
JoopSchouten
JoopSchouten12 jul. 2012 - 9:22

'Indien Swaab gelijk heeft, kan elke misdadiger gaan aanvoeren dat het niet zijn bewustzijn is geweest die hem heeft aangezet tot de daad.' Het blijft een geldig 'excuus'. Maar als mensen met een 'misdadige afwijking' een gevaar voor zichzelf of de omgeving vormen zullen ze tóch op humane wijze geïsoleerd moeten worden (...). Ik blijf ze zien als eindproduct met een 'bouwfoutje' of die van hun omgeving.

Jiskefet47
Jiskefet4712 jul. 2012 - 9:22

"Eigenlijk de doodsteek van ons strafrecht." Deze conclusie en voorgaande beschouwing van jou is onzin. In het doen(sociaal handelen) blijft de tegenstelling goed en slecht bestaan als gezagsvraagstuk in praktische zin. Het zal op den duur leiden tot een menswaardiger begrijpen en handelen ten opzichte van slecht gedrag. Dat slecht gedrag beter begrepen wordt impliceert alleen maar dat we voor de uitdaging komen te staan om effectievere methoden te ontwikkelen ter correctie van dat gedrag en de bescherming van de medemensen daartegen.

eeweew
eeweew12 jul. 2012 - 9:22

> interessant, want die gedachte spookt met regelmaat ook door mijn hoofd, al wijt ik het meestal aan paranoia. ik zag gister een herhaling van Brian Cox's 'the wonders of the solar system'. Hij eindigt met de vraag of er leven is anders dan op de aarde, en noemt de vraag de belangrijkste vraag die we ons kunnen stellen, vanwege de implicaties van beide mogelijke antwoorden. Hij heeft natuurlijk helemaal gelijk, maar ik wordt altijd ook wat ongemakkelijk van die vraag. Kunnen wij op de aarde onszelf loszien van het universum? Nee. In mijn ogen is het universum een holistisch systeem dat leven als mogelijkheid biedt. Bijna te vergelijken met een vorm van simulated annealing (ik deed computational physics:) op zoek naar optima... De stap naar een 'dit is een experiment' is dan snel gezet. Het punt is dat volgens de huidige kosmologie het universum vlak is (hoe dat komt is een andere vraag) als het universum vlak is, en er is een kleinste deel waar alles uit bestaat (dus een resolutie) dan moeten combinaties meerdere keren voorkomen, dat kan niet anders. Als die twee zaken correct zijn (in ons huidige beeld zijn ze dat) dan is moet er vele Hubble distances verderop een versie van mij die niet zojuist een ijstokje in tweenen gebroken had, en een versie met groen haar (behalve natuurlijk als we onderdeel van een eindige simulatie ziin). Maar over dat soort leven hebben we het niet denk ik, ook omdat het onmogelijk is contact met ze te maken. Best wel interessant dat we specifiek in dit punt in de ontwikkeling van het universum leven, waar de kosmologische constante het net van de massa heeft overgenomen. In de zeer verre toekomst (ik weet de termijn even niet meer en heb geen zin het op te zoeken of uit te rekenen) zal het fysisch onmogelijk worden om iets over het universum te leren, de combinatie van ons melkwegstelsel en Andromeda (die zijn tegen die tijd wel gebotst) is dan nog het enige wat zal bestaan voor deze toekomstige levensvorm, ik heb medelijden met ze... Ik denk eigenlijk dat er in dit vraagstuk twee mogelijkheden zijn, of we zijn volstrekt uniek en zijn de enige, of het aantal levensvormen in een oneindig universum is oneindig. De eerste optie zal ons hele beeld omgooien, dan zijn we namelijk uniek. Dat is haast een overwinning voor de theïsten te noemen. De tweede optie lijkt me de meest comfortabele, maar ik denk niet dat ik het nog mee ga maken dat we daar bevestiging voor krijgen. Ik hoop het wel, al vrees ik dat de mensheid er niet mee om zal kunnen gaan. > eens. maar ik zie een verschil tussen feitelijk en praktisch determinisme. beschouw weer simulated annealing, of andere toepassingen van Markov chains. De methode werkt als de random getallen random genoeg zijn. Het maakt niet uit of ze -werkelijk- random zijn. Dat brengt ons terug op de vrije wil discussie: zelfs als de natuur echt deterministisch is, en er in de diepte een 'iets' pseudo-randoms genereert, wat maakt dat dan uit voor het al dan niet bestaan de vrije wil in de zin zoals wij die hanteren? zij is 'eigenlijk' niet echt maar praktisch gezien wel? Dat is waar, maar ik vraag me af in hoeverre deze vraag nog relevant zal zijn als we hebben bewezen dat we een simulatie zijn. Een simulatie die weet dat ze gesimuleerd word is geen goede simulatie meer. Het zal praktisch geen verschil maken, totdat je zelf de toekomst door kan rekenen natuurlijk, maar dan zit je met een van de bekende paradoxen... Het grootste gedeelte van de mensen zal het waarschijnlijk ook niets kunnen schelen, maar er zal zeker protest komen vanuit de samenleving over hoe met criminelen om te gaan. Waarbij de mensen zich niet beseffen dat dat protest dat ze voeren dan ook al vast ligt. Help... > ik had nog niets anders overwogen dan dat het hele universum een simulatie is. je bedoelt de denkende mens asl simulatie -in- een 'reeel' universum? Nee, ik bedoel dat het hele universum een simulatie is waarschijnlijk tot ongeveer 1 Hubble distance van alles dat metingen kan doen. Maar de manier om een pseudorandom generator te ontmaskeren lijkt mij het zoeken naar patronen. Als dat patroon in het gehele universum zit en je zoekt naar het patroon in 1 proces dan zal je dat nooit vinden, omdat er heel veel random nummers worden opgevraagd totdat het proces dat je bestudeert weer aan de beurt is. Om dan de generator te ontmaskeren zal je de volledige simulatie moeten observeren.

1 Reactie
eeweew
eeweew12 jul. 2012 - 9:22

En deze hoort onderaan de pagina...

[verwijderd]
[verwijderd]12 jul. 2012 - 9:22

De vrije wil is een paradox. We ervaren een vrije wil, maar er is een groot verschil tussen wat wij ervaren en wat werkelijk zo is. We zijn een bewustzijn en ervaren onszelf als een individu. We ervaren ruimte en tijd, maar dit is allemaal denkbeeldig. We ervaren veel optisch bedrog als werkelijkheid omdat we droomfiguren zijn met een ego. Dank zij dat ego ziet de mens zichzelf als een afgescheiden individu dat zelfstandig handelt en keuzes maakt. "De hele wereld is een schouwtoneel en alle mensen zijn maar acteurs." Uit het Engels: All the world's a stage; And all the men and women merely players. Bron: As you like it (1599) William Shakespeare

1 Reactie
Sternenstaub
Sternenstaub12 jul. 2012 - 9:22

Mooi gesteld.