Het bedrog van de American Dream

Laatst maakte mijn dochter van acht een foto van de Noordertoren op Schiermonnikoog met haar Instax-camera. Deze camera kreeg ze niet van mij, want voor twintig fotootjes betaal je zo’n negentien euro. De camera kreeg ze van haar vader, want zij wilde – net als mama – toch foto’s maken. Dus nam ze een best mooie foto van deze rode vuurtoren.

Toch zette het me aan het denken: waarom zijn die Polaroid-cartridges zo duur? Het argument van vraag en aanbod gaat niet op, omdat er juist een beweging tegen AI gaande is en ambacht steeds meer wordt gewaardeerd. Zuurdesembrood, beeldhouwen en schilderen op doek zijn helemaal hot.

Genoeg kritiek op AI is ook terecht: dat AI andermans werk gebruikt om überhaupt iets te kunnen maken, is een terecht punt. Het wordt ook nog eens verkocht als een efficiënte workflow, zonder daadwerkelijk de moeite te nemen om een vak te leren, terwijl het milieu en het klimaat worden verwoest. Eerst grinden en het werk verzetten van 10 man, zodat je daarna kunt ontsnappen aan de 9-tot-5-economie.

Meermaals heb ik meegemaakt dat een AI-checker mijn fotomanipulaties voor AI aanzag, terwijl sommige van die beelden al in 2013 in elkaar waren gezet. Dit komt doordat Adobe onder andere is getraind op mijn werk. Tegelijkertijd is er ook iets vreemds aan de hand met de romantisering van ‘ambachtelijk werk’: alsof een stukje gefabriceerde ‘authenticiteit’ behoorlijk duur aan ons wordt terugverkocht – net zoals die Polaroid-cartridge van mijn dochter.

Hier praat ik niet over een meubelmaker die gewoon een goed loon wil voor zijn arbeid, maar over een stel rijke mensen die doen alsof ze sober leven, terwijl ze de middenklasse en arme mensen het geld uit de zakken kloppen.

Het beste voorbeeld dat nu bij mij opkomt, is Ballerina Farm. De idyllische familie Neeleman werd gezien als de blueprint voor het traditionele gezin. Een succesvolle, toekomstige ballerina geeft haar leven op om samen met haar man een gezin van negen kinderen te beginnen en in een hutje op de hei te wonen, met al hun boerderijdieren. Hun inkomen schrapen ze bij elkaar door zuurdesembrood te bakken, koeien te melken, kippen te slachten – noem maar op.

Hannah Neeleman wordt dan ook gezien als het succes van ‘de tradwife’, hoewel zij zich niet met dit label associeert. Hier ben ik het eigenlijk met haar eens. Natuurlijk verkoopt ze een imago van traditioneel leven, maar in de praktijk is zij eigenlijk meer de blueprint van de girlboss.

Ze romantiseert hard werken net zo hard als Kim Kardashian, maar dan met een schort voor, terwijl ze doet alsof ze niet werkt – laat staan een heel bedrijf runt. Er is een goede reden waarom wij tradwives relatief leuke taken – zoals koken of eieren rapen – zo ingewikkeld mogelijk en camera-ready uitvoeren voor sociale media. Als ze kippen kaalplukken en slachten, met rubberen handschoenen toiletten ontstoppen of hun dakkapel repareren, verdwijnt de idylle als sneeuw voor de zon. Toch zijn het juist die taken die het traditionele leven écht maken – in tegenstelling tot de scheve fotolijstjes in hun filmpjes en fotoshoots.

Toch geven die scheve lijstjes en dat wiebelende tafeltje net dat authentieke karakter, waardoor je denkt te maken te hebben met hardwerkende mensen die net de eindjes aan elkaar knopen. Daniel Neeleman is echter de zoon van een miljardair – die het ‘eenvoudige boerenleven’ speelt – terwijl hij opgroeide in een welvarend gezin.

Zijn achtergrond en connecties maakten Ballerina Farm mogelijk. Zo wordt de illusie van authenticiteit niet alleen verkocht, maar ook nog eens door mensen betaald die zich afvragen waar hun hutje op de hei met koeien en kippen is. Waar is hun rust? Waarom zitten zij in een bullshitjob te ploegen, terwijl Hannah Neeleman pastadeeg van patentbloem en eieren door de machine rolt? Waar haalt deze vrouw überhaupt de tijd vandaan? Steeds meer wordt geautomatiseerd en toch voelt het alsof ik steeds minder tijd heb. Was het feminisme dan een fout?

Misschien moet een man maar een plan worden en een spinnewiel in de kamer staan. Dat Ariël in het oorspronkelijke sprookje van de gebroeders Grimm in zeeschuim veranderde, is gewoon bangmakerij waar de moderne Westerse vrouw garen bij spint. Misschien moet ik, net als Roodkapje, gewoon met vreemde roofdieren praten. Wat weten die moeders nou van vroeger?

Terwijl wij onszelf afvragen waar die tijd blijft – waarom we steeds meer automatiseren en steeds minder rust hebben – heeft Hannah Neeleman zelf ook helemaal geen rust. Ze ligt soms een week lang uitgeput in bed; haar man Daniel vertelde het zelf aan de journaliste van The Times. Blijkbaar is dat de prijs die je voor authentiek ambacht betaalt, of zit dat ook weer anders?

De aantrekkingskracht van Ballerina Farm is niet alleen nostalgie naar een vroeger dat nooit heeft bestaan, maar ook een geruisloze vorm van zendingswerk. Zoals Jana Riess van de NPR uitlegt: mormonen zijn al decennia getraind om zich als rolmodel te presenteren. Als zij goed voorleven, dan is hun God ook goed. Jij kan dit ook hebben, als jij je maar aan God en jouw man onderwerpt. Het klinkt te mooi om waar te zijn en zonder een rijke schoonvader is dat ook zo.

Dan vraag je je af: wat is er nog meer nep aan dit plaatje in die scheve lijst? Neem die rauwe melk. In de zomer van 2025 haalden twee monsters de test niet van het Utah Department of Agriculture and Food: te veel bacteriën, waaronder E. coli. Ze stopten niet met de productie van rauwe melk, omdat het te risicovol was. Pasteuriseren leverde meer op. Het plaatje van een familiebedrijf – dat doet alsof het helemaal geen bedrijf is – klopt ook niet, aangezien het meer dan 30 man personeel heeft.

Sinds Ballerina Farm een winkel in Midway opende – met eiwitpoeder voor 67 dollar – worden de echte boeren weggeconcurreerd door een stoet influencers. En dat vlees dat ze verkopen? Het is de vraag of het echt van hun bedrijf komt, laat staan biologisch is.

Toch is het begrijpelijk dat men in een wereld van AI en bullshitjobs zoekt naar iets dat echt aanvoelt – tastbaar – net als dat Polaroidfoto'tje van mijn dochter. Daarom is het bizar hoe rijke mensen ons die gemaakte authenticiteit duur terugverkopen. Puur omdat een stel miljonairs steeds meer winst wil maken. 10 jaar geleden was het onvoorstelbaar dat we over triljardairs zouden spreken. Wij moeten rennen op een loopband die steeds sneller gaat; zij verkopen ons die stilstand als een deugd die onbereikbaar is.

Die realiteit is net zo hallucinerend als een AI die voortbouwt op andermans werk om het vervolgens als eigen succes te verkopen. En wij? Wij liken, delen en kopen: hopend dat huisgemaakte pastaslierten of zelfgesponnen garen voor ons eigen weefgetouw ons dichter bij die echtheid brengt, terwijl we niet eens de tijd hebben om de wol bij de boer op te halen.

Maar blijf alsjeblieft geloven in die Amerikaanse droom, die ons dagelijks wordt ingeprent door mensen die toneel spelen. Met hard werk kom je er wel. Trek die veters nog eens strak aan, terwijl je niet eens een paar schoenen hebt om ze in te stoppen. De meeste dromen zijn namelijk bedrog.