Heeft de jeugd de toekomst?

Nico schrijft een serie over oorlog, dit is aflevering 131

Als oude man doet het mij deugd dat nieuwe generaties tal van initiatieven ontplooien die op een leefbare toekomst gericht zijn. Of het nou de studenten in Servië zijn, de scholieren in Frankrijk of de nieuwe democratische kandidaten in de USA, die politieke leiders als Biden en Trump gaan vervangen.

Toen ik jong was, zo tussen 1960 en 1980, zat de wereld heel anders in elkaar. Het was de tijd, waarin ik dienstweigerde, we ons boos maakten om hoe de Amerikanen in Viet-nam oorlog voerden en ook de tijd dat ik bij de VPRO actief meedeed aan een culturele revolutie. De tijd van seks en drugs en rock & roll. Van die tijd is niet veel meer over.

In deze serie heb ik eveneens aandacht geschonken aan in het oog springende jongeren. Zoals de activiste Jesse van Schaik die indertijd meevoer op de Gaza-vloot. En Salma van der Gaag zat pas in een talkshow om na de Rode Lijn demo in Amsterdam helder over het lot van de Palestijnen te praten. Later las ik dat mijn vriend Francisco van Jole in zijn privé-blog juist meer Gen Z’ers opriep om een volgende keer mee te demonstreren.

Gelukkig wordt in mijn familie ook goed op al die oorlogsellende gereageerd. Tot en met mijn broer Dick die marinier was en zijn zoon Daan die ik apart voor deze serie interviewde over zijn actieve militaire verleden. Tijdens familiebijeenkomsten zijn we het meestal onderling eens over de hoofdpunten van wat er allemaal in de wereld gebeurt.  Ik heb gezegd dat ik familievetes in oorlogszuchtige tijden graag vermijd. Mijn vrouw, dochter en ik trekken ook samen rode lijnen. Ik ben blij dat ons nageslacht uit lijkt te zijn op een beter soort wereld.

In het AD las ik een paar aardige artikelen over de jonge generatie van nu. Vera Warmenhoven (21) bestrijdt vol overtuiging dat generatie Z vooral lui, veeleisend, deeltijds werkend en bijna altijd op vakantie zou zijn. ‘Klimaatcrisis, Covid, oorlogen: niet onlogisch dat dat allemaal invloed heeft op het gemoed van deze jongeren.’ Cijfers, interviews met betrokkenen en kanttekeningen van experts weerleggen de bestaande vooroordelen. (AD 31/10/2026) Een tweede beschouwing gaat over de overal in Europa protesterende jongeren. Arbeidseconoom Paul de Beer en demograaf Harry van Dalen geven daar commentaar op. De Beer: “Als je het vermogen vergelijkt tussen generatie X (geboren tussen 1965 en 1979), de babyboomers (1946 tot 1964) en generatie Z (1995 tot 2009), doet Gen Z het eerder beter dan slechter.” Ook de toekomst ziet er voor jongeren zonnig uit. Van Dalen: “Ik verwacht dat jongeren er per saldo op vooruitgaan als de demografische krachten doorzetten.” En verderop in het gesprek: “De onzekerheid over de opwarming van de aarde en oorlogsdreiging verschilt aanzienlijk van die van tien, twintig jaar geleden.” (AD 5/11/2026)

De toekomst valt altijd moeilijk te voorspellen. Ik twijfel. Ik hoop van harte dat jongeren wereldwijd het heft in handen nemen om de planeet die aarde heet een beetje de goede richting in te duwen. Maar ik ontken niet dat met name de oorlogsdreiging en klimaatcrisis mij te vaak somber stemmen.