Hebben we in plaats van een Tikkie nog postgiro-enveloppen in de la liggen?

We hebben thuis weer eens een flinke discussie aan de keukentafel overleefd. Het onderwerp: de gevaarlijke digitale wereld versus de fysieke maatschappij. Het vreemde is dat onze neuzen eigenlijk dezelfde kant op staan. Mijn zoons en ik begeven ons dagelijks op sociale media, al doen we dat met de nodige kritiek en oplettendheid.

Mijn oudste zoon is geïnteresseerd in podcast, documentaires, clickbait en algoritmen. We gebruiken platforms als Facebook en Instagram vooral als uitlaatklep voor onze artistieke ambities.

De botsingen met huisgenoten en familie ontstaan door de weerstand van de oudere generatie. Sommigen van hen verwerpen het online gebeuren meteen; ze zien het louter als iets gevaarlijks en oppervlakkigs. Zij lezen liever een papieren krant (nog net niet aan een houten stok) en kijken naar discussies op televisie en het reguliere journaal, kwaliteitsjournalistiek.

Toch zie je de verschuiving overal om je heen. Waar de eerste vragen over Artificial Intelligence nog lacherig werden gesteld, is AI voor sommigen inmiddels een luisterend oor bij persoonlijke problemen. Met één klik heb je een gewillige gesprekspartner. Nooit iemand die verzucht: ‘Hé, hou eens op met dat gezeur, dat heb je nu al drie keer verteld.’

Mijn oudste zus heeft een weerstand tegen AI. Ze vindt het onnodig, eng en de ontwikkelingen levensgevaarlijk. Heel soms betrap ik haar toch op een vraag aan het medium. ‘Ja, het popte vanzelf op, zo vervelend,’ verontschuldigt ze zich dan snel. Maar de antwoorden bevallen haar stiekem wel.

Laatst moest ze een ingewikkeld breipatroon aanpassen, verkleinen of vergroten. Na een hele avond zwoegen, rekenen en het werk weer uithalen, legde ze de kwestie voor aan AI. Binnen een seconde hielp de computer haar uit de brand: exact welke steken ze moest overslaan of dubbel moest breien. Een uurtje later was het werk klaar. Een positieve ervaring.

Mijn zwager moest onlangs zijn vertrouwde Nokia inruilen voor een smartphone. De bijsluiter van deze speciale ouderentelefoon was gedrukt in letters die zo klein waren dat de hulptroepen er eerst een foto van moesten maken om de tekst voor hem te kunnen vergroten.

Voordat hij het wist, ging het mis bij het instellen van de toegangscode en blokkeerde het toestel. Deze rustige, intelligente man werd pisnijdig van pure onmacht, waarna zijn dochter eraan te pas moest komen om de boel met een pukcode te herstellen.

Hij kon niet de keuze maken om zijn vertrouwde, simpele telefoontje te houden.

Banken bouwen het gebruik van fysieke inlogapparaten namelijk steeds verder af. Bij ING krijgt die ontwikkeling nu een heel concrete consequentie. iDEAL wordt stap voor stap vervangen door het nieuwe Europese Wero, maar de vertrouwde ING-scanner kan Wero niet ondersteunen. Vanaf oktober 2026 kunnen ING-klanten die voor online betalingen uitsluitend de scanner gebruiken dat daardoor niet meer op die manier doen. Zij zijn dan voor Wero-betalingen aangewezen op de ING-app.

De overgang van iDEAL naar Wero verloopt geleidelijk en moet eind 2027 zijn afgerond.

Op zulke momenten denk je weleens met weemoed terug aan de Postgiro. Het giroboekje dat je handmatig met een pen invulde, een blaadje losscheurde en opstuurde in de bekende giro-enveloppen. De enige zorg, naast natuurlijk genoeg saldo op de bank, die je toen had, was of je nog wel enveloppen en giro-overschrijfboekjes in de la had liggen. De binnengekomen afschriften borg je netjes op volgnummer op in een plastic map.

Nu worden ouderen naar een scherm gedirigeerd. Voor mensen met trillende vingers of slechte ogen zijn die steeds kleinere toetsenborden op een glad glasplaatje ronduit onhandig. Het is een constante, strijd van blijven oefenen om maar niet definitief achterop te raken.

Ook voor mensen die niet oud zijn, maar een fysieke of mentale beperking hebben, is het een uitdaging.

Vroeger maakte het niet uit of je je verzette tegen de modernisering. Als je besloot geen elektrisch mes, vaatwasmachine of kleurentelevisie te kopen, deed je nog steeds volwaardig mee in de maatschappij. Vandaag de dag moet je wel mee om niet volledig buitengesloten te worden.

De digitalisering en de technologische evolutie lijken niet te stoppen. Hoe hard je ook aan de keukentafel schreeuwt. Hoe angstig de ontwikkelingen ook zijn.