Handenschudverbod in ziekenhuis ontneemt kwetsbaren hun troost

Het Flevoziekenhuis in Almere stopt per direct met handen schudden. Voortaan alleen nog een glimlach, zwaai, hand op het hart of vriendelijke woorden.

Infectiepreventie is het argument: duidelijke regels voorkomen verspreiding van virussen onder kwetsbare patiënten. De bedoeling is goed, maar de uitvoering voelt kil. Juist voor de aller kwetsbaarsten, mensen die niet met woorden communiceren, maar met aanraking ontneemt dit beleid iets essentieels: troostende nabijheid.

Punt één: mijn dochter
Ze is verstandelijk beperkt. Een omarming is voor haar geen formaliteit, maar haar manier om te zeggen: “Ik ben bang, hou me vast.” Als een zorgverlener terugdeinst voor haar open armen, wordt ze onrustig, sluit ze zich af. Ik sta erbij met tranen in mijn ogen, machteloos. In november lag ze weken in verschillende ziekenhuizen. Ook in het Flevoziekenhuis. Daar werd ze wél vastgehouden en geknuffeld, ook door verpleegkundigen en afdelingsmanagers. Die aanraking maakte haar rustiger, opener, sterker. Ik zag het met eigen ogen: het versnelde haar herstel. Voor haar is fysieke warmte medicijn, onmisbaar naast de medische behandeling. 

Punt twee: mensen met dementie
Voor hen verdwijnen woorden als eerste. Een glimlach of hartelijke groet dringt vaak niet meer door. Maar een hand op de schouder, een arm om hen heen wel. Dat zegt zonder taal: “Je bent niet alleen.” In hun verwarring is dat het laatste aanknopingspunt met de wereld. Een verbod op aanraking berooft hen van die laatste troost, juist op het moment dat ze die het hardst nodig hebben.

Dit beleid reduceert zorg tot protocol en hygiëne. Het negeert dat bewuste, veilige aanraking wetenschappelijk bewezen helend werkt: het verlaagt stress, stimuleert oxytocine, versterkt het immuunsysteem en versnelt genezing. Mijn ervaring in november bewijst het in de praktijk.

Infectiepreventie is cruciaal, maar een rigide verbod is te bot. Geef zorgverleners ruimte voor professionele afweging: beperk onnodig contact, maar sta helende aanraking toe waar die nodig is. Zeg als ziekenhuis: “We beschermen tegen infecties én we blijven dichtbij op veilige, menselijke manieren.”

Zorg zonder warmte is beheer, geen zorg. Mijn dochter en al die ouderen met dementie verdienen beter: een ziekenhuis dat het lichaam, geest én de mens als geheel ziet. Dit gevoel hou ik over: “We vertrouwen onze hygiëne en jullie gezondheid niet genoeg om zelfs maar een simpele begroeting toe te staan.” 

Dat is jammer, want het maakt de zorg onnodig killer en afstandelijker, precies op het moment dat mensen kwetsbaar zijn.