Groot-Brittannië wisselt weer eens van leider, Burnham zevende premier in tien jaar

Andy Burnham is maandag beëdigd als nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk, nadat Keir Starmer eerder op de dag zijn ontslag had ingediend bij koning Charles. Burnham was tot voor kort burgemeester van Greater Manchester en werd op 17 juli zonder tegenkandidaat gekozen tot leider van Labour.

De 56-jarige Burnham groeide op in een arbeidersgezin nabij Liverpool en studeerde Engelse letterkunde in Cambridge, voordat hij op zijn 31e in het Lagerhuis kwam. Na twee mislukte pogingen om Labour-leider te worden, verliet hij na zestien jaar het parlement en werd in 2017 burgemeester. In de regio Greater-Manchester bouwde hij een landelijke reputatie op met zijn wederopbouwplannen voor de stad en zijn verzet tegen de Britse regering tijdens de coronapandemie. Zo haalde hij live op televisie uit naar de lockdownmaatregelen vanuit Londen.

Als premier wil Burnham, die zijn aanpak "Manchesterism" noemt, meer macht en geld overhevelen van Londen naar de regio's, fors investeren in sociale huisvesting en de belastingdruk voor winkeliers verlagen. Analisten wijzen erop dat hij daarmee vooral de arbeidersklasse hoopt terug te winnen die de afgelopen jaren wegstroomde naar rechtse partijen.

Burnham is alweer de zevende Britse premier in tien jaar tijd, net zo veel als Nederland er telde in de afgelopen 49 jaar. Starmer heeft het bijna twee jaar in functie volgehouden, maar moest het veld ruimen na een interne opstand na voor Labour tegenvallende lokale verkiezingen. Hij werd weer voorgegaan door Rishi Sunak, eveneens bij twee jaar premier, die bij de algemene verkiezingen het electorale overwicht van de Conservatieven zag verdampen. Hij was daarmee het slotstuk van een Conservatieve regering die afbrokkelde onder Liz Truss (met 44 dagen de kortst zittende Britse premier ooit), Boris Johnson (2019-2022) en Theresa May (2016-2019). Tien jaar geleden trad David Cameron af, nadat hij zich misrekende met het Brexit-referendum waar tot zijn schok een meerderheid van de stemmers koos voor een afscheid van de Europese Unie.