Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Johan Remkes presenteert stikstofconclusie

Uitstoot boeren-grootvervuilers 'beëindigen' en 'voorlopig' vasthouden aan 2030
Joop

Goed eten is niet alleen gezond eten

  •  
14-10-2019
  •  
leestijd 5 minuten
  •  
105 keer bekeken
  •  
15638885250_eb0a7ed4c8_n

© Cc-foto: Michael Stern

Moeten we voeding als medicijn zien? Ik meen van niet
Heel veel deskundigen moedigen ons aan gezond te eten. Artsen schrijven gezonde voeding voor om gezond te blijven. Dat is mooi, maar is gezond eten het zelfde als goed eten?
Kan gezond eten niet een obsessie worden, doorslaan en bijvoorbeeld het plezier van goed eten kapot maken? Ik meen dat gezonde voeding en goede voeding niet hetzelfde zijn. De sterke nadruk op gezondheid bij eten, in plaats van op goed eten, kan zelfs averechts werken.
Pillen De sterke nadruk op gezondheid bij eten lijkt voor de hand te liggen. Er zijn duidelijke aanwijzingen dat wanneer je gezond eet, je minder kans hebt op ziektes, vooral de welvaartsziekten. Veel Nederlanders vinden het moeilijk gezond te eten en te leven. Vaak nemen ze bij ziektes te snel hun toevlucht tot pillen, terwijl die ook door gezonde voeding verholpen of in ieder geval dragelijk kunnen worden gemaakt. Daarom bevelen artsen en gezondheidswetenschappers vers fruit en groente, met veel vezels aan. Ze constateren dat Nederlanders veelal beperkte gezondheidsvaardigheden hebben. Met gezondheidsvaardigheden bedoelen ze de “bedrevenheid om kennis en informatie over gezondheid en ziekte te vergaren, te begrijpen en toe te passen” (WHO 2014; Pieters en Widdershoven 2019, 155).
Afwezigheid van ziekten is het doel van gezonde voeding en van de adviezen om gezondheidsvaardigheden te ontwikkelen. Ook de Quickscan Voedselvaardigheid van het Voedingscentrum stelt gezond eten centraal; het gaat om “de kennis en vaardigheden die kinderen moeten leren om gezond te kunnen eten.” De voedingsindustrie vat de marketing van eten, voeding, veelal uitsluitend vanuit gezondheid op. Allerlei producten worden terecht of onterecht als gezond aanbevolen. Tenslotte geven ook de alternatieve voedingsbewegingen het advies gezond te eten. Zo stelt Transitiecoalitie Voedsel, die naar een duurzame vorm van landbouw streeft, gezonde voeding centraal.
Is deze eenzijdige nadruk op gezondheid bij eten wel verstandig? Moeten we voeding als medicijn zien? Ik meen van niet. Eten, goed eten, betekent dat het voldoet aan een scala van waarden, zoals genot, smaak, respect voor natuur, dieren, boeren en elkaar. Gezondheid in de (beperkte) zin van het vermijden van ziekten, speelt daarbij wel een rol, maar zeker geen hoofdrol.
120996731_ca731f0acc_n

© Cc-foto: Jenny Huey

Troost Er zijn grote verschillen tussen goed eten en gezond eten. In de eerste plaats, gezondheid wordt meestal gedefinieerd als de afwezigheid van ziekte en de bevordering van zoveel mogelijk lichamelijke functies. Voeding houdt je in leven, zeker, maar het heeft ook allerlei andere functies. Eten verbindt je met andere mensen, het geeft een rustpunt in de dag, het is een beloning voor hard werken, het kan troost geven en is verbonden met een maatschappelijk proces dat overal ruimtelijk zichtbaar is, met groentetuinen, akkers en weilanden. In de tweede plaats, mensen verschillen heel erg in wat ze lekker en goed eten noemen. Die verschillende definities van lekker en goed, maken voeding juist zo aantrekkelijk. Medicijnen kennen geen verschillende definities. In de derde plaats, een medicijn is vaak niet lekker, maar dat geeft niet, als het je maar weer gezond maakt. Maar iedere dag iets moeten eten wat je niet lekker vindt, is niet leuk; het kan je zelfs depressief maken. Juist omdat je voeding iedere dag steeds weer tot je neemt, ben je zelf de deskundige over wat je eet. Je kan de voedselkeuze wel uitbesteden aan een deskundige, maar je zelf bent toch de enige die kan zeggen of je iets lekker vindt of niet. In de vierde plaats, eten doe je iedere dag minimaal drie keer gedurende je hele leven. Een geringe hoeveelheid schadelijk ingrediënt iedere dag eten kan op de lange duur ernstige schade te weeg brengen. Medicijnen daarentegen neem je korte tijd, en min of meer schadelijke bijverschijnselen neem je op de koop toe omdat je het grotere kwaad, een ziekte, wil bestrijden.
Er is nog een apart verschijnsel rond gezondheid en medicijnen dat de identificatie daarvan met goed eten heel problematisch maakt. Gezondheid en het streven naar afwezigheid van ziekten lukt maar weinigen; zelfs mensen van wie het leven afhangt van medicijnen, nemen die weleens niet. Het is heel moeilijk, bijna onmogelijk, om je te houden aan alle gezondheidsvoorschriften. Omdat meestal de periode dat je je moet houden aan dergelijke voorschriften kort is, voel je wel schaamte voor je eigen tekortkomingen, maar dat neerdrukkende gevoel ebt gauw weg. Wanneer mensen echter voeding als gezondheidsmiddel gaan zien, dus iedere dag weer, wordt dat schaamtegevoel alleen maar groter. Het is dan ook een bekend feit dat wanneer mensen zichzelf op dieet zetten, of een dieet voorgeschreven krijgen, ze steeds weer voelen dat ze tekortschieten. Wanneer de dagelijkse routine van eten als een straf vanwege tekortschieten wordt gezien, verdwijnt alle levenslust die voeding als maaltijd juist kan geven.
Belangen De relatie tussen voeding en gezondheid is buitengewoon complex, en de voedingswetenschappen staan nog maar aan het begin van een wetenschappelijke traditie. Incoherente onderzoeksresultaten zijn strijk en zet, en de specifieke context van het eetgedrag van individuen en de enorm kostbare onderzoeksinvesteringen maken valide en generaliseerbaar onderzoek buitengewoon moeilijk. Een recent voorbeeld is het al dan niet gezond zijn van rood vlees. Daarbij komt nog dat grote financieel economische belangen de onderzoeksthematiek en de onderzoeksrichting bepalen. Zolang de resultaten van onderzoek naar de relatie tussen gezondheid en voeding nog zo weinig generaliseerbaar zijn, is het voor consumenten beter op een kwalitatieve manier zich met eten bezig te houden. Het recent ontwikkelde begrip voedselvaardigheden (gericht op goed eten) verschilt dus hemelsbreed van gezondheidsvaardigheden gericht op afwezigheid van ziekte (Korthals 2018).
Mensen die alleen maar gezond willen eten, lopen grote kans op een minder goed leven. Voedingsbeleid dat alleen maar gericht is op gezondheid, loopt het risico dat de burgers of wel een soort gezondheidsfreaks worden, of wel aan orthorexia leiden (Varga 2013). Hoe ‘gezonder’ het voedingsbeleid, hoe groter de kans op ongezonde mensen. We moeten ons dus niet leren om gezond te eten, maar om goed te eten, zodanig, dat we tevreden (~voldaan~) zijn over onze ethische keuzes en ervan kunnen genieten. Vanzelfsprekend kunnen zieke mensen bij een gezond dieet veel baat hebben; maar ik heb het hier over gezonde mensen.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (31)

Minoes&tuin
Minoes&tuin18 okt. 2019 - 7:00

Het gaat nergens anders meer over, ik word er ziek van! Woeps... Angst leidt tot extremisme, niet meer genieten, stress, slapeloosheid, fanatisme, veroordeling, meer angst etc..etc...en niets is slechter voor je gezondheid dan dat! Je levensvreugde gaat eraan ten onder. We zijn een caloriientellende natie geworden waar voor iets anders nog weinig plaats is. Het chagrijn druipt ervan af! En voordat ik weer veel hoon over me heen krijg vanwege de hoge ziektekosten, ja het kost wat! Zoals al die therapieën van ongelukkig mensen wat kost. We lijden wat af aan stress, slapeloosheid pinnetjes hier en pijntjes daar! Allemaal ingrediënten voor een ongezond leven! Brand je cellen daar maar aan op! Ik wens die mensen allemaal een gezond leven. Dat begint met gezond denken en dan bedoel ik niet dat soort denken dat in allerlei goed verkochte boeken ter bevordering van het fenomeen, met dito therapieën ter genezing van de gevolgen, uit de doeken wordt gedaan. Mens durf te leven zou ik zeggen!

1 Reactie
Minoes&tuin
Minoes&tuin18 okt. 2019 - 7:02

pijntjes hier en pijntjes daar....

Mostafa
Mostafa16 okt. 2019 - 6:07

Eten en inladen zijn twee apart dingen. Eten doe je met je ogen open, inladen doe je met je ogen dicht !!

CharlesdeValois
CharlesdeValois15 okt. 2019 - 17:00

Amerikanen schijnen niet van drop te houden, wat betekent dat? Is smaak bijv. iets cultureels in die zin dat je van een hamburger en alle andere Amerikaanse geneugten zoals marshmallows al helemaal vol zit en dus een dropsmaak vindt storen of omdat je van jongs af went dat het er niet is, zodat je er later niet zo snel naar grijpt. Wie zal het zeggen? Maar desalniettemin kan je van je smaakrepertoire afstappen door moeite te doen, als je een hap rendang eet en het nog nooit gegeten hebt weet je wat ik bedoel. Want het is zo lekker! En gebruikt je smaakpapillen nou eens niet niet zo oppervlakkig, elke wortel heeft als je goed proeft een andere smaak. Echt waar.

Minoes&tuin
Minoes&tuin15 okt. 2019 - 12:03

Prima verhaal. Mensen zouden zich eens de vraag moeten stellen waarom wij allemaal gemiddeld zoveel ouder zijn geworden? En dood ga je altijd ergens aan, dat kun je niet voorkomen ( al lijken we dat zo ongeveer te willen). Dat is maar goed ook!

Joost Spits
Joost Spits15 okt. 2019 - 2:15

ERG DRAMATISCHE BENADERING! Ik ben het maar ten dele eens met dit verhaal. Het is mij té dramatisch gesteld. Aangezien er een keur van voedsel is voor ons en dat de bereiding van voedsel bijna onbegrensde mogelijkheden heeft, denk ik nog altijd dat met goed verstand en beleid, voedsel uitkiezen en kopen, het mogelijk is goed én lekker eten, zeker mogelijk te combineren is, met gezond eten. Ook de hoeveelheid die iemand tot zich neemt heeft invloed op de gezondheid. Ook de rust en de tijd die je neemt om te kauwen op het voedsel is van belang. Bijvoorbeeld, in de yoga wordt geadviseerd 44 keer te kauwen op een hap voedsel alvorens het door te slikken, overigens een bijna onmogelijke opgave! Ook het tijdstip en het aantal keren per dag is van belang. Ook de combinatie van wat je eet. Bijvoorbeeld het is gewoon om in de mediterrane landen bij de warme maaltijd brood te eten. In Rusland is dat zeer gewoon. Bij ons in Nederland is dat zeker niet vanzelfsprekend. Vaste dagen inplannen is ook gezond voor je spijsverteringsorganen...ik kan nog wel even door gaan...

2 Reacties
Oki Doki
Oki Doki15 okt. 2019 - 7:41

Het schijnt dat je toch niet zoveel moet kauwen op brood want als je te lang op brood kauwt dan zou het brood in snelle koolhydraten veranderen, in suikers dus, dan wordt het te goed verteerbaar en dan kun je net zo goed suiker eten in plaats van brood bij wijze van spreken.

Michiel Korthals
Michiel Korthals15 okt. 2019 - 8:49

Ik kan alleen maar zeggen, dat staat er. Goed eten betekent niet allen goed voor je eigen lijf, wat je lekker vindt, maar ook wat duurzaam is gemaakt, met respect voor boer, dier en plant. Goed voor je lijf: beseffend dat je de volgende dag zonder hoofd of maagpijn op kan staan. Inderdaad, vers fruit en groente is belangrijkste, kijk naar de Braziliaanse voedingsrichtlijnen, die ook het belang van de gezamelijke maaltijd beklemtonen, vergeet dat sociale niet, Joost Spits. Ik richtte mij in het korte stukje allen op de manie uitsluitend gezond te eten, dan kom je al gauw in val van nutriënten, zoals voldoende vitaminen en mineralen. Belangrijk, maar niet het enige bij goed eten

quatsch
quatsch15 okt. 2019 - 1:37

Nederland heeft -net als de rest van de wereld- een obesitas probleem. Om dit te 'bestrijden', kwam daardoor de nadruk te liggen op het eten van 'gezonde' voeding. Onder gezonde voeding verstaat men in het algemeen: voedsel waaraan geen suikers, vetten en e-nummers zijn toegevoegd door fabrikanten. Met andere woorden: vers van het land Toevoegingen aan voedsel leveren ook niet veel meer op dan overgewicht. Het is dus een goede stap om die uit ons voedingspatroon te weren. Ik denk dat de professor het met me eens zal moeten zijn dat je met natuurlijke producten een even lekkere -en ook nog eens een gezondere- maaltijd op tafel kunt zetten. Nalezen van zijn tekst levert echter het volgende op: We moeten ons dus niet leren om gezond te eten, maar om goed te eten, zodanig, dat we tevreden (~voldaan~) zijn over onze ethische keuzes en ervan kunnen genieten. De professor ziet obesitas niet als probleem, maar mensen die het gezonde eten te ver doorvoeren wel. En dan kom ik uit bij wat onze moeders altijd zeiden: Overal waar te voor staat..... En dit artikel was een beetje te.....

3 Reacties
Michiel Korthals
Michiel Korthals15 okt. 2019 - 8:53

Voordat je quatsch zegt altijd even goed lezen! Mensen die meteen quatsch zeggen of zo heten, weten jullie het altijd beter? Heb je geen twijfel? Waarom heet je niet twijfel? Liever anoniem om je heen slaan? In mijn boek Goed Eten heb ik uitvoerig over obesitas geschreven, een door de omgeving opgelegde verslaving. In dit korte stuk kon ik dat niet behandelen

quatsch
quatsch15 okt. 2019 - 12:04

Indien mijn schermnaam Twijfel was geweest, ook dan had u mijn reactie Quatsch gevonden.

Minoes&tuin
Minoes&tuin18 okt. 2019 - 6:42

Quatch Stress en slecht slapen, omdat je je continue met voeding bezig houdt bijvoorbeeld of moet bezighouden, en met 'niet doodgaan' er vooral goed uitzien voor de buitenwereld en je enorm druk daarom maken, zodat je vergeet te leven! Je zou er schrik van krijgen, dat zijn nl. heel belangrijke doodsoorzaken! Angst is ook een slechte raadgever evenals slecht in je vel zitten omdat je je als dik persoon continue aangevallen voelt, je minderwaardig moet voelen, schuldig moet voelen, veroordeeld weet .. Jij wil daar graag bij anderen nog een schepje bovenop doen of het aanwakkeren! Blijkbaar vindt je het belangrijker niet te overlijden dan met plezier te leven en gun je dat een ander ook! Vraag me dan inderdaad af wat de zin nog is van niet overlijden of niet vroeg overlijden tenzij je natuurlijk een masochist bent die het lijden het liefst zolang mogelijk wil voortzetten of intens gelovig. Allerlei vormen van extremisme! Met al dat gemoraliseer en vingerwijzen help je niemand, niet jezelf en vooral niet die ander. Stress wordt niet zelden veroorzaakt door angst, rigide gedrag ook. En nog nooit is angst een goede raadgever geweest wat betreft 'gezondheid' en lang leven. Het nodigt enkel uit tot denken en handelen in extremen en een ongezond leven.

CharlesdeValois
CharlesdeValois14 okt. 2019 - 17:27

Op Sardinië lijkt men het langst te leven, gelukkig valt dat samen met gezond eten wat lekker is.

2 Reacties
Joost Spits
Joost Spits15 okt. 2019 - 2:24

Dus moeten we met z'n alle naar Sardinië...

CharlesdeValois
CharlesdeValois15 okt. 2019 - 9:04

Joost, eerst kijken of ze Nederlandse geïmporteerde schelpdieren eten, want dan kunnen we beter hier blijven.

harmmeijer
harmmeijer14 okt. 2019 - 14:37

Een patatje mayo, lekker op zijn tijd, toch?

4 Reacties
Hannes van  Achterhout
Hannes van Achterhout14 okt. 2019 - 15:07

Of een broodje Hema worst met véél mosterd, bijvoorbeeld op CS Rotterdam, mmm... onmeunig lekker!

MountEverest
MountEverest14 okt. 2019 - 16:44

@Hannes onmeunig : Twents

Hannes van  Achterhout
Hannes van Achterhout14 okt. 2019 - 17:50

@ Mnt Ev `Twents'. Nou en?

Joost Spits
Joost Spits15 okt. 2019 - 2:20

Een patatje mayo is ten strengste verboden!! Dat weet je toch. ;)

[verwijderd]
[verwijderd]14 okt. 2019 - 13:53

--- Dit bericht is verwijderd —

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe14 okt. 2019 - 17:58

Wat niet langer modieus is is ook vaak lastiger te krijgen.

WillemdeGroot
WillemdeGroot14 okt. 2019 - 13:25

En ik maar denken dat goed eten gezond eten is en omgekeerd. En dat 'lekker' van een andere orde is. 'De relatie tussen voeding en gezondheid is buitengewoon complex, en de voedingswetenschappen staan nog maar aan het begin van een wetenschappelijke traditie.' Aldus Korthals. Volkomen mee eens. Maar er is ook zoiets als ons gezonde verstand en onze biologische kennis. En dan vallen er wel, voorlopige, conclusies te trekken: - eet natuurlijk, vers en onbewerkt voedsel; - eet datgene waarop ons genoom zich heeft gevormd; - en vergeet onze totale leefwijze hierbij niet: ontspannen, slapen, bewegen, sociale contacten, frisse lucht, gematigd zonlicht, enz.

1 Reactie
Michiel Korthals
Michiel Korthals14 okt. 2019 - 18:06

Goed eten is combinatie van alles, dus ook duurzaam, gezond, lekker, sociaal etc. Gezond is niet altijd duurzaam, denk aan vette vis, zeer gezond, maar eten ervan eet de zeeen leeg, of avocado, zeer gezond, maakt kleine boeren nog armer, of palmolie, etc. Iedere consument, al dan niet geholpen door omgeving, zoals overheid en consument, maakt zijn afweging. Open deur? Onzin, kijk naar voedseladviezen die ik noem. Natuurlijk hoeft gezond niet strijdig te zijn met lekker, maar kan wel strijdig zijn met duurzaam, zie eerdere voorbeelden. Gezond wordt vaak vertaald in termen van nutriënten, dan ben je helemaal verweg van lekker en sociaal, zie de tentoonstelling in Nemo, waar gezond eten = nutriënten eten= eenzaam eten de boventoon voert. JoostV denk toch eens zelf na!

Griezel in post-gezellig Nederland
Griezel in post-gezellig Nederland14 okt. 2019 - 11:43

Goed verhaal - die gezondheidsobsessie loopt de spuigaten uit . Leuk dat je 100 wordt maar als niet als die 100 jaar geen moment genoten is.

JoostV2
JoostV214 okt. 2019 - 11:30

Behalve de open deur, gezond eten is iets anders dan goed eten is bovenstaande gewauwel. Beetje zoals de sigaretten industrie en de anti klimaat industrie. Betaald de voedselindustrie u? Geen enkele van de genoemde eisen waar goed voedsel aan moet voldoen is strijdig met gezond voedsel. Sterker nog, met zorg eten klaarmaken, van verse ingrediënten, veel groentes en fruit bied veel kansen om gezamenlijk van voedselmomrnten te genieten en is snel goed voor mens en milieu!

5 Reacties
Griezel in post-gezellig Nederland
Griezel in post-gezellig Nederland14 okt. 2019 - 11:54

fruit staat nu ook al in kwade reuk wegens de suikers vruchtensap is al satanisch verklaard

JoostV2
JoostV214 okt. 2019 - 12:03

Beste Griezel, Fruit is niet in de ban, nog steeds advies om meer fruit te eten, dan de meeste Nederlanders eten. Veel mensen denken dat je fruit door vruchtensap kunt vervangen, helaas mis je dan een groot deel van de vezels. Verder eet vooral ongezond als je dat wil!

ton14024
ton1402414 okt. 2019 - 12:05

Ik heb het nooit aangeleerd gekregen, met zorg eten klaarmaken, u wel? Ik ben er door de jaren heen wel wat bedrevener in geworden.

adriek
adriek15 okt. 2019 - 7:45

Het zelf bereiden van eten met verse ingredienten leert je om voedsel meer te waarderen. Suiker is een ingredient dat in zelfbereid eten (behalve gebak en toetjes) nauwelijks voorkomt, in kant en klaar eten staat het vrijwel altijd op de ingredientenlijst na guarpitmeel en nog een paar van die feestnummers die geen normaal mens in de keuken gebruikt.

Oki Doki
Oki Doki15 okt. 2019 - 7:52

Griezel in post-gezellig Nederland Het fruit van tegenwoordig is zo gekweekt dat er zoveel mogelijk suikers in zitten, het is net snoep dus maar het is helemaal niet lekker.