Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Elke twee dagen wordt er een milieuactivist vermoord, al tien jaar lang

Meeste slachtoffers in armere landen en onder inheemse bevolking
Joop

Geschorste bewaarplicht moet bevriesplicht worden

  •  
14-04-2015
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
BNNVARA fallback image
Nieuwe bevriesplicht nodig aangezien de bewaarplicht op alle fronten heeft gefaald
De Nederlandse bewaarplicht is in februari wegens grove schending van de grondrechten geschorst door de kantonrechter. Het verzamelen van gegevens van iedereen in de niet-onderbouwde hoop dat het helpt de veiligheid te verbeteren druist in tegen de basisbeginselen van de Nederlandse democratie. Toch wil Minister Van der Steur van Veiligheid en Justitie een nieuwe poging wagen. Een nieuwe wet die een heel klein beetje minder inbreuk maakt. En dat terwijl er een afdoende alternatief beschikbaar is dat niet iedere burger tot verdachte maakt. Als GroenLinkse volksvertegenwoordigers pleiten wij voor dat alternatief: de bevriesplicht.
De bewaarplicht heeft op alle fronten gefaald. Niet in het minst in de controleerbaarheid. Sinds 2009 zijn er geen analyses gemaakt om te achterhalen wat het effect is van de bewaarplicht – hoewel de Nederlandse regering zich daartoe bij invoering had verplicht. Cijfers van het CBS tonen aan dat het effect van de maatregel op zijn best zeer beperkt is. Het oplossingspercentage van misdrijven steeg tussen 2007 en 2010 minder dan een procentpunt. Van een trendbreuk is geen spoor te bekennen. Volgens GroenLinks kan een forse schending van de privacy niet worden gestoeld op een paar gekleurde en met zorg geselecteerde verhalen, zoals de Minister probeert.
Succes? Kunnen we verwachten dat een nieuwe bewaarplicht wel een succes wordt? Dat is onwaarschijnlijk: de nieuwe wet zal toegang tot gegevens beperken en dus zal er minder vaak gebruik van kunnen worden gemaakt. Ook zal een rechter-commissaris de gegevens vrij moeten geven. De toch al onmeetbare bijdrage van de bewaarplicht aan onze veiligheid zal dus nog verder afnemen. De privacy wordt echter door het nieuwe plan nauwelijks minder geschonden. De proportionaliteit verschuift dus verder de verkeerde kant op. Het is dan ook zeer de vraag of de rechter het nieuwe plan niet ook in strijd zal achten met de grondrechten.
‘Tekort aan intelligentie’ In een nieuw boek over de Nederlandse recherche schrijft oud-rechercheur Michiel Princen van een ‘tekort aan intelligentie’ bij zijn oude werkgever. Het schort niet aan bevoegdheden voor de politie: ‘De wettelijke toverdoos is nagenoeg onuitputtelijk’. Zo is Nederland al jaren internationaal kampioen telefoontaps – meer zelfs in absolute aantallen dan in de Verenigde Staten. De Minister dreigde in een overleg in de Tweede Kamer dat zonder nieuwe bewaarplicht dat nog meer zou kunnen worden. GroenLinks geeft echter de voorkeur aan gerichte surveillance boven datagraaierij.
De meeste gegevens die politie nodig heeft voor het oplossen van misdrijven zijn al beschikbaar als gewone bedrijfsgegevens bij providers. En die zijn al opvraagbaar voor de opsporing. Het gevaar bestaat alleen dat dergelijke gegevens worden verwijderd vóór de politie toegang heeft geregeld. Daarom stelt GroenLinks voor om de politie het recht te geven een provider te bevelen om gegevens die mogelijk verband houden met een specifieke misdaad te bevriezen – dus niet weg te gooien.
De provider is in zo’n geval verplicht om per direct alle aanwezige en toekomstige gegevens van een specifieke aansluiting te bewaren, maar overhandigt deze data niet aan de politie, totdat deze een bevel daartoe van de rechter-commissaris kan laten zien. De gegevens hoeven niet per sé verbonden te zijn aan een specifieke verdachte, zolang er maar een duidelijke koppeling is met het misdrijf. De rechter-commissaris kan de afweging maken of de gegevens door politie daadwerkelijk dienen te worden ingezien en wanneer de gegevens kunnen worden vernietigd.
Misdrijf Ons voorstel maakt alleen inbreuk op de privacy als dat daadwerkelijk bijdraagt aan het oplossen van een specifiek misdrijf. Daarmee is de proportionaliteit wel verzekerd. De politie moet er echter genoegen mee nemen dat ze niet altijd tot een jaar later in detail alles terug kunnen zien. Maar ook nu geldt dat er een limiet is aan de opslagperiode. Ons voorstel vereist snel en weloverwogen handelen van politie – en als we Princen moeten geloven schort het daaraan. Daarover zou de Minister zich zeker eens het hoofd moeten breken. Beter opsporing begint bij de politie zelf. Daarvoor hoeven onze grondrechten niet te worden opgeofferd.
Dit opiniestuk is geschreven door Groenlinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren en Judith Sargentini, Europarlementariër voor dezelfde partij

Meer over:

opinie, media,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (4)

Armagaddon
Armagaddon14 apr. 2015 - 9:31

>>> Citaat: Minister Van der Steur van Veiligheid en Justitie een nieuwe poging wagen. Een nieuwe wet die een heel klein beetje minder inbreuk maakt. >>> Hmm...Ha....ha...minder een beetje privacy inbreuk een doorzichtige retoriek van het niveau van de vroegere marskramer.... lukraak verzamelen van niet onderbouwde en verdachte gegevens, heeft eerder dictatoriale fascistoïde tendensen van min. van der Steur...!!

7anpau1
7anpau114 apr. 2015 - 9:31

Een 'bevriesbevoegdheid' en het vorderen van bestaande en toekomstige gegevens zoals beschreven door Liesbeth van Tongeren kent het wetboek van strafvordering wel. Denk bijvoorbeeld aan 126ne Sv. De preventieve toets door de R-C is wel nieuw, maar ook compleet onwerkbaar. Dat zou betekenen dat iedere keer als politie en justitie gegevens opvraagt over iemand de R-C er aan te pas moet komen. Nu is een machtiging vereist bij zogenaamde gevoelige - in grote lijnen zogenaamde bijzondere persoonsgegevens in de zin van de Wbp - gegevens. De uitspraak van de voorzieningenrechter te Den Haag van 11 maart 2015 gaat dan ook om bepalingen uit de Telecommunicatiewet en niet om bepalingen uit het wetboek van strafvorderingen (http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:RBDHA:2015:2498). Het kennisniveau van mevrouw Van Tongeren, die kennelijk denkt hier verstand van te hebben, is werkelijk bedroevend. (Zelfs het verschil tussen een kantonrechter en een voorzieningenrechter is haar kennelijk niet duidelijk). De hele dataretentieproblematiek heeft dus niet in eerste instantie met opsporingsbevoegdheden te maken, maar met een verplichting van de overheid aan bepaalde Telecomdienstverleners om maar eindeloos informatie te bewaren over iedereen die van hun diensten gebruik maakt, terwijl die dienstverleners die gegevens zal al lang niet meer nodig hebben. En al die (privacygevoelige) data over iedereen moeten bewaard worden voor het geval de overheid die misschien ooit nog eens nodig heeft. In dit kader is veel belangrijker de uitspraak van 8 april 2014 van het Europees hof van Justitie te volgen. Het hof heeft bepaald dat het op zich denkbaar is dat onder specifieke waarborgen en restricties het opleggen tot een verplichting tot dataretentie denkbaar is indien dat noodzakelijk is voor de bestrijding van zware criminaliteit, in het bijzonder georganiseerde misdaad en terrorisme. De huidige richtlijn voldeed volgens het hof niet aan de eisen die artikel 7 en artikel 8 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie stelt (en de Nederlandse wet evenmin). Het hof overwoog daarbij: Moreover, as far as concerns the rules relating to the security and protection of data retained by providers of publicly available electronic communications services or of public communications networks, it must be held that Directive 2006/24 does not provide for sufficient safeguards, as required by Article 8 of the Charter, to ensure effective protection of the data retained against the risk of abuse and against any unlawful access and use of that data. In the first place, Article 7 of Directive 2006/24 does not lay down rules which are specific and adapted to (i) the vast quantity of data whose retention is required by that directive, (ii) the sensitive nature of that data and (iii) the risk of unlawful access to that data, rules which would serve, in particular, to govern the protection and security of the data in question in a clear and strict manner in order to ensure their full integrity and confidentiality. Furthermore, a specific obligation on Member States to establish such rules has also not been laid down. Als er een vorm van dataretentie komt zal de NLse (en Europese) wetgever de hiervoor samengevatte criteria van het EU hof van Justitie moeten respecteren. Komt er geen nieuwe verplichting voor Telecomdienstverleners om data te bewaren dan hoeft de wet ook niet te worden aangepast.

[verwijderd]
[verwijderd]14 apr. 2015 - 9:31

"datagraaierij". Met zo'n term lijkt het dat Groenlinks haar standpunt al gemaakt heeft. Nou heb ik geen idee hoe effectief de analyse van "big data" bij de politie is. Na alle ICT schandalen heb ik er geen al te hoge pet van op, maar het is in principe een goedkope manier van politie onderzoek doen. Je hebt er alleen wel goede statistici en programmeurs voor nodig.

1 Reactie
7anpau1
7anpau114 apr. 2015 - 9:31

Uw reactie duidt op een misverstand. Niet onlogisch aangezien mevrouw Van Tongeren ook duidelijk weinig kaas van de materie gegeten heeft. De door Telecomproviders op grond van de dataretentiebepaling in de Telecommunicatiewet te verzamelen en bewaren data zijn niet zondermeer beschikbaar voor analyse door politie en justitie of binnen- en buitenlandse veiligheidsdiensten (hoewel ze dat wel graag zouden willen waarschijnlijk). De autoriteiten moeten die in het voorkomende geval eerst op basis van wettelijke bevoegdheden, zoals deze bijvoorbeeld zijn opgenomen in het Wetboek van Strafvordering of de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Dat is het voornaamste probleem van de dataretentieregeling, namelijk dat particuliere bedrijven gedwongen worden om enorme hoeveelheden privacygevoelige data te bewaren zonder dat duidelijk is waarom dat nodig is en wat daar tzt mee gebeurt.