Geschokt door de praktijken van ICE? Kijk dan eens naar wat Europa zelf doet

In 2025 zijn er aan de grens van de Europese Unie minstens 80.865 pushbacks geweest. Dat zijn acties van grensbewakers en andere autoriteiten waarbij vluchtelingen en migranten tegen de regels in terug de grens over worden geduwd. Het gebruik van grof geweld is daarbij geen uitzondering. Dat meldt een rapport van Europese mensenrechtenorganisaties.

De VRT schrijft:

“Ze gooiden ons om drie ​ uur ‘s nachts in de rivier.” Zo luidt een getuigenis uit het rapport . Een jonge Egyptenaar probeerde via de Balkanroute Europa te bereiken. Samen met 40 medereizigers werd hij in Kroatië opgepakt door gemaskerde mannen in uniform. Ze werden geslagen en midden in de nacht in de vrieskou naar een rivier op de grens met Bosnië en Herzegovina gebracht. Daar moesten ze zich uitkleden en werden ze één voor één het water in geduwd. ​​“Er waren kinderen van 10 jaar,” vertelt hij . “Ik zag hoe ze onderkoeld en gewond in de rivier werden gegooid.” De groep bereikte uiteindelijk de overkant, zonder medische hulp, zonder opvang, zonder procedure. ​

Dergelijke praktijken zijn verboden volgens de Europese regels en die van het VN-vluchtelingenverdrag: een ieder die bedreigd of vervolgd wordt heeft recht om asiel aan te vragen en af te wachten of dat wordt toegekend. In de praktijk worden er gemiddeld 221 mensen teruggeduwd in illegale pushbacks, zo blijkt uit het rapport van solidariteitskoepel 11.11.11 (België), We Are Monitoring (Polen), Hungarian Helsinki Committee (Hongarije), Centre for Peace Studies (Kroatië), Sienos Grupė (Litouwen), Lebanese Center for Human Rights (Libanon) en I Want to Help Refugees (Letland).

Er is overigens wel sprake van een daling in het aantal pushbacks. In 2024 werd de illegale methode maar liefst 120.000 keer toegepast. De onderzoekers weten niet zeker of er ook echt sprake is van een daling want het opsporen van pushbacks wordt steeds lastiger gemaakt. "Het geweld wordt uitbesteed aan landen die net buiten de Europese Unie liggen, denk aan Bosnië, Servië, Libië en Tunesië, die men dan gaat financieren zodat zij de grenswacht van Europa worden. Daardoor gebeurt het geweld meer uit het zicht," zegt een woordvoerder.

Het geweld vindt niet alleen plaats bij het 'terugduwen' maar er wordt ook geslagen met knuppels, er worden honden losgelaten op de migranten en hun bootjes worden tot zinken gebracht.

Flor Didden van 11.11.11 vergelijkt de stilte rond dergelijk optreden met de verontwaardiging die overal in Europa heerst over de praktijken van ICE in de VS: "Het is wat makkelijker om verontwaardigd te zijn over zaken die zich aan de overkant van de oceaan afspelen, en moeilijker om collega-lidstaten erop aan te spreken. Daar wordt zachter tegen opgetreden. Onze boodschap aan de Europese beleidsmakers, de Europese Commisse en aan Frontex (het Europese grensagentschap) is dat grensbeleid moet gebeuren met respect voor de mensenrechten en dat is vandaag vaak niet het geval."