Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen

Geen Ja, geen Nee, geen Klimaatverandering

  •  
07-07-2024
  •  
leestijd 5 minuten
  •  
5855 keer bekeken
  •  
ophetstrand

Aan mij de eer om de top drie kanshebbers bekend te maken in het spel ‘Geen Ja, geen Nee, geen Klimaatverandering’ dat deze zomer door nieuwsredacties wordt gespeeld. Voor wie onder een steen heeft geleefd: deze competitie is gebaseerd op het ouderwetse radiospelletje ‘Geen Ja, geen Nee’ waarin kandidaten door de presentator werden geïnterviewd. De winnaar was de kandidaat die het langst de woorden ‘ja’ en ‘nee’ wist te vermijden. In de versie van 2024 is hier een element aan toegevoegd: de nieuwsredactie die het langst het woord ‘klimaatverandering’ weet te vermijden in berichtgeving over klimaatverandering, wint twee tickets voor Taylor Swift.

De eerste kanshebber is de NOS-berichtgeving over orkaan Beryl. Dit was de vroegste orkaan van deze sterkte ooit gemeten. Het KNMI geeft aan “Deze veranderingen hangen bijvoorbeeld samen met een hogere zeewatertemperatuur waar orkanen meer energie uit kunnen halen (door hogere verdamping en de energie die vrijkomt als die waterdamp weer condenseert). Klimaatverandering leidt zo tot hogere windsnelheden in de meest extreme stormen.” Het was dus best een uitdaging om het woord klimaatverandering te vermijden. Immers betekent klimaatverandering letterlijk dat het weer structureel verandert.

Het zou ook voor de hand liggen om lezers te informeren dat als we willen voorkomen dat orkanen nog krachtiger worden, het geen slecht idee zou zijn om te stoppen met het verbranden van fossiele brandstoffen. Hoe loste NOS dit op? Benoem een tussenliggende oorzaak en stop daar: in dit geval de recordwarmte van de oceaan. Je kunt deze berichtgeving zelfs wat luchtiger maken door het als een competitie te behandelen: “Bovendien groeide Beryl in slechts 42 uur uit van een tropische depressie naar een grote orkaan, iets wat slechts zes andere orkanen eerder lukte.” Beryl lukte wat andere orkanen niet gelukt is, en ‘versloeg’ die andere orkanen.

Toch staat dit artikel op plek drie. Want hoe slim moet je zijn om het woord klimaatverandering te vermijden in een item over Nederlanders die minder in het buitenland op vakantie gaan uit angst voor extreem weer? De NOS-redactie draait haar hand er niet voor om. Je hebt het er gewoon niet over. De bosbranden, hittegolven en overstromingen waardoor toeristen moesten evacueren behandel je gewoon als een natuurfenomeen. Waarom denken Nederlanders dat de kans op extreem weer op hun vakantiebestemming toeneemt deze zomer? Stel de vraag niet en je hoeft hem ook niet te beantwoorden. Vooral de bonuspunten voor het wel benoemen dat meer Nederlanders gaan vliegen, maakt dat dit item voorlopig op plek twee staat.

Maar je hebt winnaars en je hebt winnaars. Want stel, je hebt alle elementen van voorgaande items die het wel heel lastig maken om klimaatverandering niet te benoemen. En dan gaat je item ook nog eens direct over gevaarlijke recordtemperaturen. Hoe maak je daar een artikel over zonder het verboden woord te gebruiken?

De eerste tip ligt voor de hand. Neem je zelf als NOS-redacteur voor om het woord klimaatverandering niet te gebruiken tenzij het echt niet anders kan. Laat je desnoods inspireren door het dossier ‘Het klimaat verandert’ op de NOS-site. Dit dossier is voor het laatst bijgewerkt op woensdag 29 mei, dus het is al ruim een maand gelukt. En het spreekt voor zich dat je de website van het KNMI moet blokkeren op de redactie-computers, want daar staan allerlei feiten over temperatuurrecords die je zouden kunnen verleiden om extreme hittegolven toch aan klimaatverandering te koppelen.

Leer ook van fouten: als je in een eerder artikel al hebt geschreven ‘Hoewel de temperaturen an sich waarschijnlijk geen records gaan breken, zegt een klimaatwetenschapper tegen persbureau AP, dat deze hittegolf in veel gevallen ingrijpender en gevaarlijker dan ooit zal zijn.’ Laat je dan niet verleiden om hieraan te refereren als er een paar dagen later toch records worden gebroken. En bovenal, het woord ‘klimaatwetenschapper’ schuurt al tegen ‘klimaatverandering’ aan. Dus noem ze in dit artikel 'meteorologen'.

Maar nu komen de echte pro-tips. Want moet je niets over de oorzaken van de temperatuurrecords zeggen? Ja en nee. Je kunt altijd een drogreden inzetten. De NOS zou niet wegkomen met een kop als “Wereldrecord Hassan door ‘heel snel rennen’”, “Lawine in Zwitserland door ‘vallende stenen’”, of “Grootste concert Taylor Swift ooit door ‘veel concertgangers’”. Maar hier hebben we het over klimaatverandering - zonder het erover te hebben natuurlijk - dus je komt makkelijk weg met cirkelredeneringen. Maak er gewoon van: "Temperatuurrecords in de VS door gevaarlijke hitte.” Er worden temperatuurrecords gebroken in de VS. Hoe komt dit? Omdat het heel warm is. Waarom is het zo warm? Omdat er temperatuurrecords worden gebroken. Nu wordt meteen duidelijk waarom de NOS-berichtgeving over Orkaan Beryl slechts de derde plaats behaalde. Beter was geweest “Beryl vroegste orkaan van een na hoogste categorie door combinatie van windsnelheid en datum”. Want dan voorkom je dat mensen zich gaan afvragen waarom het ook de zee lukt om de temperaturen van eerdere jaren te verslaan.

Is "Temperatuurrecords in de VS door gevaarlijke hitte” goed voor een eerste plek in Geen Ja, geen Nee, geen Klimaatverandering? Om alle twijfel weg te nemen, voegde deze NOS-redacteur nog een laatste stap toe. De laatste twee woorden van de titel zouden kunnen impliceren dat de NOS zelf temperaturen van 47C gevaarlijk noemt. Vooral ook omdat in het artikel al staat genoemd dat meerdere mensen naar het ziekenhuis moesten en een 10-jarig jongetje aan de hitte overleed. De kunstgreep is even simpel als doeltreffend: zet ‘gevaarlijke hitte’ gewoon tussen aanhalingstekens. Daarmee distantieer je je als nieuwsorganisatie van dit soort subjectieve uitspraken, en neem je elke twijfel weg dat je in berichtgeving over klimaatverandering benoemt dat het hier om klimaatverandering gaat. Vergeet trouwens ook de beeldredactie niet: in plaats van mensen in ziekenhuizen, overleden tieners of bouwvakkers in de brandende zon past het in de lange NOS-traditie om een vrolijke strandfoto met mensen in een koele zee te plaatsen.

Voorlopig zijn de tickets voor Taylor Swift voor deze redacteur gereserveerd. De competitie duurt nog de hele zomer, en hoewel de kans op extreem weer enorm is (veroorzaakt door buitengewone weersomstandigheden, die op hun beurt worden veroorzaakt door records in relatie tot de luchtgesteldheid) lijkt me dit moeilijk te overtreffen.

Waarom Taylor Swift, zult u zich afvragen? Dat is een beetje een inside joke. Swift is de “koningin van de aandacht”. In de afgelopen weken met recordorkanen, recordhittegolven en overstromingen heeft de NOS al acht items aan haar concert in Amsterdam gewijd. Niet alleen heeft Swift een van de grootste CO2-voetafdrukken ter wereld, haar fans zijn ook degenen die de ergste gevolgen van klimaatverandering gaan ondervinden. Swift is het rolmodel voor nieuwsredacties als het gaat om klimaatstilte. Om Katja Herbers’ te parafraseren toen ze tweette ‘Ik wou dat Taylor Swift verliefd was op een klimaatwetenschapper’: ik wou dat de NOS een klimaatwetenschapper in dienst had.

Delen:

Praat mee

Onze spelregels.

Omschrijving *

Typ hier je reactie...


0/1500 Tekens
Bedankt voor je reactie! De redactie controleert of je bericht voldoet aan de spelregels. Het kan even duren voordat het zichtbaar is.

Reacties (11)

Eric Minnens
Eric Minnens
8 jul. 2024 - 6:17
Ingewikkeld artikel. Je moet alle links goed lezen om te begrijpen wat er bedoeld wordt. Uiteindelijk blijft in mijn hersencelletjes hangen dat de NOS goed bezig is met het vermijden van de term klimaatverandering (Q.E.D.)... Waar ze juist slecht bezig is door het optreden van Taylor Swift zo nadrukkelijk en herhaaldelijk als nieuwsitem te presenteren. (O.I.D.) Maar misschien moet ik het artikel nóg eens lezen hoor, om de schrijver door te hebben... Maar nu eerst even mijn ochtendritueel en daarna snel boodschappen doen. Want het ziet er buiten wel mooi uit, maar voor je het weet komt er weer zo'n ellendige WEERSVERANDERING. ------------ Q.E.D. = quod erad demonstrandum O.I.D. = of iets dergelijks (twee grappig in elkaar hakende afkortingen, om ook een beetje ingewikkeld te doen... :)
5 Reacties
Eric Minnens
Eric Minnens8 jul. 2024 - 7:59
erad=erat
DanielleDefoe
DanielleDefoe8 jul. 2024 - 8:49
Taylor Swift heeft ook al 12 exen, dus een klimaatwetenschapper kan er ook nog wel bij.
Eric Minnens
Eric Minnens8 jul. 2024 - 13:16
Helaas ben ik geen klimaatwetenschapper. Maar wel stiekem een beetje een fan; geworden toen ik deze lhbtqi-video voor het eerst zag en hoorde (ik lijk als oud mannetje precies een van haar fan-girls, haha) https://youtu.be/g86MCp5Goaw?si=1bMjEghYIh42KmgG Ze is een geweldige (geheimzinnige /gelaagde) tekstschrijver, ook over al die vorige minnaars. En verder is ze op elk vlak een perfectoniste. PS Jij bent helaas niet de meest geschikte persoon om dit te delen, want ik verwacht nu van jou een droge reactie als: "Ik heb niks met Taylor Swift." Hindert niet, ik wilde dit even kwijt en de gelegenheid deed zich nu voor. En overigens ben ik vooral een klassieke-muziekluisteraar. Maar Schubert c.s. gaan ook wel eens vervelen.
de passie preker
de passie preker8 jul. 2024 - 15:57
@eric smaken verschillen, maar dat taylor Swift Teletubbie achtergrond muziek maakt voor in de lift of in een Chinees restaurant daar is toch weinig discussie over.
Eric Minnens
Eric Minnens8 jul. 2024 - 17:39
@preker ▪︎daar is toch weinig discussie over▪︎ Onder smakelozen ja.
Wadman
Wadman
8 jul. 2024 - 6:01
Het lijkt me niet echt handig om verdeeldheid te zaaien onder degenen die in deze tijd wèl in klimaatverandering geloven en daar wat aan willen doen....
Armagueddon
Armagueddon
8 jul. 2024 - 5:55
Best pijnlijk voor Frans 'Swiftie' Timmermans dan als Taylor Swift inderdaad een van de grootste CO2-voetafdrukken ter wereld heeft.
1 Reactie
Vuurrood
Vuurrood8 jul. 2024 - 7:55
Wat dacht je? Een keer geen Frans Timmermans benoemen als de kans zich voordoet is een keer niet geleefd? Zielig hoor!
pahan
pahan
8 jul. 2024 - 4:52
Geen handig stuk. Niet alle klimaatverandering is aan menselijk handelen toe te schrijven en ik vind het wel prettig dat daar wat nuchterder mee omgegaan wordt. Aantonen dat ons vlieggedrag de Golfstroom beïnvloedt lijkt me een redelijke uitdaging. Blijf in de argumentatie helder, of schaar jezelf in het groepje dat de vulkaanuitbarsting als reden ziet om Swift haar tour door te kunnen laten gaan.
2 Reacties
Volrin
Volrin8 jul. 2024 - 6:18
De opwarming van de aarde, evenals het versterkte broeikas effect wat in alle drie de artikelen een belangrijke rol speelt, is wel degelijk voor een groot deel toe te schrijven aan de mens.
Koolblom
Koolblom8 jul. 2024 - 6:23
Die fase zijn we voorbij @pahan, google maar of kijk op https://www.greenpeace.org/nl/klimaatverandering/42024/klimaatverandering-is-een-hoax-13-andere-fabels/?gad_source=1&gclid=EAIaIQobChMI-f_c5eaWhwMVRZWDBx1DywBREAAYASAAEgJEnPD_BwE
Pater
Pater
8 jul. 2024 - 1:04
Allemaal erg gezocht door deze interdisciplinaire filosoof. Rolf Schuttenhelm is redacteur Klimaat bij de NOS. Voor vele artiklen van de NOS over het klimaat zie: https://nos.nl/collectie/13871-het-klimaat-verandert
JohnVKR
JohnVKR
7 jul. 2024 - 21:24
Mooi artikel!
Noam Salomon II
Noam Salomon II
7 jul. 2024 - 19:11
Een ander soort wetenschapper, een gedragsbioloog, had Taylor Swift kunnen vertellen, dat de kans dat wij als mensheid de klimaatverandering tegen kunnen houden, zeer klein is. Van nature zijn we veel beter in het reageren op en het ons aanpassen aan dan in het voorkomen van bedreigingen, zeker zo'n weinig concrete als een klimaatverandering. Taylor had dat vervolgens kunnen doorvertellen aan haar fans, de Swifties, waartoe ook Frans Timmermans zich rekent.
2 Reacties
Volrin
Volrin8 jul. 2024 - 6:20
Je kan je niet altijd en op alles aanpassen. Daarnaast is de het idee van klimaatverandering compleet tegenhouden een fatalistische stropop. En er zijn wel degelijk veel concrete manieren hoe wij als mensen de klimaatverandering verergeren.
DanielleDefoe
DanielleDefoe8 jul. 2024 - 9:01
De gevolgen van het broeikaseffect in arctische gebieden zijn moeilijk te ontkennen. De traditionele leefwijze van de daar levende volken wordt snel onmogelijk met grote maatschappelijke gevolgen.
Koolblom
Koolblom
7 jul. 2024 - 18:24
Goed artikel Mario
Backtobasics
Backtobasics
7 jul. 2024 - 18:24
Het NOS journaal is verworden tot een suf bejaardenjournaal. Vooral het 6 en 8 uur journaal. Even de zorgelijke toestand in de wereld behandelen, en dan snel weer terug naar onbenullig binnenlands nieuws, want dat is toch het allerbelangrijkst, want die buitenwereld daar hebben we niets me te maken.
2 Reacties
Volrin
Volrin8 jul. 2024 - 6:20
En nu ook verplaatst of verschoven door de 'sportzomer'.
DanielleDefoe
DanielleDefoe8 jul. 2024 - 11:20
Zal blij zijn als dat sportgedoe weer voorbij is.
adriek
adriek
7 jul. 2024 - 17:51
Klimaatverandering is geen nieuws meer. Degenen die nu nog niet weten dat klimaatverandering een feit is, en dat door mensen veroorzaakte (CO2) uitstoot een belangrijke factor is, die willen het niet weten en ontkennen het tegen beter weten in. De gevolgen zijn daarentegen nog wel nieuws, vandaar dat die nog wel onder de aandacht gebracht worden. Dodelijke slachtoffers zijn ook nog wel het vermelden waard, maar net name nos en knmi moeten op hun woorden passen want de wappies zitten klaar achter het toetsenbord met daarin shortcuts voor paniekzaaien en aanverwante termen. Dat Taylor Swift 'alle records' zou gaan breken werd verwacht maar moest nog wel even bevestigd worden. Bovendien willen de mensen die er geweest zijn graag bevestigd zien dat ze 'iets bijzonders' meegemaakt hebben.
1 Reactie
Volrin
Volrin8 jul. 2024 - 6:21
Toch zijn ook hier helaas nog de enkele ontkenners/goedpraters.
de passie preker
de passie preker
7 jul. 2024 - 17:34
Een vroege orkaan, een datumrecord ergens op de wereld en mensen die angstig worden van klimaatnieuws zijn hoogstens “mogelijk een symptoom van klimaatopwarming”. Alle lof dus voor de NOS dat ze daar in de berichtgeving correct mee blijven. Dat maakt de boodschap namelijk sterker dan achter elke wolk klimaatcatastrofe zien.
1 Reactie
Volrin
Volrin8 jul. 2024 - 6:22
Ook u bagatelliseert er weer op los.

Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws?

Meld je hieronder gratis aan voor Joop NL. Iedere donderdag een selectie opvallende nieuwsverhalen, opinies en cartoons in je mailbox.

BNNVARA LogoWij zijn voor