FvD boycotten? Dat is niet genoeg

Terwijl de stembussen voor de gemeenteraadsverkiezingen nog moeten openen, is er een partij al geboycot in vier gemeenten. Tegen Forum voor Democratie is een cordon sanitaire ingesteld omdat er kandidaten op de lijst staan die actief waren bij extreemrechtse organisaties. Bij de FvD-fractie in Den Haag staat er zelfs iemand op de lijst die het terrorisme van massamoordenaar Breivik heeft verheerlijkt. Natuurlijk moet je zo’n fractie boycotten, je hiertegen uitspreken en overgaan tot de orde van de dag. Of vergeten we toch een cruciaal punt?

Het succes van extreemrechts gaat hand in hand met de sociale media-algoritmes die online bubbels creëren. Hier ontstaat een monopolie op het wereldbeeld, dat in razend tempo wordt beïnvloed door AI-gegenereerde beelden en informatie. Wanneer politici worden geconfronteerd met extreemrechtse standpunten, hebben ze vaak maar twee soorten reacties. Ze spreken hun morele verontwaardiging uit of ze geven het geen aandacht, met het idee dat het dan ook niet verder kan groeien. Beide reacties zijn veelvoorkomende strategische blunders in de ideeënstrijd tegen extreemrechts.

Dit werd pijnlijk zichtbaar toen Gideon van Meijeren (FvD) het podium van de Tweede Kamer gebruikte om de 'omvolkingstheorie' te agenderen. De andere partijen gaven geen inhoudelijke tegenargumenten, maar smeekten de voorzitter om het woord omvolking te verbieden in het debat. Het verbieden van een woord is op geen enkele manier een vervanging voor het ontmantelen van een idee. Welke burger raakt overtuigd door een afwezigheid van argumenten? Sterker nog: de twijfelende burger hoort geen andere onderbouwde verklaring voor de demografische ontwikkelingen.

Het primaire doel van een politieke strategie tegen extreemrechts moet zich richten op de twijfelaar. Dit is de persoon die nog niet in het wereldbeeld van extreemrechts gelooft, maar zich wel aangetrokken voelt tot bepaalde aspecten van de boodschap. Om deze strijd te winnen is een proactieve houding vereist: ga het debat met extremisten juist aan. Doe dit aan de hand van de feiten en verpak deze in sterke retorica. Zo creëer je een tegengeluid in de tijdlijn van de ambivalente kiezer, die de debatten online voorbij ziet komen.

Critici stellen dat de extreemrechtse standpunten juist worden genormaliseerd door het debat aan te gaan. Dit argument gaat niet op in 2026 en heeft zelfs het tegenovergestelde effect. Het proces van normaliseren vindt namelijk allang plaats op de tijdlijn van de burger. Daarbij is de trend dat mensen steeds meer informatie over de wereld binnenkrijgen via sociale media en steeds minder via de traditionele media. Door het debat uit de weg te gaan, kan de normalisering juist ongehinderd plaatsvinden.

Toen ik mij verdiepte in de onlinewereld van extreemrechts zag ik geen chaos, maar een goed georganiseerde politieke beweging. Met getalenteerde debaters, een coherent wereldbeeld en het gebruik van sociale media, op een manier waar de gevestigde partijen nog van kunnen leren. Bovendien is er, zoals het recente Oxfam-rapport (2026) onderstreept, steeds meer bewijs dat extreemrechtse denktanks in Europa worden gefinancierd door Amerikaanse miljardairs. Wie de opmars van deze beweging blijft onderschatten, miskent de realiteit.

Een boycot kan weliswaar een legitiem politiek signaal zijn, maar is in 2026 slechts effectief wanneer deze hand in hand gaat met een krachtige, inhoudelijke weerlegging. Want als politici de confrontatie uit de weg gaan, wie beschermt onze burgers dan tegen de ideeën van extreemrechts?