Fusies als die van GroenLinks-PvdA kosten gewoon tijd

De fusie van PvdA en GroenLinks speelde een belangrijke rol tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Zou de partij groeien door de fusie of waren de verwachtingen te hoog gespannen? Vooral het laatste. Wie had verwacht dat de twee partijen nu ineens een stuk groter zouden zijn, heeft verkeerde verwachtingen. 1+1 is niet 3. Dat de lichte terugval in de peilingen door sommigen wordt geduid als bewijs van mislukking van de fusie, heeft het eveneens bij het verkeerde einde.

Fusies zijn complex
Het fusieproces kent diverse stadia voordat er gesproken kan worden van een organisatie. Van strategische planning, due diligence, juridisch en financiële herstructurering tot de feitelijke integratie van de twee organisaties. En met name het laatste deel is een gevoelig proces, omdat dan de verschillende culturen van de organisaties in elkaar geschoven worden. Kwaliteit van de leiding is dan essentieel. Het begrijpen en respecteren van die twee culturen is van essentieel belang. En deze culturele integratie kost een aantal jaren!. Waar de formele fusie ongeveer een tot anderhalf jaar duurt.

Positieve reacties
Leden en kiezers van de individuele partijen kunnen vertrouwen hebben in de fusie omdat zij verwachten dat de uitgangspositie van de nieuwe partij verbetert. Ook kan de verwachting zijn dat de fusie verschillen overbrugt, waardoor meer synergie ontstaat en er meer gerealiseerd kan worden. De politieke slagkracht wordt dus beter. Naar andere partijen kan dan de partij dan ook sterker staan in haar onderhandelingspositie.

Negatieve reacties
Het is ook mogelijk dat leden en kiezers in verwarring raken. Zeker als doelstellingen niet duidelijk zijn. Ook het mogelijke verlies van de eigen culturele identiteit kan zorgen voor weerstand. Gebrekkige communicatie vanuit de leiding gooit dan vaak olie op dit vuur. Niet zelden mislukken fusies doordat de leiding haar communicatie niet op orde heeft. Vage communicatie, niet frequent, niet betrokken en geen oog en oor voor de zorgen van de leden en kiezers.

Culturele integratie
De meeste fusies mislukken door veronachtzamen van cultuur, gebrek aan synergie en leiderschap. Ter illustratie : onderzoek door Mccarthy en KPMG laat zien dat 75-83% van de fusies mislukken als het gaat om groei en marktpositie verbetering.

Belangrijk is dat partijen goed naar elkaar luisteren en vooral vragen stellen op het laagst mogelijke niveau. Dus hoe vergaderen jullie, hoe gaan jullie om met vergoedingen, hoe communiceren jullie met je leden en kiezers? Dus maak er geen rocket science van. Leiderschap is dan cruciaal. Vanuit beide organisaties dienen de bestuurders niet alleen duidelijk te communiceren, maar ook lef hebben om knopen door te hakken. Twijfel speelt de negatieve invloeden in de kaart. Zorg dat je vooraf je goed weet waarom je gaat fuseren en blijf bij dat verhaal. Fusies worden vaak bedacht in spreadsheets, maar worden gewonnen dan wel verloren in de loopgraven.

Succes van fusies
Feitelijk valt het succes niet te voorspellen. Je gaat van 2 afzonderlijke organisaties naar 1 nieuwe. Zo zal je op den duur ook gepercipieerd worden door de kiezers. Lessen kunnen getrokken worden uit de oprichting van GroenLinks. Een fusie van 4 tanende partijen. De oorspronkelijke opvattingen van de afzonderlijke partijen, zijn nagenoeg verdwenen. GroenLinks heeft zijn eigen identiteit ontwikkelt. Zo zal dat ook voor de nieuwe partij PvdA/GroenLinks gaan gelden. Het feit dat de kiezers loyaal zijn gebleven aan de combipartij is gunstig. Maar het wordt nu hoog tijd dat het bestuur doorpakt en de fusie op elk niveau doorvoert.

Langdurige fusieprocessen zijn een opmaat voor teleurstellingen. En of op langere termijn de partij een groot links blok wordt, blijft koffiedik kijken. Andere factoren in de politiek, zoals opkomst van extreemrechts, verharding van de maatschappij bepalen de rol van linkse partijen in het algemeen. Zoals bekend staat linkse politiek al jaren in het verdomhoekje. Een fusie lost dat niet op. Het voordeel van de fusie is wel dat als links blok, de onderhandelingspositie wel wordt verbeterd.