Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Elke twee dagen wordt er een milieuactivist vermoord, al tien jaar lang

Meeste slachtoffers in armere landen en onder inheemse bevolking
Joop

Fout in de nieuwe Koude Oorlog?

  •  
24-10-2021
  •  
leestijd 6 minuten
  •  
CHINA-POLITICS

© AFP, Wang Zhao

Zowel het Westen als China doet er van alles aan om de verhoudingen op de spits te drijven.
Mei 2025. Ik moet verschijnen voor een Europese rechtbank. Deze rechtbank behandelt zaken die te maken hebben met de in 2023 uitgebroken Tweede Koude Oorlog (TKO) tussen China en de VS. De oorlog is nog in volle gang maar de Europese overheid wil voorkomen dat ondermijnende krachten de Alliantie tussen Europa en de VS verzwakken. De aanklacht luidt: ‘ernstige verdenking van staatsondermijnende activiteiten met inbegrip van activiteiten gericht tegen de Alliantie met de VS’. In het concrete geval had ik op de opiniesite joop.nl gepleit voor een vreedzame dialoog met China en af te zien van een nieuwe Koude Oorlog die de wereldvrede en de strijd tegen klimaatverandering ernstig in gevaar zou brengen. Om mijn standpunt kracht bij te zetten, hield ik een éénpersoonsdemonstratie voor het vernieuwde gebouw van de Tweede Kamer waarna ik een nacht in een politiecel belandde. Op social media ging het bericht dat ik tot de foute Europeanen behoorde die een langdurige staf verdient. De universiteit schrapte mijn naam uit het academische register.
Het zou zo maar kunnen.
Terug naar 2021. Zowel het Westen als China doet er van alles aan om de verhoudingen op de spits te drijven. Het gesloten westers georiënteerde Geopolitiek Advies Complex van wetenschappers, consultants en opinieleiders suggereert al enkele jaren dat een nieuwe Koude Oorlog komende is. Afgelopen week sprak president Biden op basis van de Taiwan Relations Act uit 1979 zijn steun uit aan Taiwan bij een mogelijke inlijving door China.  Hij noemde daarbij ook de nieuwe koude oorlog, zij het op een dubbelzinnige manier. Hij zei in een ontmoeting met de pers: ‘ That’s why you hear people saying Biden wants to start a new cold war with China. I don’t want a cold war with China. ’ De formulering over het ‘niet-willen’ is bedenkelijk want de onderliggende logica is: Als China Taiwan aanvalt is dat opnieuw een teken van de nieuwe Koude Oorlog. Een geluid dat vooral in de Westerse media te horen valt.
Is er een alternatief denkbaar voor het verder (momenteel retorisch) afkondigen van een Koude Oorlog strategie door de grootmachten? De voorstanders van zo’n alternatief wordt bij voorbaat al naïviteit verweten. Immers de gevaren zijn evident en de wereld is ernstig in verwarring. China muilkorft Hongkong, vernedert Tibetanen, pleegt genocide op de Oeigoeren, beperkt de vrijheid van kunstenaars en journalisten, ontneemt Afrika zijn grondstoffen, wil de heerschappij over de Zuid-Chinese Zee en legt een politiek disciplinerende nieuwe zijderoute aan richting Europa (de Belt and Road Initiative). Het Westen blijft maar uitgaan van zijn superioriteit, kent geen andere democratie dan zijn fraudegevoelige meerpartijenstelsels, heeft via Big Tech de wereld in haar macht, en als het erop aankomt – de verdeling van vaccins tegen het coronavirus – laten ze de armere landen ver achter zich. Ook is een strijd tussen China, Rusland en de VS om de hegemonie in de ruimte op handen, niet gericht op nieuwe vormen van samenwerking maar op geopolitiek eigen belang. Handelsoorlogen? Een her-uitvinding van voormalige president Trump (die een bestorming op de volksvertegenwoordiging opjut omdat de uitslag van verkiezingen hem niet zint).
Allemaal waar en zeker verwarrend – zo hoor je dan –  maar verlies at the end niet uit het oog dat China – mede vanwege een verzwakte VS – op weg is naar een wereldoverheersing, en dat we (het Westen: VS, Europa en inmiddels ook Australië) ons daartegen moeten bewapenen.
Ook letterlijk!
Het voordeel van een Koude Oorlog is het kunnen denken in heldere beelden en tegenstellingen: wij versus zij. De eerste Koude Oorlog, beginnend na de Tweede Wereldoorlog in 1945 en eindigend bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991, werd immers gekenmerkt door herkenbare verhoudingen, zij het met een wankel (nucleair) evenwicht. Het communistisch blok rond Rusland versus het democratisch-kapitalistische Westen met de VS als kern. Een overzichtelijkheid gesymboliseerd door de Muur die dwars door het verslagen Duitsland liep. Het begrip ‘koud’ moet niet al te letterlijk genomen worden. De door de Koude Oorlog veroorzaakte ‘warme’ oorlogen in Korea en Vietnam veroorzaakten miljoenen slachtoffers en gewonden. Rusland sloeg een volksopstand in Hongarije met geweld neer in 1956, nu precies 65 jaar geleden. Het democratische Westen met de VS als initiatiefnemers maakte in 1973 in de eigen achtertuin gewelddadig een einde aan de democratisch gekozen, socialistische regering van Chili.
In het standaardwerk De Koude Oorlog van John Lewis Gaddis (2005) kunnen we kennisnemen van de risico’s van zo’n koude oorlog: onzekere toekomsten, een zinloze en geldverslindende (nucleaire) bewapening en politieke en sociale onderdrukking. Dat de schrijver concludeert dat democratische waarden (van het Westen) uiteindelijk overwonnen hebben, klinkt in 2005 nog plausibel maar verliest nu met antidemocratische, autoritair-nationalistische leiders als Trump, Bolsonaro en Orbán hun glans.
Het is nog maar de vraag of een Tweede Koude Oorlog, gebaseerd kan zijn op een heldere tegenstelling in verhoudingen en posities. De situaties zijn zeer complex. In economische opzicht haalt China de VS in als grootste economie op aarde. In militair opzicht blijven de VS nog wel de machtigste maar kleinere nucleaire staten (Israël, Pakistan, Iran?) kunnen het wankel evenwicht verstoren. Rusland laat zich gelden als een zogenaamd neutraal land maar staat economisch en politiek aan de kant van China en beschikt heimelijk over een internationaal politiek cohort cybercriminelen. Ook in technologisch en zeker in cultureel opzicht ligt het Westen nog voorop maar China is bezig met een razendsnelle inhaalrace op basis van een eigen kenniseconomie. En waarom blijft India in de beschouwingen nagenoeg buiten het algemene  beeld? Met grensconflicten met China is deze grootste democratie een machtsfactor van belang zonder dat duidelijk is welke invloed dit zal hebben op de wirwar van nieuwe Koude Oorlogverhoudingen. Het is waarschijnlijk dat bij het uitbreken van een nieuwe Koude Oorlog een warme oorlog tussen China en India het hele continent Azië zal verlammen. Ook een vredesoplossing in het Midden-Oosten zal achter de horizon verdwijnen met een steeds agressiever Israël, een verarmd en verloren Palestina achterlatend.
Het noodzakelijke alternatief voor het riskante denken in nieuwe Koude Oorlogstermen kan uitsluitend bestaan als de gewone burgers zich hierover uitspreken. Deze burgers hebben nu in de analyses totaal geen stem anders dan met de aanduiding ‘publieke opinie’. Maar dat kan en moet veranderen. Dat zij de machthebbers en geopolitieke experts tot de orde roepen en hun armzalige benaderingen doen transformeren in door creativiteit en vertrouwen gedreven dialogen. Het is opvallend dat de Koude Oorlog adepten zich geen rekenschap geven van de positie van de Verenigde Naties, dat zij de functie van vredelievende ngo’s niet in hun beschouwing betrekken en dat zij kunstenaars links laten liggen als het gaat om het verbeelden van de kracht van internationale dialogen.
De centrale vraag is: hoe trekken we als gewone mensen concreet het lot van de wereld aan. We kunnen in eigen kring beginnen de retoriek over een nieuwe koude oorlog aan de orde stellen. Door wereldburgerraden te vormen over urgente vraagstukken. Door onze politieke vertegenwoordigers te vragen of zij willen meedenken in vredelievende alternatieven zoals internationale dialogen. Door de EU- politici uit te dagen een zogenaamde Internationale Derde Weg van Vertrouwen, Creativiteit & Dialoog te gaan en niet zich te laten inlaten met onverantwoord machtsvertoon. Wat betekent het bijvoorbeeld als de NAVO exclusief de VS wordt omgebouwd tot een Europese Vredesmacht? Door de wetenschappers te vragen om deze alternatieven te onderbouwen en door consultants en opiniemakers vriendelijk te verzoeken hun geopolitieke denkluiheid van zich af te schudden en meer originaliteit en denkkracht aan de dag te leggen.
Mei 2025 Foute Europeaan zijn in de Tweede Koude Oorlog acht ik een geuzennaam. Wat ik mijzelf kwalijk neem, is de gekoesterde illusie dat je in je eentje de wereld kan verbeteren door bij jezelf te beginnen. Ik ben Greta Thunberg niet. Alleen een gezamenlijke actie heeft impact, zo liet ook Extinction Rebellion zien (totdat zij in 2023 als criminele organisatie verboden werd).

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (21)

Pater
Pater25 okt. 2021 - 4:07

Het is zeker doodzonde als de al bestaande wapenwedloop wordt geïntensiveerd. Duizenden miljarden verspild. Maar daarmee zijn we er niet. En ook niet met het vormen van burgerraden (waar China en Rusland toch al vrijwel zeker niet aan mee zullen doen. We zitten in een periode van Chinese expansie, voor het eerst sinds de Chinese admiraal en ontdekkingsreiziger Zheng He (1371-1435), in een tijd dat de Chinese beschaving superieur was aan de Europese. Daar moet goed over worden nagedacht, niet overijld worden gehandeld, de levering van nucleaire onderzeeboten is daar geen goed voorbeeld van. Maar ik ben het wel eens met Biden's steun aan Taiwan; als er geen piketplaatjes worden geslagen is de kans groot dat China Taiwan daadwerkelijk verovert en de landen aan de Zuid-Chinese Zee, incl. Indo-China, totaal gaat overheersen. Het evenwicht in de wereld is dan naar de barrebiezen en we zullen terugverlangen naar 85 jaar Amerikaanse dominantie. De westerse "fraudegevoelige meerpartijenstelsels" lijken me, ondanks hun talrijke problemen, intussen verre te verkiezen boven de feitelijke dictaturen in China en Rusland. De denkbeeldige Europese berechting van Hagoort vind ik stuitend en dom, bezien in verhouding met de rechtsorde in die landen. De weg die we in zouden kunnen of moeten slaan lijkt me een streven naar vergaande samenwerking tegen de universele gemeenschappelijke dreiging: de klimaatverandering. We kunnen ons niks meer veroorloven.

The Apple
The Apple25 okt. 2021 - 0:41

Uitstekend verhaal: dissidenten aller landen verenigd U. Wij zijn de niet de vijand, maar onze politiek en industriele leiders, terwijl wij allen gezamelijk de prijs betalen van hun machtswellust eb grootheidswaanzin.. (Kan iemand dit effe in het Chinees vertalen aub)

2 Reacties
poeslief
poeslief25 okt. 2021 - 7:36

Alsof alle dissidenten gelijk gestemd zijn. Naief van je, boze dromer. "Wij" zijn wel de vijand omdat "wij" altijd naar "boven" ons kijken "naar de boven ons welgestelden" kijken bij ieder wissewasje, bij ieder stukje onrust, bij elk probleem, bij elke angst om deze voor "ons" op te lossen, ons te troosten, ons gerust te stellen, om schuldigen aan te wijzen, etc. enz. Probeer eens de invalshoeken realisme, realiteitszin en idealisme naast elkaar te leggen ipv door elkaar heen te vlechten Appeltje. Je hebt vaak de neiging om de zaken om te draaien. De smerige "lijers"(geen: "leiders" voor dat soort baasjes, please) lukt het toch maar mooi - en door alle generaties heen - om met een klein clubje de rest onder de duim te houden.....o o o o wat zijn die "lijers" toch intens slecht, dat arme volk dat met zijn allen lijdt onder de knoet van zo'n heel klein clubje. "We" doen dit ons zelf aan; niet de zaken anders presenteren dan dat ze zijn Appel, dat is zooooooooo'n domme keuze. Naar uw wens een vertaling in het Chinees: nummertje 23 en drankje van de zaak.

The Apple
The Apple25 okt. 2021 - 21:47

Nee, de lijers zijn niet intens slecht, maar het logisch product van een economisch systeem dat niet deugt en zitten gevangen in hun eigen TINA

Paul Spijkers
Paul Spijkers24 okt. 2021 - 23:54

"Het zou zo maar kunnen." Ik neem aan dat dit een soort agitprop kunst is, want het lijkt niet eens een beetje alsof het zou kunnen.

Paul Spijkers
Paul Spijkers24 okt. 2021 - 23:36

"I don’t want a cold war with China.’ De formulering over het ‘niet-willen’ is bedenkelijk want de onderliggende logica is: Als China Taiwan aanvalt is dat opnieuw een teken van de nieuwe Koude Oorlog" Nee. Dan is het daar gewoon oorlog. De onderliggende logica is nu juist dat er een deal is dat China de problemen met Taiwan alleen met niet-oorlogs methoden aanpakt, ook omdat Taiwan militair verdedigt zal worden door de VS. Als Nederland daar niet in meedoet zouden ze mischien wel in een koude oorlog meedoen. Dat is iets anders. Diezelfde logica telt voor al de andere landen waar China territorium eist, neemt of agressie toont door mensen uit hun territorium te drijven. Vietnam, de Philippijnen, Maleisie, Indonesie, Japan en vie proxy Korea. De Zuid Okinawas. De Nine Dashed line. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:South_China_Sea_Nine_Dashed_Line.png Er is een vrede. Met territoriale integriteit en recht tot zelf beschikking van naties. China wil die breken door territoriale uitbreiding tegen haar buurlanden. Dus steunen degenen zei die de vrede willen behouden die buurlanden en de wetten en verdragen, inclusief met het opschroeven van militaire capacitiet, alliantie en organisatie. India ook trouwens, ook al lijkt de schrijver dat niet te weten. De Koude oorlog zit em in de acties van China die NIET voor het behoud van de status quo vrede zijn.

Hannes van  Achterhout
Hannes van Achterhout24 okt. 2021 - 15:21

Als de Chinezen Taiwan aanvallen en de US dat niet pikt, onder Biden of zelfs Trump, moeten we hier weer met z'n allen vierkant achter onze `bevrijders' staan. Op straffe van door rechts als `communist' beticht te worden van landverraad.

7 Reacties
Hannes van  Achterhout
Hannes van Achterhout24 okt. 2021 - 16:03

Hoewel dat rechts zich de afgelopen jaren suf heeft gekocht aan chinese bulk bij Ali Baba express, want ja, ons bent zûnig.

Erik Geven2
Erik Geven224 okt. 2021 - 17:35

Als je China moet verdedigen omdat je vanwege cognitieve dissonantie de VS niet KUNT verdedigen kun je je beter afvragen of je je uberhaupt wel in deze discussie moet gaan mengen.

Paul Spijkers
Paul Spijkers24 okt. 2021 - 23:43

Welnee. Je zou persoonlijk gewoon geen bal kunnen geven om die 25 miljoen mensen en hun sociale democratie. Oh, dat doe je al niet. Ik neem aan dat je in 1938 de Checkoslovaken ook had verkocht. Mischien zelfs de Polen, want het is zo ver weg, he.

Pater
Pater25 okt. 2021 - 4:10

Ach Hannes,in China zat je als onbetrouwbaar antimaatschappelijke element allang in een heropvoedingskamp. Geen gek idee trouwens.

Hannes van  Achterhout
Hannes van Achterhout25 okt. 2021 - 7:39

De gebruikelijke rechtse elementen die hun gram ventileren op Joop, reageren wederom als door een teek geprikt bij het lezen van een bescheiden en nuchtere opinie ter linker zijde. Geen woord uiteraard over de domrechtse inhaligheid om zich afhankelijk te maken van slechte Chinese troep die onze electronicamarkten overspoelt. Het vindt eerlijke Westerse spullen al gauw te duur.

Hannes van  Achterhout
Hannes van Achterhout25 okt. 2021 - 11:26

T.Beunhaas en anderen. Ik wil er op wijzen dat de gehele Westerse consumptiemaatschappij en zelfs een deel van het militair-industriële complex afhankelijk is gemaakt van electronica van Chinese makelij. Indien US en Europa niet snel deze zelf produceren, zal een megacrisis ons doen bukken voor de lachende Chinees. Je ziet het nu al bij het tekort aan auto-electronica, produktie-units liggen hierdoor stil. Ik ben zeker geen fan van Chinese politiek incluis hun repressiesysteem, ik pleit voor het onafhankelijk worden van Chinese produkten die onze markten overspoelen, anders verliezen we elke oorlog van de Chinezen.

Paul Spijkers
Paul Spijkers26 okt. 2021 - 1:19

Je consumptie of dat van je buren is geen excuus om 25 miljoen mensen te verkopen. Het is alsof je naar je navel staart als iemand bedreigt word.

karel b
karel b24 okt. 2021 - 15:03

mij lijkt een neutrale status voor deze landen dwz Taiwan, Zuid-Korea, Japan, prille democratieen, al heeft Japan defacto een autoritair (conservatief) eenpartijenstelsel , door het districtenstelsel, maar het nieuwe bondgenootschap van de VS, VK en Australie is wel een agressief militair bondgenootschap (ook nog met kernonderzeers voor Australie) het militair industrieel complex kan in zijn handen klappen, de neoliberale imperiale VS hebben 675 militaire basis over de hele wereld, om hun geopolitieke en neoliberale economische belangen veilig te stellen , de VS geeft 775 miljard dollar uit aan militaire uitgaven (terwijl binnenlands de VS op veel terreinen nog een Derde Wereldland is , zeker voor het armere deel van de bevolking en minderheden) , het totalitaire staatskapitalistische China nr 2 , met 275 miljard dollar, Rusland/Frankrijk/VK/ Duitsland / Turkije staan ongeveer op gelijke hoogte wat bewapeninguitgaven betreft elk tussen de 50 a 75 miljard dollar . omgekeerd de VS zouden nooit accepteren dat bv . Rusland of China (als ze daar al toe in staat zouden zijn, de autoritaire regionale "grootmacht" Rusland is economisch gezien een dwerg) in bv Zuid- en Midden Amerika, de "achtertuin" en directe imperiale invloedsfeer van de VS militaire basis te hebben of een grote marinevloot . Niemand zitten te wachten op een nieuwe Koude Oorlog in ZO Azie, verder wordt er wel grootschalige handel gedreven met China door het Westen , (goedkope) produkten die in China in sommige gevallen door dwangarbeiders worden geproduceerd, daar zou je wat aan moeten doen en is het Westen voor veel productieketen afhankelijk van China, dat zou veel minder moeten worden , ook geen "uitverkoop" door neoliberale privatiseringen opleggen aan bv Griekenland , waardoor de zeehaven van Pireus in handen kon komen van Chinese oligarchen , de nieuwe "Zijderoute" Joop 4t7osou4 · "Zowel het Westen als China doet er van alles aan om de verhoudingen op de spits te drijven", schrijft Giep Hagoort.

1 Reactie
Paul Spijkers
Paul Spijkers24 okt. 2021 - 23:53

Een alliantie is op zich niet 'aggressief'. Defensie capacitiet en organisatie is gewoon een noodzaak en recht voor iedereen. Ook voor China. Dat is het punt niet. Een AANVAL is 'aggresief'. Een militaire actie tegen de WET is 'aggressief'. Dat is ook de grond van het verschil tussen heet en koud.

OlavM
OlavM24 okt. 2021 - 13:25

Mooi artikel. [Het democratische Westen met de VS als initiatiefnemers maakte in 1973 in de eigen achtertuin gewelddadig een einde aan de democratisch gekozen, socialistische regering van Chili.] Waaraan kan worden toegevoegd, dat deze zelfde krachten fascistische regiems in Europa hebben gesteund of zelfs in het zadel geholpen. (Portugal, Spanje en Griekenland). De NAVO speelt daarbij een belangrijke rol. Alles in het kader van anticommunistische activiteiten en propaganda, om de grootkapitalistische belangen ook met militaire middelen te beschermen. [Door onze politieke vertegenwoordigers te vragen of zij willen meedenken in vredelievende alternatieven zoals internationale dialogen. ] Dit "vragen" zou ronduit "eisen van" moeten zijn. [Wat ik mijzelf kwalijk neem, is de gekoesterde illusie dat je in je eentje de wereld kan verbeteren door bij jezelf te beginnen.] Inderdaad een illusie. Gezamenlijk organiseren en acties voeren is totaal onontbeerlijk om de dreigende ontwikkelingen enigszins te kunnen keren.

Griezel in post-gezellig Nederland
Griezel in post-gezellig Nederland24 okt. 2021 - 10:41

Er wordt enorm veel anti-chinese propaganda afgevuurd op 'de burger' die dat dan in meerderheid voor zoete koek slikt . De VS is stukken beter in het verkopen van oorlogen dan vroeger en de burger is ondanks internet een stuk minder bereid om er doorheen te prikken . Propaganda is niet noodzakelijk het verspreiden van leugens maar het selecteren van feiten. De vraag is gewoon ; wilt u een oorlog?

1 Reactie
Paul Spijkers
Paul Spijkers25 okt. 2021 - 7:27

Je hebt het over avonturisme. Dit is iets heel anders. Het echte ding zelf. De vraag in oost en zuid oost azie is, verdedig je je als het moet tegen aggressive en inname? Want zoniet dan is het spel voor de kleine landen daar, veel ervan democratieen, al snel op. Zonder de mogenlijkheid en de wil om de vrede te verdedigen loopt China zo over die landjes heen. Denk Midden Europa vanaf 1938. Toen had Duitsland wel en in overvloed en Frankrijk en Engeland nog niet de mogenlijkheid om hun woorden ook te laten tellen. En dus viel Oosterrijk en toen Checkoslovakije. Nu is de vraag of er genoeg samenwerking en voorbereiding en materiaal is om Chineesche agressie tegen te gaan nu ze uitbreiden en territorium eisen en ook nemen. Hoe behoud je de wet en de huidige vrede voor Vietnam, Philippijnen, Japan, Korea, Taiwan, Maleisie en Indonesie.

ZonderNaam2
ZonderNaam224 okt. 2021 - 10:34

De Koude Oorlog tussen de VS en de Sovjet Unie was een wapenwedloop, die niet tot uitbarsting kwam vanwege de mutual assured destruction. China speelt een heel ander spel door wereldwijd hele supply-ketens van allerlei (essentiële) goederen naar zich toe te trekken. We zijn straks allemaal afhankelijk van China om in onze behoeften te blijven voorzien (voor zover dat nu al niet het geval is). Hoe wil je daar een Koude Oorlog tegen opzetten? En wat helpt het om in het Westen allerlei burgerraden e.d. op te zetten, om bijvoorbeeld Europa en de VS uit elkaar te drijven (zoals in het NAVO voorstel in bovenstaande column)? Is dat bedoeld als voorsortering om ons alvast los te weken van de verliezende partij zodat wij als Europa alvast op onze knietjes voor Bejing kunnen gaan liggen of zo? Kan hoor, grote kans dat het uiteindelijk toch wel die kant op gaat. Maar volgens mij is het belangrijkste besef dat we moeten hebben dat het Westen niet meer in de drivers seat zit, we gaan naar een door China gedomineerde wereld toe, we hebben achterstanden die niet meer in te halen vallen. Zeker niet door allerlei burgerinitiatieven die doorgaans alleen maar een hoop eindeloze maatschappelijke discussies opleveren zonder concrete acties. (En dan heb ik het nog niet eens over het feit dat dit soort initiatieven vaak vervuild worden door de ook al in de column genoemde Russische cybertrollen, en dat je niet moet verwachten dat China ooit naar haar eigen burgers gaat luisteren zodat het toch altijd maar van één kant zal komen)

1 Reactie
OlavM
OlavM24 okt. 2021 - 13:29

@ ZonderNaam: [Zeker niet door allerlei burgerinitiatieven die doorgaans alleen maar een hoop eindeloze maatschappelijke discussies opleveren zonder concrete acties.] Dit is een miskenning van de op acties gerichte initiatieven als Extinction Rebellion en Code Rood. Het is een goed teken dat jongere generaties het e.e.a. op gang brengen.