‘Fop’ Jetten en zijn strijd tegen links

Na de presentatie van het coalitieakkoord interviewde een journaliste van Nieuwsuur de beoogde mp Rob Jetten. Een keer versprak ze zich en noemde hem ‘Rutte’. Zoiets heet een freudiaanse verspreking, ze had ook ‘Fop’ Jetten kunnen zeggen. Want elke serieuze journalistieke professional zag natuurlijk allang aankomen dat Jetten I een soort Rutte V zou worden.

De tactiek van de VVD leek het respecteren van haar verkiezingsbeloften: (hypotheekrenteaftrek handhaven en mede daarom) geen coalitie met GroenLinks-PvdA. Tegengeworpen werd Yeşilgöz uiteraard dat een partij nu eenmaal compromissen sluit en het land snakt naar een stabiel meerderheidskabinet. Maar in werkelijkheid ging het Yeşilgöz om iets anders: een optimale machtspositie binnen de coalitie.

Want met GroenLinks-PvdA zou de machtsverhouding aldus zijn: 40 zetels rechts en 46 progressief. Het zwaartepunt zou bij D66 liggen. Nu gaat het om 40 (liever had Yeşilgöz nog de fascisten van JA21 erbij: 49) rechts en 26 progressief. Het zwaartepunt ligt dan bij het CDA, de partij die al zo vaak met de VVD heeft geregeerd en zelfs nog geregeld Yeşilgöz’ partij in Schoof I steunde. Twee oude handen op een oude buik.

Tsja, dan krijg je vanzelf een coalitie waarop de VVD haar stempel kan drukken. Jetten wil immers ten koste van alles premier worden, dus alle ruimte voor de lobby van de grote spelers in ons land. D66 was toch altijd al een bijwagentje. De kiezers moeten niet zeuren.

De toon van Jetten I is inderdaad niet meer het botte Wilders/ Yeşilgöz/Van der Plas-discours uit Schoof I.  Integendeel, het gaat - ‘samenwerking!’, ‘uitgestoken hand!’ - om een doordacht en uitgekiend spindoktersjargon. Zowel in het coalitieakkoord als in de toelichting van de drie vorige week vrijdag. Waarbij brutale eufemismen en schaamteloze drogredenen elkaar afwisselen. De framing van het akkoord is het aloude adagium van neoliberale technocraten dat we sinds Thatcher kennen: TINA. There is no alternative.

De inhoud van Jetten I is volkomen anders: een dichtgeslagen deur voor progressief Nederland.

Intussen hebben velen terecht het rechtse karakter van Jetten I aangevallen – ‘defensiebelasting’, wel Lelystad Airport, geen Lelylijn, douceurs voor het bedrijfsleven en de zwakste schouders die de zwaarste lasten moeten dragen. Eveneens wezen ze op de continuïteit met Schoof I: Fabers asielstop en Rummenies afwijzen van de kritische depositiewaarde (KDW) bij stikstof en BBB’s ecomodernistische luchtkastelen, plus een wettelijk verbond van linkse demonstraties.

Daarom wil ik mij concentreren op hoe Jetten met de oppositie wil omgaan. Dat blijkt in de praktijk nogal onbescheiden voor een minderheidskabinet, maar ja, er zijn nu eenmaal gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart. Campagne!

Het rechtse trio beval de oppositie meteen al ‘niet een element eruit te lichten, maar eerst het hele plaatje te bekijken’. Voorts ‘haar verantwoordelijkheid te nemen in het landsbelang’. Een gotspe, want niemand anders dan Yeşilgöz weigerde het landsbelang te dienen met een brede coalitie en het hele plaatje is nogal zwart.

Wat zeggen de spindokters hierover in het akkoord?’ 

‘Het kabinet is primair aan zet om met voorstellen en wetgeving te komen, maar zal steeds de Tweede Kamer uitnodigen, zowel coalitie als oppositie, om in een vroeg stadium mee te denken. (…) Het is denkbaar dat op sommige thema’s akkoorden gesloten worden met het parlement en maatschappelijke partners. Het initiatief daartoe zal door het kabinet genomen worden’.

Die ‘maatschappelijke partners’ zijn de grote lobbyisten, die soms wel twee keer bij het clubje van Rianne Letschert mochten aanschuiven. Uit de zorgsector – die 10 miljard moet schokken – werd vanzelfsprekend niemand uitgenodigd.

Vergeet ook niet bedrijvengoeroes als de ‘Twee Peters’, in casu Wennink en Van Mulligen. De laatste repte onlangs van de stijgende werkloosheid als ‘lucht voor de werkgevers’. Geen compassie met de werklozen? Gelukkig wel, want volgens Van Mulligen is ‘langdurige werkloosheid slecht’. Voor… de koopkracht! Het doet denken aan Wim van Hanegem, die ooit stelde dat roken inderdaad heel slecht is… voor de gordijnen.

Jetten zal deze en andere goeroes inzetten tegen de linkse partijen. Niet echt nodig, want gezien de rechtse dominantie in de Tweede Kamer krijgt hij gemakkelijk Kamermeerderheden voor zijn heilloze plannen. De christenen bijvoorbeeld zullen het waarderen dat hij het euthanasiewetsvoorstel van zijn Pia Dijkstra een zachte dood laat sterven.

Waarom dan wil Jetten I strijden tegen GL-PvdA? Omdat ‘Rutte V’ de framing van links als radicaal en niet coöperatief in het landsbelang wil gebruiken als mediale voorbereiding voor het moment dat de door de Tweede Kamer goedgekeurde rechtse plannen in de Eerste worden behandeld. 

De fractieleden van GL-PvdA zullen dan uiteraard tegenstemmen, conform hun partijgenoten in de Tweede Kamer. Wat doet Jetten vervolgens? Hij beschuldigt de fractie, op hoge toon van minachting voor Tweede Kamer-besluiten, die immers met een meerderheid zijn genomen. Zodat het land eindelijk weer kan worden geregeerd! Sabotage! Want er is immers geen alternatief!

Door deze TINA-framing bevindt GL-PvdA zich in een gecompliceerde positie. Niet in het minst doordat zelfs kwaliteitsmedia die framing nu al geheel of gedeeltelijk overnemen. Trouw, NRC en De Correspondent bij monde van Simon van Teutem. Wat te doen? 

Gisteren heeft Klaver op een ledenbijeenkomst van GL-PvdA terecht gesteld dat de partij de coalitieplannen alleen steunt ‘als het roer drastisch omgaat’. Maar juist de plannen die hij terecht onverantwoord noemde, kunnen bij voorbaat rekenen op een Kamermeerderheid. Zie boven. Gevolg: voorstellen uit het rampenlijstje van Jetten I worden moeiteloos gesteund door de meerderheid, waarbij telkens amendementen van GL-PvdA worden verworpen. Amendementen die telkens weer in de media als zinloos, zuur en radicaal worden afgevinkt.

Zeker als ze worden gesteund door PvdD, DENK, SP en Volt. Waarom niet gewoon leuk meedoen?

Maar Jesse Klaver, het gaat volgens de drie coalitiepartners om ‘het hele plaatje’! Trap dus niet in de val van al die vergeefse amendementen à la ‘GL-PvdA wil een onsje meer!’ of ‘GL-PvdA wil een onsje minder!’.

Schets ons een lange-termijnvisie die zich niets aantrekt van die van ‘Rutte V’. Noem die Solidariteit 2030. Er liggen al zoveel mooie plannen klaar! Reductie van Schiphol, verdwijnen van Tata, halvering van de veestapel. Een moratorium op de bouw van data- en distributiecenters. Geen subsidie aan bedrijven die winst maken of aandeelhouders hebben. Een boost voor het openbaar vervoer, inclusief Lelylijn. De marktwerking uit de zorg halen. Een fikse belasting op vermogens en hoge inkomens. Terugdringen van Amerikaanse bedrijven. Gratis kinderopvang. Intelligente defensie in Europees verband. Geen enkele steun voor Israël. Nederland een Republiek. Kortom, het hele linkse plaatje.

Betrek bij dit linkse perspectief in een vroeg stadium de vakbonden, de milieubeweging en andere relevante maatschappelijke organisaties. Vooral ook collega’s als Esther Ouwehand, Jimmy Dijk, Stephan van Baarle, Jan Struijs en Laurens Dassen.

Want samen met hen moeten nu eenmaal de rampzalige voorstellen van Jetten I in de Kamer worden bestreden en ook geamendeerd. Maar in deze opzet niet als telkens opnieuw weer een reactie op weer een coalitievoorstel – wij willen een onsje meer of minder. Nee, degelijk onderbouwde kritiek vanuit het brede perspectief Solidariteit 2030. De kiezers krijgen zo bovendien een serieus perspectief op de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart. 

Met name de kiezers die door Jetten zijn gefopt.