Fictie als een nieuw soort realiteit

Nico schrijft een serie over oorlog, dit is aflevering 102

Het is niet waar dat de aanslag op Trump tijdens het Correspondents' Dinner in scène is gezet. Maar er zullen heel wat mensen en met name fictie-schrijvers zijn die het o zo leuk vinden om er over te fantaseren dat dat wel het geval was. In het kader van de humor als wapen.

Stel je voor: In het ovale kantoor van het Witte Huis zit een krimpende vriendenkliek van Donald te piekeren hoe de dalende populariteit van de president een halt kan worden toegeroepen. Jeedie, die Trump maar wat graag zou willen opvolgen, oppert: “Een mislukte aanslag zou niet gek zijn, hoewel we wel weer rekening moeten houden met een complotstorm op de sociale media.” Benny Big Tech: “Wie zullen we omkopen? Een gefrustreerde Iraniër?” Donald Junior: “Nee, een activist die in de war is aan de oostkust.” Vader Trump: “De dader mag niet neergeknald worden. Ik kom wel snel met een zielig verhaal. Dat het hoort bij de job. En dat een balzaal bij het Witte Huis meer veiligheid biedt dan de Hilton.”

Op zoek naar de waarheid rond raadselachtig nieuws broedt menig gelauwerd journalist maar wat graag op complottheorieën. Dat kan helpen bij het analyseren van het nieuws. Ik moet aan Willem Oltmans denken die mij in New York wilde ontmoeten omdat hij zeker wist wie er echt achter de moord op Kennedy schuilging. Of aan de speculaties over de dood van Pim Fortuyn. Hoe voorkomen moest worden dat hij het land zou gaan leiden.

Maar op het internet gaat men nog een stap verder. Dagblad Het Parool (27/4/26) kopt: ‘Complotdenkers spinnen goed garen bij schietpartij rond persgala met Donald Trump.’ Bob van Huët schrijft: ‘Alleen al op X (voorheen Twitter) werden meer dan 300.000 berichten geplaatst met de term staged (geënsceneerd). Andere sociale media-gebruikers wezen zoals vaker zonder enig bewijs naar Israëlische groeperingen die erachter zouden zitten, soms ondersteund door beelden die duidelijk met AI zijn gemanipuleerd. De Russische staatszender RT hielp actief mee aan het versterken van allerlei wilde theorieën. Een van de meest gedeelde berichten was de bewering dat de dader ter plekke was doodgeschoten.’ Dat bleek aantoonbaar onwaar. In hetzelfde artikel wordt gemeld dat de correcties op dit nieuws maar minimaal werden bekeken. Van Huët: ‘De complottheorieën worden aangejaagd door notoire influencers op X, Facebook en TikTok, die de informatiekloof misbruiken om volgers en vooral advertentie-inkomsten te genereren. Soms doen zij dat met gemanipuleerde AI-beelden als ‘bewijs’.

Ik denk dat het voor de meeste mensen vandaag de dag niet meer zo veel uitmaakt of nieuws waar is of op fictie berust. De fictie via de soap vat het publiek op als een nieuw soort realiteit. En dat geldt ook voor propaganda, nepnieuws en de informatie de roddelkanalen. De behoefte aan een zo waarheidsgetrouw mogelijke journalistiek lijkt langzaam maar zeker te verdampen. Dat is een hard gelag, als je het mij vraagt.