Europa zwijgt terwijl Iran bloedt

Wat er in Iran gebeurt, laat zich moeilijk vangen in grote woorden. Misschien is dat ook precies het probleem. Terwijl mensen de straat op gaan en het regime hard en zichtbaar terugslaat, blijft de reactie in Europa opvallend voorzichtig. Ook vanuit Nederland.

In Iran is geen sprake van wat vaak eufemistisch onrust wordt genoemd. Het gaat om systematische repressie. Internet wordt afgesloten, demonstraties worden uiteengeslagen en veiligheidstroepen, waaronder de Revolutionaire Garde, treden op tegen de eigen bevolking. Mensenrechtenorganisaties waarschuwen al langer dat het geweld snel kan escaleren, al zijn exacte aantallen door de censuur nauwelijks vast te stellen.

Wat opvalt, is niet alleen wat er gebeurt in Iran, maar ook hoe er hier wordt gereageerd. Of beter gezegd: hoe weinig er zichtbaar verandert. Er worden verklaringen afgegeven, zorgvuldig geformuleerd, maar zonder het gevoel dat ze ergens toe leiden. Het blijft bij woorden die niemand echt verrassen.

Dat patroon is niet nieuw. Al jaren worstelt de Europese Unie met de vraag of de Iraanse Revolutionaire Garde op de Europese terreurlijst moet worden geplaatst. Formeel wordt daarbij gewezen op juridische belemmeringen, zoals het ontbreken van een nationale rechterlijke uitspraak. Maar wie dat argument volgt, kan zich moeilijk aan de indruk onttrekken dat het vooral uitstel oplevert. In andere dossiers bleek die juridische terughoudendheid immers minder absoluut.

Het gevolg is een ongemakkelijke situatie. Europa handelt procedureel correct, maar ondertussen gaat het geweld door. Dat roept de vraag op wat zulke procedures nog waard zijn wanneer ze structureel botsen met de werkelijkheid die zich aandient.

Ook het Nederlandse kabinet lijkt vast te zitten in die spanning. Begrijpelijk misschien, vanuit diplomatieke voorzichtigheid. Maar juist nu, op een moment waarop de Iraanse bevolking zichtbaar risico’s neemt, voelt die voorzichtigheid steeds meer als afstand.

Wat mij daarbij treft, zijn de kleine signalen. Berichten die plots stoppen. Contact dat wegvalt. Niet omdat er niets meer te zeggen is, maar omdat het niet meer kan. Dat soort details verdwijnen snel in analyses, maar ze zeggen veel over wat er op het spel staat.

De Iraanse bevolking vraagt niet om buitenlandse inmenging of grote gebaren. Wat gevraagd wordt, is erkenning en druk. Het besef dat wie zijn eigen burgers zo behandelt, niet eindeloos kan blijven rekenen op diplomatieke normaliteit.

De middelen om dat duidelijk te maken bestaan. De vraag is of Europa bereid is ze ook daadwerkelijk te gebruiken.

Iran bloedt.
En Europa lijkt vooral te hopen dat het ongemerkt voorbijgaat.