Europa slaat terug. Davos wordt het slagveld van de tegenaanval

De permanente onrust die hij zaait met feiten buigen, bondgenoten intimideren, instituties ondermijnen heeft Europa niet verlamd. Hij heeft het juist strijdbaar en verenigd gemaakt.

Deze week in Davos krijgt Donald Trump zijn eerste serieuze weerwerk. Het World Economic Forum, normaal een ritueel van beleefde toespraken en achterkamernetwerken, verandert dit jaar in een openlijk front tegen zijn Groenland-chantage en tariefdreigementen. Europese leiders komen er om één boodschap te brengen: Europa slaat terug. En hard.

Zelfs Giorgia Meloni, die lange tijd gold als Trumps meest loyale bondgenoot in Europa, is nu woedend. Ze noemt de Amerikaanse druk “onacceptabele afpersing” en “een aanval op de soevereiniteit van bondgenoten”. In panels en bilaterale gesprekken sluit ze zich naadloos aan bij Ursula von der Leyen, Emmanuel Macron en Friedrich Merz. De eensgezindheid is opvallend: van links tot rechts, van noord tot zuid, klinkt dezelfde toon. Europa is ’s werelds grootste handelsblok, de meest geïntegreerde economie ter wereld, en het is klaar om die macht te gebruiken.

De tegenmaatregelen worden in Davos openlijk aangekondigd. Gerichte tarieven van tientallen miljarden op Amerikaanse iconen (denk aan Harley-Davidson, bourbon, techplatforms als Meta en Amazon), activering van het EU anti-coercion instrument, beperkingen voor Amerikaanse bedrijven op de interne markt, extra miljardensteun aan Groenland en een versnelde opbouw van eigen defensie- en grondstofstrategie in de Arctis. Von der Leyen zal er ongetwijfeld herhalen dat de Arctische regio “cruciaal” is voor Europa’s veiligheid en economie. De boodschap aan Washington: als je ons behandelt als tegenstander, gedraag je je ook als één.

Trumps chaos speelt intussen vooral Vladimir Poetin in de kaart. Een handelsoorlog tussen de VS en Europa verzwakt de NAVO precies op het moment dat Rusland zijn militaire aanwezigheid in de Arctis gestaag uitbreidt. De trans-Atlantische band kraakt, Moskou kijkt tevreden toe. Maar deze keer keert de Trumpiaanse tactiek zich tegen hem. De permanente onrust die hij zaait met feiten buigen, bondgenoten intimideren, instituties ondermijnen heeft Europa niet verlamd. Hij heeft het juist strijdbaar en verenigd gemaakt.

En diezelfde wanorde begint nu ook door te sijpelen naar zijn eigen kamp. In het Congres voelen Republikeinen de Trumpiaanse chaos steeds sterker. Terwijl Trump tarieven afkondigt en dreigt met annexatie-achtige retoriek, groeien de scheuren binnen de GOP. Traditionele haviken en pro-business Republikeinen maken zich zorgen over de economische schade: hogere prijzen voor Amerikaanse consumenten, banenverlies in exportsectoren, en een NAVO die verder verzwakt. Senatoren uit landbouwstaten vrezen represailles op soja en vlees; tech-Republikeinen zien Europese beperkingen als directe bedreiging voor Big Tech. Zelfs loyale Trumpisten als Lindsey Graham en Marco Rubio moeten nu laveren tussen blinde loyaliteit en de realiteit dat een handelsoorlog met Europa ook Amerika zelf raakt. De interne verdeeldheid is voelbaar: sommige fractieleden fluisteren al dat deze Groenland-obsessie “te ver gaat” en “onnodige risico’s” creëert.

Davos markeert het keerpunt. Europese leiders zullen er niet alleen spreken – ze zullen coördineren, allianties smeden met andere wereldleiders (Canada, Japan, Zuid-Korea) en een duidelijk signaal geven: Europa is geen vazal meer. Trump dacht met chaos en druk zijn zin te krijgen. Hij krijgt nu een continent dat wakker is geschud, tanden heeft gekregen en klaar is om te bijten.