Energiemaatschappijen willen jou laten gokken op de energieprijzen van de toekomst

De Nederlanders maken zich zorgen om de winter. Zullen ze wel geld genoeg hebben om hun huizen behoorlijk te verwarmen? Of blijven de energieprijzen zo stijgen? Wat is Trump van plan? Kruipt hij na de nederlaag van afgelopen dinsdag n zijn schulp of heropent hij de oorlog tegen Iran? Hoe gaat het verder met de afsluiting van de straat van Hormuz en godbeterhet de Bab el Mandeb? Op de sociale media gaat een afbeelding rond van een huiverende bejaarde. Die heeft er recht op na een leven van hard werken niet in de kou te zitten, zo luidt ongeveer het bijschrift.

De vergelijkingssites spelen hierop in met alarmerende reclames. Zoek nu de goedkoopste aanbieder. Bepaal hoe lang je het tarief vastzet. In de media lees je dat je voorgangers op dit gebied nog geen last hebben van de prijsstijgingen. Voor hen komt de klap pas als hun contract afloopt en de leverancier een nieuw aanbiedt: dat is dan veel duurder. Weer voor een jaar vastzetten tegen een hoger tarief of toch gewoon de schommelingen op de energiemarkt volgen?

Er kwamen herinneringen op aan een verblijf van een paar weken in Brazilië nu meer dan dertig jaar terug. Er was een inflatie van dertig tot veertig procent per maand. Ik zelf wisselde op dollars gebaseerde traveller cheques in tegen Braziliaanse cruzeiros. Dat moest met kleine beetjes tegelijk. Anders was ik een dief van mijn eigen portemonnee. In de krant stonden elke dag drie koersen, de officiële, die voor zaken en de zwarte. De zwarte durfde ik niet aan uit vrees te worden opgelicht. Ik had dus zeker niet de beste deal maar wel een aanvaardbare.

In de grote non food zaken van São Paulo werden wasmachines, keukenapparatuur en zelfs auto’s aangeboden op afbetaling “zonder rente”. Zonder rente? De termijnen schoten dan wel de hoogte in op het ritme van de verwachte inflatie. Veel Brazilianen kochten toch op afbetaling ook als zij geld genoeg hadden om de koopsom ineens te voldoen. Zij verwachtten dan dat de inflatie errnstiger zou zijn dan de verkoper dacht. In dat geval kregen zij hun wasautomaat goedkoper dan wanneer ze onmiddellijk het hele bedrag op tafel legden.

Natuurlijk gingen de klanten meestal de mist in want de verkopende partij had een betere kijk op de ontwikkeling van de inflatie dan de consument. Anders was diens bedrijf namelijk al lang op de fles gegaan. Dat aanbod van kopen op afbetaling zonder rente was in feite een uitnodiging om tegen elkaar te speculeren op de monetaire ontwikkeling.

Het vastzetten van de energietarieven lijkt heel erg op deze praktijk. De energiemaatschappij suggereert dat je goedkoper uit bent door te gokken op stijging van de energieprijzen. Daarom is het beter nu voor een vast tarief te gaan. Dat biedt zekerheid. Dit op winst beluste bedrijf zou dat zeker niet doen als het vermoedde daarmee de klant een voordeeltje te bezorgen en niet zichzelf. Het is net als met banken. In onderhandelingen zijn zij geen instantie die je wil helpen. Zij zijn de tegenpartij. In deals zijn er zelden twee winnaars. Het kan zijn dat er sprake is van wederzijds voordeel maar dat is dan ongelijk verdeeld.

Wie speculeert tegen een energieaanbieder probeert slimmer te zijn dan een organisatie met een enorme kennis van de markt en veel deskundigen in dienst. Wie loopt dan grotere kans het schip in te gaan? Wat denk je zelf? Hoe zal jij het er af brengen in de afdeling casino van het kapitalisme?

Er kunnen goede redenen zijn om de energietarieven vast te zetten maar denk niet dat je eraan verdient. Het is altijd een gok. Je bent aan het gokken. In de kroeg heb je het misschien zelf vaak genoeg meegemaakt: de jackpot valt maar altijd bij een ander.

Voor het overige ben ik van mening dat het toeslagenschandaal niet uit de publieke aandacht mag verdwijnen en dat rond het UWV en de affaire rond het Groninger aardgas evenmin.

Beluister Het Geheugenpaleis, de wekelijkse podcast van Han van der Horst over politiek en geschiedenis. Nu: terug uit Lulaland.