Logo Joop
De opiniesite van BNNVARA met actueel nieuws en uitgesproken meningen

En weer gaat het geld naar de multinationals en niet naar de samenleving

  •  
30-06-2019
  •  
leestijd 3 minuten
  •  
Fortune Global Forum 2018

© cc-foto: John Lehmann/Fortune

Het kabinet wil liever investeren in jonge mensen die daarna een internationale carrière krijgen dan aan leraren Nederlands (alfa), traumapsychologen (gamma) of huisartsen (medisch)
Iemand – ik weet helaas zijn naam niet – zei het heel treffend, afgelopen vrijdag tijdens de bijeenkomst van WO in Actie : de huidige plannen laten wéér zien hoe dit kabinet vooral geïnteresseerd is in multinationals en nauwelijks in de toekomst van de eigen samenleving.
Iedereen begint er langzamerhand genoeg van te krijgen, de manier waarop stelselmatig zulke bedrijven worden bevoordeeld die tegelijkertijd op alle mogelijke manieren duidelijk maken lak te hebben aan de samenleving waarin ze verkeren: als het ze hier niet bevalt, zijn ze weer vertrokken en dus kan zelfs een loonsverhoging voor het personeel er niet vanaf.
De plannen van Van Rijn die minister Van Engelshoven nu zo innig omarmt gaan ook weer precies die richting op: geld wordt verschoven van alfa-, gamma- en medisch onderzoek naar bèta-onderzoek en in de praktijk vooral naar de technische universiteiten. Waarom? Omdat de banen in de bèta-industrieën veel belangrijker worden gevonden. Waar bevinden die banen zich? Precies.
Weer aan de beurt Het kabinet wil dus liever investeren in jonge mensen die daarna een internationale carrière krijgen en zo waarschijnlijk weinig zullen bijdragen aan onze samenleving dan aan leraren Nederlands (alfa), traumapsychologen (gamma) of huisartsen (medisch). Op een indirecte manier wordt zo wederom gemeenschapsgeld gestopt in het uithollen van de gemeenschap in plaats van in het versterken ervan.
Er waren ongeveer vijftig mensen aanwezig bij de bijeenkomst vrijdag, waarvan er slechts één afkomstig was van een van de technische universiteiten (namelijk Wageningen). Aan de eenheid van de wetenschappen of aan de noden van de samenlevingen buiten Delft, Enschede, of Eindhoven laat men zich aan de voormalige hogescholen bijzonder weinig gelegen liggen. De tientallen miljoenen worden in dank aanvaard en verder trekt men zich niets van de maatschappij aan.
Behalve dat het van weinig inzicht getuigt in het belang van een rijke wetenschappelijke omgeving, ook voor technici, is het ook financieel een vorm van kortetermijndenken. Zoals iemand anders gisteren zei: er wordt al heel lang een politiek van verdeel en heers gespeeld. Over een paar jaar zijn de bèta’s gewoon ook (weer!) aan de beurt.
Opstand Het is goed om dan op zo’n bijeenkomst te zijn, het is altijd beter om je te organiseren. De aanwezigen, veel vertegenwoordigers van de eigen universiteit die lokaal de acties coördineren, waren duidelijk gemotiveerd, en er komen acties aan. Wat precies, dat werd pas min offer concreet toen de enige aanwezige journalist (van ScienceGuide ) vertrokken was, dus dat zal ik hier ook niet onthullen.
Maar dit lijkt me wel de boodschap: een belangrijke functie van wetenschap is om de samenleving te verrijken met kennis. Ze is er niet om steenrijke bedrijven nog een beetje rijker te maken. Een ieder die zich zorgen maakt om de verschuiving van de ene vorm van rijkdom naar de andere, moet in opstand komen tegen het totale cynisme van de huidige minister.
Op de site van WO in Actie staat een lijst met lokale vertegenwoordigers. Sluit je aan! Overigens is niets van wat ik hier schrijf een officieel WO-in-actie-standpunt.
Delen:

Praat mee

onze spelregels.

avatar
0/1500
Bedankt voor je reactie! De redactie controleert of je bericht voldoet aan de spelregels. Het kan even duren voordat het zichtbaar is.

Reacties (28)

JanB2
JanB22 jul. 2019 - 0:51

Er is een schrijnend tekort aan beta-wetenschappers. Die zullen de energietransitie vorm moeten geven. Met alfa's en (zeker) met gamma's redden we het niet. Het manco aan enig natuurwetenschappelijk inzicht straalt dan ook van hetklimaatakkoord af. De discussie wordt gedomineerd door sociologen, juristen en andere lieden die nog geen Joule van een Watt kunnen onderscheiden en die met droge ogen voorstellen om alle kolencentrale's voor eind 2019 te sluiten. Dit gaat 'm niet worden. Althans niet de energietransitie. Wel de klimaatcatasterofe die met rasse schreden nadert. Het grootste probleem van bovenstaand artikel is dat het zich verliest in zwart-wit denken. Het is óf-óf en niet en-en. Natuurlijk dreigen er ook tekorten op andere kennisgebieden. Natuurlijk dreigt er daarmee ook een enorme intellectuele en culturele verarming, alsmede grote sociaal-maatschappelijke problemen (bijvoorbeeld in de zorg). De boosdoener daarbij zijn echter niet de natuurwetenschappen (waarbinnen het budgetair ook geen vetpot is trouwens) die zo nuttig zijn voor het bedrijfsleven (alsof daarin de hoogste waarde van de betawetenschappen schuilt). De boosdoener is, het klinkt afgezaagd, het vigerende neoliberalisme dat nog steeds wordt uitgedragen door de loopjongetjes en meisjes van het grootkapitaal in de politiek. De kruideniersmentaliteit overheerst. Al 30 jaar. Het is ook dezelfde mentaliteit die de klimaatcrisis heeft laten escaleren. Willen Nederland en Europa (en de rest van de wereld in feite ook) toekomstbestendig zijn dan zal er veel meer in kennis moeten worden geïnvesteerd. Aan de alfa- én aan de betakant. De natuurwetenschappen bepalen in de komende decennia of de wereld zoals wij die kennen naar de vernieling gaat of niet. De alfawetenschappen dienen daarnaast de individuele mens met kennis over zichzelf en de sociaal-maatschappelijke wereld waarin hij leeft, en met de opleiding van hulp- en dienstverleners voor concrete gevallen of beroepen (bijvoorbeeld de GGZ-psycholoog of de linguist die leraar wordt). Beperking tot één richting is echter funest en zal de samenleving in een chaos storten die niet te overzien is. De schade die het neoliberalisme heeft aangericht is immens en allesomvattend, geen gebied of thema is ongeschonden uit de vrije-markt frenzy gekomen. Ter beperking en voor het herstel van deze schade zijn alle disciplines gevraagd en wordt het voor elke discipline (economie uitgezonderd) alle hens aan dek. Dat vergt een politiek omdenken. En als de politiek niet wil omdenken dan moeten wij denken voor de politiek (en daar ook naar handelen door die politiek de macht uit handen te nemen, bij voorkeur in het stemhokje).

2 Reacties
DanielleDefoe
DanielleDefoe2 jul. 2019 - 12:34

Ook als het gaat om bewerkstelligen van collective gedragsverandering kunnen psychologen zeker hun nut hebben. Gedragsverandering kan een rol spelen in het voorkomen dat de planeet onbewoonbaar wordt.

DanielleDefoe
DanielleDefoe2 jul. 2019 - 14:02

collectieve

Joop Schouten
Joop Schouten1 jul. 2019 - 13:59

Goed om deze harde feiten te benadrukken. Wat met deze voortrekkerij vergeten lijkt is dat een samenleving zonder voldoende huisartsen, schoonmaakwerk of filosofen (om maar eens een zijtak te noemen) er grote problemen komen. Het besef dat de een niet zonder de ander optimaal kan functioneren lijkt me helder. Dat de een de ander feitelijk minacht is een ander punt van aandacht. Om over de schandalig lage lonen nog maar te zwijgen. 'Het is een neoliberale kolerezooi.'

2 Reacties
De overspelige hoofdcommissaris
De overspelige hoofdcommissaris1 jul. 2019 - 14:32

Zonder filosofen zou onze maatschappij onleefbaar worden en dat roep ik al jaren!

Hank Nozemans
Hank Nozemans1 jul. 2019 - 20:50

in vergelijking tot een tekort aan filosofen, is global warming een non issue.

Woeki Hypo
Woeki Hypo1 jul. 2019 - 13:27

En weer gaat het geld naar de multinationals en niet naar de samenleving Het doel van het neoliberalisme is van elke wetenschapper een sofist maken (in dienst van het neoliberalisme). Woeki Hypo.

Frits Jansen
Frits Jansen1 jul. 2019 - 13:06

Ze willen weer eens een Nobelprijs scoren, dat geeft een land aanzien Beta-promoties zijn meer onderzoeks- dan opleidingsprojecten.

2 Reacties
JanB2
JanB22 jul. 2019 - 0:54

Beta-promoties zijn meer onderzoeks- dan opleidingsprojecten Zoals het hoort. Een promovendus heeft z'n academische opleiding namelijk al voltooid.

DanielleDefoe
DanielleDefoe2 jul. 2019 - 14:01

Alle promoties zijn in principe onderzoeksgericht toch? Een Nobelprijs voor literatuur zit er niet in.

D4
D41 jul. 2019 - 9:37

De rijksbijdrage per student neemt inderdaad al 20 jaar af, te zien op WOinactie, zodat we onder landen als Turkije, Slovenië en Servië liggen, en mijn ervaring met WO is dat het eerder een diplomafabriek dan een leerinstelling is. Maar het narratief schetst een raar zwart-wit beeld. Natuurlijk profiteren ook "steenrijke bedrijven" van wetenschappelijk onderwijs, het is misleidend om daar een probleem van te maken. Tenzij met de actie de eis komt dat alle "steenrijke bedrijven" voortaan geen personeel mogen aannemen uit het wetenschappelijk onderwijs, en maar zelf onderwijsinstellingen moeten beginnen. Persoonlijk ben ik ook voor een verplaatsing van ruimte om te leren naar de werkomgeving, en een verplichting aan bedrijven om daar in te investeren, zodat dat risico door iedereen wordt gedragen.

Mostafa
Mostafa1 jul. 2019 - 6:52

Wat is het probleem dan ? sommige politieke partijen in Nederland zoals PVV worden gefinancierd door deerden uit het buitenland en iedereen kijkt naar en niemand iets van zegt ? Eigen belang gaat voor het algemeen belang en dat is precies wat dictatuur voor staat!

de Boer2
de Boer21 jul. 2019 - 6:41

Inderdaad is het tijd dat het wetenschappelijk onderwijs in actie komt, want ook daar is de devaluatie van de kennis manifest. Want wees even wel, en lees wat Maarten Koning -het alter ego van Han Voskuil- zegt over het Beerta instituut, de schuilnaam voor het KNAW Meertensinstituut, dat nog steeds bestaat. Hij voelde zich er permanent bedreigd en moest deswege meteen als ie thuis kwam borrels drinken. . Terwijl Voskuil zelf de wetenschap op uitstekende manier bedreef werd die tegelijkertijd door hem gerelativeerd, tot karikatuur gemaakt. Dat vond Voskuil dus grenzend aan schizofrenie, aan dubbelhartigheid. En De Boeris is dat met hem eens. Zo heeft De Boer lange tijd naast de landbouwschool als bijvak de fonologie van het Nederlands en het Fries bestudeerd alsmede de dialectologie en het oud Keltisch nog bij Maarje Draak, die als Kaatje Kater bij Voskuil figureert. En kijk, nu zit ie gewoon achter de computer van de boerderij om het hoofd nipt boven water te houden en de mestboekhouding te doen.. De dubbele standaard zit em verweven in de hele maatschappij en daarom is een wasbeurt op zijn tijd best nodig. Universiteiten zijn echt dubbel, ze dienen de wetenschap enerzijds en anderzijds leiden ze op voor een beroep. Ga dat toch splitsen, kom daarvoor in actie. Je zult zien dat zowel de wetenschap als de beroepsopleiding opbloeien als je ze scheidt. Kom daarvoor maar in actie, WO. En zeur niet zo over de minister en al helemaal niet over geld. Dat vind de Boer onwetenschappelijk en onpraktisch banaal. Het gaat immers niet om wat je hebt, maar om wat je bent. Die prachtfilm heet toch niet voor niets être et avoir? .

Minoes&tuin
Minoes&tuin1 jul. 2019 - 1:56

Ik weet het, heb dat hier al meermaals aangegeven, was al eerder bekend. Studenten waren ook boos, daar ging het geld dat op hen bespaard was dus naartoe. Niet naar verbetering van het onderwijs.

Sam V
Sam V30 jun. 2019 - 20:20

Nog meer geld naar bèta. Liever een techneut die zorgt voor een betere klimaatadaptatie dan een psycholoog die de klimaatstress probeert weg te praten.

DaanOuwens
DaanOuwens30 jun. 2019 - 19:32

Ik heb weinig met dit soort tekstjes. De schrijver weet te weinig van zijn onderwerp om een goed onderbouwd verhaal te houden. Het aantal docenten ziet hij als een probleem. Als de PA-s beter onderwijs zouden geven en de uitval van leerlingen tijdens de opleiding zouden aanpakken zou niet 40% of meer van de leerlingen die beginnen aan de opleiding uitvallen. De beroepsgroep is hopeloos vergrijst en daarop is veel te laat ingegrepen. Overigens worden daar juist nu al vele miljoenen in geïnvesteerd. Waarom noemt hij dit niet? Het aantal traumapsychologen is een gespecialiseerde functie waarvoor er constant net te weinig worden opgeleid. Dan gaat het om maximaal 100 leerlingen meer in Nederland. Vervolgens is het probleem weer voor jaren opgelost. Het probleem ontstaat niet door te weinig geld maar door te weinig beleid en te weinig visie. Waarom noemt hij dit niet? De krapte aan huisartsen ontstaat door de inefficiënte opleidingsstructuur, het toenemende aantal parttime huisartsen (vrouwen), de vergrijzing van de mannen in het beroep huisarts en de afnemende bereidheid van huisartsen te werken in krimp regio's en achterstandswijken. Niet een probleem dat vraagt in investeren op landelijke niveau maar wel om kleine stappen op lokaal niveau. Waarom noemt hij dit niet? De voorbeelden waren dus geen onderwerp bij de bijeenkomst WO in actie. Dat is het bevorderen van de instroom bij technische opleidingen wel. Dat liggen grote kansen voor de Nederlandse samenleving, en grote kansen voor vrouwen die meer zouden moeten kiezen voor technische beroepen en zeker meer voor technische HBO en academische opleidingen. Ik heb weinig geloof in deze actievoerders die beweren dat zij de samenleving willen verrijken met hun kennis. Uit deze bijdrage blijkt helemaal niets van deze verrijking. De suggestie wordt opgeworpen dat jongeren met een technische opleiding achter de rug geen toegevoegde waarde hebben voor de Nederlandse samenleving. Ik zou graag eerst een goede onderbouwing willen zien van het verrijken van de Nederlandse samenleving door de afgestudeerden van de Universitaire studie Nederlands. Dan kunnen wij het daarna wel eens over die techneuten hebben.

5 Reacties
Minoes&tuin
Minoes&tuin1 jul. 2019 - 1:57

DaanOuwens weet het natuurlijk beter, Was jij daar aanwezig dan?

DanielleDefoe
DanielleDefoe1 jul. 2019 - 14:16

Ik was er ook niet Minoes, maar de belangstelling voor academische talenstudies neemt al jaren af. Talenstudies die onvoldoende studenten trekken worden op termijn weggereorganiseerd. Niet alleen voor Nederlands maar ook voor Duits is weinig belangstelling.

Minoes&tuin
Minoes&tuin3 jul. 2019 - 7:00

DanielleDefoe Heeft dat ook niet alles te maken met de vooropleiding en opvoeding. Vanaf de lagere school tot aan de universiteit. Het wordt gestuurd door bestuurders. Ik moet er niet aan denken dat al die uiterst belangrijke studies die inhoud geven aan het denkproces verloren gaan! Alles is in feite geïntegreerd en zou het moeten blijven. Het een kan niet zonder het ander. Style je voor dat ethiek verdwijnt, ik noem maar een zijweg.

DanielleDefoe
DanielleDefoe3 jul. 2019 - 15:55

De profielen in het secundair onderwijs zijn mi een slecht idee gebleken. Overigens wordt er niet veel aan ethiek onderwijs gedaan binnen academische studies.

DanielleDefoe
DanielleDefoe3 jul. 2019 - 16:00

PS het geeft leerlingen de gelegenheid om vakken waar ze zg. slecht in zijn te laten vallen. Maar de keerzijde is wel dat daardoor de verdere opleidingsmogelijkheden worden ingeperkt.

Zakenpief
Zakenpief30 jun. 2019 - 19:05

Nee, dat moeten we niet hebben, dat er geinvesteerd wordt in opleidingen waar daadwerkelijk vraag naar is.

Bert de Vries
Bert de Vries30 jun. 2019 - 15:26

Het door Van Oostendorp beschreven beleid is kenmerkend voor het neoliberalisme dat uiteindelijk leidt tot een verpauperde samenleving. Verzet daartegen is vruchteloos, want te gering van omvang. Deze houding is niet fatalistisch, ze is gebaseerd op de onveranderlijke werkelijkheid dat alle grote economiën na een korte periode van min of meer evenwichtige welvaartsverdeling richting afgrond zijn gegaan. De huidige economie is daarop geen uitzondering. Integendeel, het mondiale karakter van de teloorgang maakt elk verzet vroeg of laat vruchteloos.

3 Reacties
DaanOuwens
DaanOuwens30 jun. 2019 - 19:12

@ Bert de Vries Jij schrijft: Het door Van Oostendorp beschreven beleid is kenmerkend voor het neoliberalisme dat uiteindelijk leidt tot een verpauperde samenleving. Verzet daartegen is vruchteloos, Het beleid om technische opleidingen te stimuleren wordt door de schrijver gerelateerd aan internationale bedrijven. Het oer Nederlandse ASML weet slechts voor 50% van de vacatures mensen uit Nederland te werven. En zoekt dus noodgedwongen mensen in China en Indië. Het advies aan jongeren meer te kiezen voor techniek heeft daar mee te maken. En niets met een neoliberaal beleid wat dat ook mogen zijn. En je noemt: leidt tot een verpauperde samenleving Nederland is een van de rijkste en gelukkigste landen ter wereld. Geen sprake van een verpauperde samenleving. De feiten spreken jouw kortzichtigheid dus tegen. En jij schrijft: Integendeel, het mondiale karakter van de teloorgang maakt elk verzet vroeg of laat vruchteloos. Het is jouw verzet dat vruchteloos is. Jouw verouderde niet toepasbare denkbeelden laten de meeste mensen links liggen. Niemand heeft er nog wat aan. Ondertussen zetten talloze mensen van allerlei verschillende politieke stromingen en afkomst zich in om de samenleving te verbeteren en boeken succes. Het klimaatakkoord is een verbetering, het pensioenakkoord is een verbetering. Echter niet gebaseerd op jouw denkbeelden omdat behalve de SP-cultus daar niemand iets in ziet. Spreek dus vooral voor jezelf en je eigen verpaupering en niet voor anderen.

Spanveer
Spanveer30 jun. 2019 - 20:05

Toch wel erg fatalistisch Bert. Je hebt je er bij neergelegd dat er niets valt te veranderen aan de situatie. Je hebt besloten de periodieke werking van opgang en neergang te accepteren. Dat is jammer. Er is wel verandering mogelijk. Daarvoor moet je mensen mobiliseren om te protesteren tegen de huidige ontwikkeling. Techniek zonder culturele waarden stelt niets voor. Dat kun je duidelijk maken in een breed gedragen protest. De minister en de staatssecretaris zijn slechts schepen die in de nacht passeren. Daar wordt het beleid niet door gemaakt. De harde kern van de ministeries gevormd door beleidsambtenaren is verantwoordelijk voor de beleidskeuzes. Daar moet je zijn om een verandering te bereiken. Uiteraard na een stevig politiek protest gericht aan de bewindslieden.

Bert de Vries
Bert de Vries30 jun. 2019 - 21:19

Spanveer, fatalistisch is een correcte kwalificatie, met dien verstande dat het niet een lijdzaam toezien is, maar de vaststelling dat iets onvermijdelijk is. Vergelijk het met een kind dat je van een flat ziet vallen waar je te ver van af staat om er iets tegen te kunnen doen. Of, zoals ik eens meemaakte, vanaf de achtste etage zien dat je peuter in de vijver valt en, beneden aangekomen, ziet dat het kind is verdronken. Het onderhavige proces van ondergang is uitputtend bestudeerd door Van Bavel. Ministeries bewerken helpt niet. De krachten overstijgen institutionalisering.

JaapBo
JaapBo30 jun. 2019 - 15:10

Jammer hoor, om je beta-collega's zo aan te vallen op iets waar zij ook niets aan kunnen doen! Bovendien is er geen enkel bewijs dat extra onderwijs of onderzoek op beta-gebied weg zou vloeien naar het buitenland. Ik zou zeggen, pleit voor meer onderzoek op alle terreinen, en niet tegen meer beta-onderzoek.

1 Reactie
MountEverest
MountEverest30 jun. 2019 - 20:24

Om te overleven heeft een mensen drie dingen nodig: een dak boven zijn hoofd, voedsel en kleding. Dat zijn alle drie technische, praktische zaken. Specifiek voor Nederland komen daar nog waterbouwkundige voorzieningen bij. Pas als aan bovenstaande basisvoorwaarden is voldaan, is er ruimte voor, gezondheidzorg, cultuur en kunst etc.. Dat wil uiteraard niet zeggen dat laatst genoemde zaken onbelangrijk zijn. Het is daarom logisch dat het accent op de beta-wetenschappen ligt en dat daar ook het meeste geld naar toe gaat. Vandaar de focus op de Technische universiteiten en Wageningen. N.B.: geneeskunde is uiteraard ook een beta wetenschap