Eigentijds robuust

Ineens dook het overal op, dat enigszins archaïsche begrip ‘robuust’. De afgelopen veertig jaar eigenlijk al niets meer van gehoord, en nu ligt het ineens iedereen in de mond bestorven. Vooral persvoorlichters, marketeers en politici bedienen zich van het begrip alsof ze dat al hun hele leven doen. Waar ontstaat zulk misverstand, citeert de schrijvende pers hier letterlijk gedane uitspraken of zetten zij de modieuze taalwaarheid soms enigszins naar eigen hand?

Cabaretier Paul van Vliet had weer eens gelijk en zong het reeds in de seventies: “..het oude dat heeft afgedaan en komt nooit meer terug en het nóg oudere komt dikwijls als het allernieuwste terug” (ook zo’n fijn ouderwets woord, ‘dikwijls’).

Zo repte men onlangs in een krantenartikel over bepaalde medicatie;“..Het middel is veilig en het effect is robuust”. Nog de volgende dag werd het begrip “..robuust beleid” gemunt. Is dit onvervalste contaminatie of zijn er andere krachten aan het werk?

Oorspronkelijk stond ‘robuust’ voor ‘stoer, stevig en sterk’. Iets dat de tijd kon weerstaan; het robuuste gebouw. Ooit bestond er zelfs een pittige koffie-melange welke onder de merkvlag Robusta voer.

Bij ‘robuust’ denkt men aan onbezonnen, stoer gedrag. Brandweermannen, ruwe rauwe zeebonken, mannen van stavast. Robuuste types dus. Allemaal vervoegingen waar medicijn en beleid zo verdomd moeilijk mee te rijmen zijn. Waarom duiden dan toch ineens die halfzachte sectoren met een dergelijk begrip hun medicatie danwel beleid?

Zou dat medicijn soms tóch een scherpe bijwerking kennen: ‘veilig edoch robuust’? Zou dat beleid, hoewel weloverwogen en naar de letter van de wet uitgevoerd tóch een illegale schaduwzijde kennen:‘ Het is beleid edoch robuust’. Er blijft kennelijk toch iets onbesproken, iets halfslachtigs. ‘Robuust’ als kanttekening.

En wat moeten we met de uitspraak: “..Vriendelijkheid is best een robuust concept”. Zelfs uit de voorgaande tekst van het interview met regiseusse Sophie Hyde valt niet te achterhalen waar die conclusie een grond vindt.

Robuust duidt vooral stoffelijke zaken, een ‘robuust concept’ lijkt mij onbestaanbaar. Zou hier misschien een ‘sterk concept’ worden bedoeld? Sterke vriendelijkheid? Het klinkt allemaal erg geforceerd en in elk geval taalkundig onuitlegbaar zwak.

Minstens zo vaag was het gebruik van ‘robuust’ tijdens de recente parlementaire enquête rond Covid. Hubert Bruls, destijds voorzitter van het veiligheidsberaad, benoemde het instellen van de avondklok als “..één van de meest robuuste maatregelen”. Dramatisch, dwingend en zelfs draconisch waren stuk voor stuk het betere woord op die plaats geweest, waarom dan toch dat malle modieuze gebruik van ‘robuust’ bij zo’n opmerking.

Er kleeft ten slotte ook nog iets gevaarlijks aan ‘robuust’. Het bravoure-gedrag van de durfal (twee archaïsche begrippen in éen zin!) spreekt tot de spannende verbeelding. Niet voor niets creëerde Stan Lee DAREDEVIL in de sixties. De notabene eerste blinde (!) superheld ooit. Robuuster werd het nooit.