Joop

Eigenlijk hebben de anarchisten gelijk

  •    •  
18-06-2018
  •  
leestijd 6 minuten
  •  
1636 keer bekeken
  •  
5565613840_b5cdbd9d8c_z

© cc-foto: Dominic Alves

Als zij willen, zullen autoriteiten altijd iets weten aan te wijzen dat de burger verbergt om hem vervolgens streng ter verantwoording te roepen
Het ligt nu al een half jaar op mijn bureau beschuldigend aanwezig te zijn want ik schreef er maar niks over,  Anarchisme in de Lage Landen van Thom Holterman, uitgegeven bij Kelder in Utrecht. Wie denkt een woedend geschrift ter hand te nemen vol haat jegens het kapitalistische stelsel en de onderdrukkers, een organisatieschema voor het oproer, een kookboek voor bommenleggers, komt bedrogen uit. Het boek gaat over denkers. En Thom Holterman schrijft in een bedaagde, volstrekt emotieloze stijl. Dat doet hij bewust. Want het is de rede die uiteindelijk de libertaire gedachte schraagt en leidt tot het volstrekt logische slotsom dat met staat en parlement uiteindelijk niets te bereiken valt. Volgens hem dan natuurlijk.
Nette burgers zijn altijd bang geweest voor de anarchisten. Zij associëren die met geweld en brandstichting. Dat is al een eeuw of twee zo. Als U nu begint te denken aan de rellen in Hamburg, aan agressieve krakers of de antifa, dan staat U in een oude traditie.
Terroristen Net als elke radicale ideologie heeft ook het anarchisme zijn terroristen voortgebracht. Berucht was zo rond 1890 de aanslagpleger Ravachol. Hij werd gearresteerd en stierf onder de guillotine. Uit wraak wierp zijn geestverwant Auguste Vaillant in 1893 een bom in het Franse parlement, waarbij verschillende afgevaardigden gewond raakte. De regering stelde onmiddellijk een vervolging in tegen radicaal links, wat tot een berucht politiek proces leidde. In de samenleving heerste paniek. Men zag anarchisten achter elke boom net zoals nu velen menen dat het land vol zit met potentiële moslimterroristen, die maar een kleine aanleiding hebben om toe te slaan.
Holterman negeert de lunatic fringe om zich te concentreren op de denkers en de predikers van de leer. De gemiddelde anarchist is een zachtmoedig mens, liefhebber van alles wat groeit en bloeit en vaak genoeg vegetariër omdat dierenleed hem net zo hard treft als dat van de mensen. Hij is bijna per definitief antimilitarist. Veel meer maatgevend dan een Ravachol is de anarchistische dienstweigeraar Herman Groenendaal, die na een veroordeling tot tien maanden  door de krijgsraad een hongerstaking begon. De anarchistische activist Piet Kooijman – later bekend van de “neemt en eet”-leer – beschadigde daarop met een paar vrienden het huis van een der rechters. Groenendaal, die wars was van elk geweld, beëindigde onmiddellijk uit protest hier tegen zijn hongerstaking. Kooijman kreeg overigens zes jaar voor dit akkefietje.
Holthermans boek bestaat voor het grootste deel uit politieke levensbeschrijvingen van Nederlandse anarchisten. Uiteraard opent Ferdinand Domela Nieuwenhuis (niet roken, niet drinken, geen vlees) de rij maar we komen ook de gedreven archivaris Arthur Lehning tegen en Anton Constandse, die ouderen nog wel kennen als welsprekend politiek duider van de VPRO. In dit gezelschap bevindt zich één vrouw, de briljante juriste Clara Wichmann, die zich verzette tegen het strafrecht en – al is dat citaat niet van haar afkomstig – meende dat elke samenleving de criminaliteit kreeg die zij verdiende. Niet meesmuilen nu, ze geldt nog steeds als een der oermoeders van de criminologie en het strafrecht. Geen jurist zal haar zomaar durven afserveren. Zelfs de Hiddemeister niet.
Mentaliteit Wat is anarchisme dan? Thom Holterman heeft het in de eerste alinea van een boek al over een bron, die een autonome, vrije geest stimuleert. Het is, zegt hij dan, eerder een stroming dan een beweging. Ik zelf spreek liever over een mentaliteit.
Anarchisten hebben niets op met staat en parlement, die zij als instrumenten van onderdrukking beschouwen. In zijn periode als kamerlid leerde Ferdinand Domela Nieuwenhuis dat het Binnenhof geen geschikte plaats was om de belangen van de armen en de ontrechten te bepleiten. Alles liep verloren in eindeloze gedachtenwisseling en uiteindelijk waren de kamers in zijn ogen niet meer dan een legitimering van de onderdrukkende staat. Omdat die staat hiërarchisch was opgebouwd, moest het resultaat wel uit repressie en uitbuiting bestaan. Een kleine kliek profiteerde. De grote massa werd van haar vrijheid beroofd.
Vrije associatie Een rechtvaardige samenleving kon alleen maar tot stand gebracht worden door de vrije associatie van individuen. Als elke dwang was uitgebannen, kon gerechtigheid tot stand komen en zou er een eind worden gemaakt aan de uitbuiting van de ene mens door de andere.
Dat lijkt op het utopische ideaal van Karl Marx: na de machtsovername door het proletariaat en de vestiging van het socialisme zou de staat wegens overbodigheid langzaam afsterven. Er was geen gezag meer nodig omdat iedereen kon produceren en consumeren naar behoefte. “’s Morgens vissen, ’s middags jagen en ’s avonds de filosofie bespreken”, schreef Marx in zijn jonge jaren. Maar om dat einddoel zo snel mogelijk te bereiken was wel eerst een periode van strakke leiding nodig.
Anarchisten zagen haarscherp in dat dit tot onderdrukking moest leiden. Al in de negentiende eeuw waarschuwden zij tegen het soort ontwikkelingen, dat later in de Sovjet-Unie en andere communistische landen daadwerkelijk zou plaats vinden.
De praktijk van de meeste vooraanstaande anarchisten bestond uit studeren, schrijven en publiceren. Domela Nieuwenhuis schreef zich helemaal te pletter en publiceerde een honderdtwintigtal boeken. Tegelijkertijd gaf hij zijn eigen opinieweekblad uit De Vrije Socialist, dat nog steeds bestaat als het online magazine www.devrije.nl. Nu ik dit schrijf, luidt de kop boven het openingsartikel “Anarchistisch Sociaal Centrum geopend in Havana”.
Kopstukken als Clara Wichmann of Christiaan Cornelissen – syndicalist, hij was wel voor vakbonden maar uiteraard van onderop en niet van bovenaf georganiseerd – publiceerden eveneens veel.
Anarchisme in de Lage Landen geeft een goed beeld van wat Nederlandse anarchisten bezielt. Ze zijn allergisch voor druk van bovenaf, vooral als dat met de beste bedoelingen gebeurt. Ze zijn in het algemeen wars van geweld wat een zeer principieel en open beleden antimilitarisme inhoudt. Een man als Bart de Ligt wordt tegenwoordig vooral om die reden nog in ere gehouden.
Het punt is dit: eigenlijk hebben de anarchisten gelijk. Ik ga netjes stemmen. Ik geloof niet dat de vrije associatie van mensen voldoende is om een rechtvaardige samenleving tot stand te brengen. Ik geloof in de werking van de democratie. Maar eigenlijk wringt het. Wij zien – Holterman wijst daar ook op – dat de staat steeds meer controlemechanismes op de burger loslaat. Vermoedelijk weten Nederlandse overheidsinstanties niet veel minder over handel en wandel van de burgers dan destijds de Stasi in de DDR. En de controlezucht neemt steeds meer toe. Niet alleen door de overheid overigens maar ook door de burgers zelf die elkaar via de sociale media nauwlettend in de gaten houden. Daardoor is het gemakkelijk om een buitenstaander te onderwerpen aan een volksgericht.
Als politici, bestuurders of ordehandhavers vragen om uitbreiding van hun bevoegdheden of bepaalde vormen van straffeloosheid, dan gaat bij eenieder die uit de bron van het anarchisme heeft gedronken, de stekels recht overeind staan. Die ergert zich mateloos als het weerwoord is: “Wie niets te verbergen heeft, hoeft niets te vrezen”. Want hij weet: als zij willen, zullen autoriteiten altijd iets weten aan te wijzen dat de burger verbergt om hem vervolgens streng ter verantwoording te roepen. Die zegt: “Hoe weet jij dat jij niets te verbergen hebt?”
Procedures blijken maar al te vaak verstikkend en/of contraproductief. Regelneven, vergadertijgers en angsthazen vermoorden de creativiteit in hun organisaties. Anarchisten vragen: “Waar bemoei je je mee?” en dat is een heel legitieme vraag.
Denk daaraan, professional, als je na afloop van je lessen of je rondje door het ziekenhuis al die formulieren online zit in te vullen. Omdat het moet.
Er moet niks.
Thom Holterman, Anarchisme in de Lage landen. Utrecht 2017. Kelderuitgeverij. Omslag, illustraties en opmaak: Albo Helm. ISBN/EAN 9789079395316
Delen:

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (79)

Mokeshame
Mokeshame6 aug. 2020 - 7:44

Ik ben het er niet mee eens dat anarchisme altijd links is. Volgens mij is dit volgens het hoefijzer model ook niet zo. De politiek tegenstelling tussen links en rechts is maakbaar versus individualistisch. Dat wil qua beleid zeggen stel je voor iedereen dezelfde voorwaarden(links) of stel je aparte voorwaarden op bij een bepaalde groeps(rechts). Bij links is iedereen dus van dezelfde klasse, bij rechts heb je aparte klassen. Rechts is het zelfs mogelijk om van ieder individu een aparte klasse te maken, dit heb je bij het recht van de sterkste. Wat betreft anarchie bevind zich dus aan de extremen van beide kanten. Of je hebt maar 1 klasse of je hebt er voor elke individu 1(ontelbaar) en je houdt rekening met alle behoeften van een persoon, tot moord aan toe.

Aart van de aap
Aart van de aap5 aug. 2020 - 18:03

Mooi stukje, meneer van der Horst Saluut, kameraad (A)

Geesteman
Geesteman19 jun. 2018 - 17:32

Uit: Michael Bakoenin - Over anarchisme, staat en dictatuur "Er bestaat nog maar een enkele macht, één enkele dictator waarvan de organisatie heilzaam en mogelijk is: dat is de collectieve en onzichtbare dictatuur van hen die in naam van ons beginsel verenigd zijn; en deze dictatuur zal des te heilzamer en machtiger zijn doordat zij met geen officiële, zichtbare macht bekleed is." Een onzichtbare dictatuur is ook dictatuur. De onzichtbare anarchistische collectiviteit zal nooit kunnen functioneren omdat het bestaan eenvoudig te ontkennen is. Het geloof in onzichtbare machten heeft nooit wat goeds gebracht. God is ook onzichtbaar.

4 Reacties
Satya
Satya19 jun. 2018 - 19:53

Wat een vergelijking, anarchisme en God. Hoe kan een collectief ontkent worden. Ik denk dat je bedoeld dat mensen zonder autoriteit niet kunnen functioneren. De meesten zijn kuddedieren en anderen nodig om meningen te vormen. Jammer genoeg ben ik nu tot de conclusie gekomen dat anarchisme onmogelijk is. Mensen willen niet vrij zijn, ze zijn kapitalisme of een ander dwingend middel nodig om zich te gedragen. Onzichtbare machten als God hebben nog nooit iets goeds gebracht. Wat een ongelooflijk extremistisch standpunt. Ik geloof niet ook niet een heel klein beetje, ik ontken God. Ik zie genoeg goeds in de wereld uit naam van diverse goden. Het zijn wel de uitsluitende elementen in het geloof, de extreem rechtse fascistische elementen binnen het geloof die voor veel ellende zorgen. De salafisten bv. Maar ja waar zorgen uitsluiters en extremisten niet voor ellende.

HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 23:55

Je hoeft die tekst maar in te voeren bij Google, om te achterhalen waar die onvermoede wijsheden opeens vandaan komen. Jammer dat je het begrip er niet bij kunt kopiëren. "Het geloof in onzichtbare machten heeft nooit wat goeds gebracht. God is ook onzichtbaar.". Daar schrok ik zo van, dat ik gelijk naar de Appie H gerend ben om een kilo zichtbare macht te kopen. Helaas was het uitverkocht.

Aart van de aap
Aart van de aap5 aug. 2020 - 18:04

Satya Je vergeet dan dat anarchisme ook gewoon een praktijk is. Het is niet alleen maar een soort vage toekomstvisie. Het gaat niet om wat 'mensen willen'. Het gaat om jouw persoonlijke vrijheid. Je moet jezelf vrij zien te vechten. Verdedig jezelf tegen staat en kapitaal. Dat is waar we permanent mee bezig zijn.

Mokeshame
Mokeshame6 aug. 2020 - 8:20

Ik denk dat anarchisme, extreem linkse versie zonder overheid best haalbaar is en ook de beste vorm van regeren is uiteindelijk. Maar dan moeten er een paar absolute waarheden gelden zoals Friedrich Hegel dat omschreven heeft en de fasen van Karl Marx. Op dit moment zijn er nog weinig absolute waarheden, kijk maar naar fake news en dergelijke. Dat is een proces van eeuwen van beleidsvoering en tegenzin voordat we dat punt bereikt hebben. Dan kunnen we middels sociale controle de absolute waarheden in stand houden. Tot die tijd hebben we een overheid nodig die als taak heeft ons op te voeden zonder onze vrijheden en ego's klein te houden. Ik denk echter dat de uiteindelijk waarheid is dat als we sterven dat dan alles rechts is, we zijn dan puur egoïstisch en op onszelf, maar wel op andere gronden dan nu, we zijn dan namelijk onkwetsbaar op fysiek vlak en voorzien van alle behoeften die we kunnen bedenken. Dan gaat er in ons denken andere regels gelden, net zoals je ziet bij erg rijke mensen. Je raakt niet meer gewent om met een weerwoord om te gaan. Diep van binnen weten we dat alles al. Maar ik denk dat er meer is dan alles en juist dat stukje meer aan alles dat is de zin van het leven. Maar daarvoor heb je fantasie nodig en moet je denken buiten alles wat bestaat, zodat er meer kan bestaan.

Minoes&tuin
Minoes&tuin19 jun. 2018 - 17:24

'In de omwentelende en onmenselijke oorlogen waren voor de soldaten wellicht een film van Charlie Chaplin, een lied van Marlene Dietrich of de armen van een vrouw boeiender dan de verbitterdste gevechten onder leiding van beroemde generaals en staatslieden, Want het dreigendste doodsgevaar verhoogt dermate de gehechtheid aan het leven, dat men eerder het gras kan uitroeien dan de mens en eerder vermag alles te doden dan de hoop.' Anton Constandse

PetervdB2
PetervdB219 jun. 2018 - 15:58

Een goede anarchist legt aan anderen geen verplichtingen op. Wanneer een anarchistische organisatie om subsidie gaat vragen dan is meteen alle geloofwaardigheid verloren. Idem voor een anarchist die om een uitkering gaat. Dat geld moet immers ergens vandaan komen. Een goede anarchist wil door niemand gehinderd worden. Echter, wat jij niet wil dat jou geschied, doe dat ook een ander niet. Wees daarom ook zelf niemand tot last. Leven en laten leven. Dat eerste is wel te doen, maar het tweede kost meer moeite.

2 Reacties
HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 18:11

Ben jij nou een "goede anarchist" of probeer jij nu alleen maar om "slechte anarchisten" jouw denkbeelden voor te schrijven?

Roel2
Roel220 jun. 2018 - 8:07

En kijk, daar hebben we al het bewijs dat anarchisme nooit kan werken - dé anarchist bestaat namelijk niet (als in: het is geen homogene groep). Hoe wordt bijvoorbeeld een volgend probleem opgelost in een anarchistische samenleving: een kunstenaar besteedt een paar jaar voor het vervolmaken van zijn levenswerk, echter besluit iemand anders dat het kunstwerk met wat graffiti een stuk mooier is en binnen vijf minuten heeft hij het naar zijn wensen aangepast. Kunstenaar is boos want het werk van zijn 'autonome, vrije geest' is teniet gedaan, maar ja, de ander heeft ook een 'autonome, vrije geest'. Iemand moet beperkt worden in zijn doen en laten, maar wie?

Rosenkrantz
Rosenkrantz19 jun. 2018 - 13:31

Om meteen het anarchisme als zo gek nog niet te verklaren is sterk overtokken. Het ideologisch dogmatische en utopische karakter ervan, te vergelijken met communisme en fascisme, net als het socialisme en nazisme, heeft de meesten van ons ervan genezen. Veel beter is het de terechte argwaan tegenover autoriteiten te erkennen, en daarom de behoefte zich als burger niet alleen beschermd en verdedigd te willen zien dóór autoriteiten zich ook ertegen beschermd geregeld te willen zien. De politieke oriëntatie die daarnaar streeft en zelfs als haar centrale bestaansgrond ziet is het liberalisme. Een zo klein mogelijke overheid die het noodzakelijke waar ze door burgers gegeven voor staat ook handhaaft maar verder de burger zoveel mogelijk vrijheden laat.

1 Reactie
HM van der Meulen
HM van der Meulen20 jun. 2018 - 0:28

Iemand die het heeft over het "ideologisch dogmatische en utopische karakter ervan (het anarchisme), te vergelijken met communisme en fascisme, net als het socialisme en nazisme," maar het liberalisme daarvan uitzondert, levert ongewild het bewijs voor het dogmatisch karakter van zijn "liberalisme". Ik zet het met opzet tussen aanhalingstekens, uit respect voor de echte liberalen en om het onderscheid te maken met de neo-liberale dogmatici.

Flip van Veen
Flip van Veen19 jun. 2018 - 13:24

Alle ideologen hebben eigenlijk gelijk, het probleem is dat de rest van de mensen zich niet aan de ideologie aanpassen.

5 Reacties
HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 15:48

Tenzij je er geld mee kunt verdienen natuurlijk: je past je gewoon aan, aan datgene wat het meeste oplevert, ongeacht de ideologie die er aan ten grondslag ligt. Dat noem je dan ook niet "ideologie", dat is gewoon zoals de dingen zijn en al het andere ligt ver weg, achter de horizon.

Flip van Veen
Flip van Veen19 jun. 2018 - 17:55

@HM van der Meulen 19 juni 2018 at 17:48 Mooie sluitende redeneringen binnen een (hoe breed ook opgezet) paradigma kun je nu eenmaal niet eten.

HM van der Meulen
HM van der Meulen20 jun. 2018 - 0:08

Geld ook niet en toch doe je er een hoop moeite voor.

Flip van Veen
Flip van Veen20 jun. 2018 - 8:17

@HM van der Meulen 20 juni 2018 at 02:08 Hoe kom je daar nu toch bij? Genoeg geld verdienen om fatsoenlijk eten te kopen is echt niet moeilijk. Iemand zonder enige dwang overtuigen om tegen zijn instincten en belang in te handelen wel.

HM van der Meulen
HM van der Meulen20 jun. 2018 - 12:29

Blijkbaar niet, want anders zouden er niet zoveel mensen op de VVD stemmen

Absconditus
Absconditus19 jun. 2018 - 12:19

@Han U hebt mijn idealistische jeugdzonde goed beschreven. Wat ik echter nooit zal vergeten, en wat voor de rest van mijn leven een diepe indruk op mij heeft gemaakt, was een oude christelijke boerenman uit Opheusden, die de moed had om zich in zijn zwarte ouderlingenpak tussen de demonstranten en blokkeerders van de kerncentrale bij Dodewaard te mengen om met deze veelal anarchistische jonge mensen in discussie te gaan. Dat was in september 1981 en ook ik meende destijds mijn steentje aan ''het breken van de atoomlobby'' te moeten bijdragen. Hij had na een paar minuten spreken met mij al in de gaten dat ik ook uit een gereformeerd nest kwam. En wat hij toen tegen mij zei is mij pas veel later als een onomstotelijke waarheid duidelijk geworden; ''Ach jonchien, hoe meer de mens er naar streeft om een aards paradijs te verwezenlijken, hoe meer de aarde op de hel zal gaan lijken.'' En, de absolute afmaker; ''Want weet ie, elk mens is van nature gedoemd om vruchteloos te moeten blijven streven naar datgene wat hij tot zijn eigen behoud nooit en te nimmer zal mogen bereiken.'' Waarna hij mij vriendelijk toe knikte met de woorden; ''Daer mag ie over nadenken.'' En zich vervolgens verwijderde, terwijl de menigte op de Waalbandijk voor hem uitweek. Ze wilden hem van de dijk af gooien, maar er ging een onverklaarbare spirituele kracht van dat oude mannetje uit, die het hen belette om hem zelfs maar aan te raken. Vanaf dat moment was ik eigenlijk anarchist af.

11 Reacties
Flip van Veen
Flip van Veen19 jun. 2018 - 13:26

@Absconditus 19 juni 2018 at 14:19 Iedereen heeft zo'n periode in zijn leven, gelukkig blijven er maar weinigen in hangen.

Satya
Satya19 jun. 2018 - 14:44

Benieuwd wat er voor in de plaats is gekomen?

Absconditus
Absconditus19 jun. 2018 - 14:48

@Flip Sommigen blijven er helaas wel in hangen. En ze komen soms nog heel ver en hoog ook. Ik noem dergelijke verstokte utopisten en idealisten ''onverbeterlijke wereldverbeteraars.'' Volgens mij de gevaarlijkste mensen, die in de loop van de geschiedenis, vooral sinds de laatste 100 jaar, onnoemelijk veel leed en ellende onder de mensheid hebben aangericht.

HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 15:40

Je vraagt je af wat die gereformeerde zwartekousenbende daar op die dijk in Dodewaard te zoeken had. Dacht je misschien ooit, dat kernenergie ook een "onverklaarbare spirituele kracht" is? Of dacht je juist dat het een product is van mensen, die van nature gedoemd zijn om vruchteloos te blijven streven naar datgene wat ze tot hun eigen behoud nooit en te nimmer zullen bereiken? Het mooie van het geloof is dat je er alle kanten mee uit kunt.

Absconditus
Absconditus19 jun. 2018 - 18:10

@HM van der Meulen Omdat ''die gereformeerde zwarte kousenbende'' daar woonde en woont.

Uitgekleed
Uitgekleed19 jun. 2018 - 18:38

"Volgens mij de gevaarlijkste mensen, die in de loop van de geschiedenis, vooral sinds de laatste 100 jaar, onnoemelijk veel leed en ellende onder de mensheid hebben aangericht." Kunt u een paar van deze mensen duiden?

HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 23:45

Absconditus - Aha, je bent dus met die jeugdzonde geboren. Gereformeerder dan dat kan natuurlijk amper.

Absconditus
Absconditus19 jun. 2018 - 23:49

@Uitgekleed Vladimir Ilyich Ulyanow, Mao Tse Tung, Josef Vissarionowich Dzoegaswilli, Kim Il Sung, Pol Pot, Mengistu Haile Mariam, Nicolae Ceausescu, Walther Ulbricht, Fidel Castro. En zo kan ik nog wel even doorgaan.

HM van der Meulen
HM van der Meulen20 jun. 2018 - 12:34

Het lijstje valt vooral op door degenen die ontbreken.

Absconditus
Absconditus20 jun. 2018 - 15:16

@HM Weet ik, maar een compleet rijtje van machtige revolutionaire idealisten in dit verband onderbrengen zou waarschijnlijk niet door de moderatie zijn gekomen. U mag het verder zelf invullen.

Aart van de aap
Aart van de aap5 aug. 2020 - 18:08

@Absconditus Anarchisme wilt niet per se een paradijs op aarde. Anarchisme is onder te verdelen in sociaal anarchisme en individueel anarchisme Sociaal anarchisme is meer gericht op een toekomst. Een toekomstige maatschappij Individueel anarchisme is meer schipperen. Men handelt meer gericht op het moment en is niet gericht op een toekomst. Wat is nu goed voor mij en voor ons ? DUs, het is niet waar dat het anarchisme per se utopisch is. Dat kan het zijn, maar dan is het je verkeerd uitgelegd.

HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 11:21

Op de eerste plaats mijn complimenten aan Han, die eindelijk eens komt met een stukje zoals je er op links blog meer van hoopt aan te treffen. Heb je het boek al uit, of mogen we er nog meer van tegemoet zien? Tegelijk wil ik de aandacht vestigen op een heel belangrijk onderwerp, dat je alleen maar terzijde aanstipt, als je schrijft: "In dit gezelschap bevindt zich één vrouw, de briljante juriste Clara Wichmann, die zich verzette tegen het strafrecht en – al is dat citaat niet van haar afkomstig – meende dat elke samenleving de criminaliteit kreeg die zij verdiende." Vroeger had je bijvoorbeeld nog de Coornhert Liga, die nagenoeg ter ziele is gegaan (lees ik nu) - https://www.grenzeloos.org/content/opkomst-en-ondergang-van-de-coornhert-liga Het is de hoogste tijd dat "links" ook eens ontwaakt uit die grenzeloze (sociaal-democratische) wetsgetrouwheid en de gedachte dat je elk probleem gewoon kunt verbieden. (PS. Dat zijn al 2 onderwerpen dus: de zin/onzin van trouw aan de wet + de grenzen van repressie en de -on-wenselijkheid van het instrument)

Joop Schouten
Joop Schouten19 jun. 2018 - 11:07

Ook ik vind het niet te verteren dat er vandaag de dag nog steeds schrijnend leed is die door De Staat wordt veroorzaakt. Kom bij mij niet aan met succesverhalen. Eerst los je de shit op. Dat is een bijna onhaalbare taak. (...) '... het is de rede die uiteindelijk de libertaire gedachte schraagt en leidt tot het volstrekt logische slotsom dat met staat en parlement uiteindelijk niets te bereiken valt.' Daar was ik ook achter gekomen. De huidige kille sociaal darwinistisch neoliberale regering is alleen met nationale en internationale wetgeving in de hand aan te pakken. Thom Holterman bracht me op dit idee. Ook hier over heeft hij een en ander te zeggen in een van zijn boekbesprekingen met de titel 'Het Recht Als Wapen. Verzetten, Verantwoorden, Vooruitzien.' 'De eerste etappe is: plegen van verzet tegen ontmenselijking; de tweede etappe is: verantwoordelijk maken en stellen van de machthebbers; de derde etappe houdt zich bezig met de anticipatie op toekomstige risico’s. Delmas-Marty verwijst bij elke etappe naar ter zake doende regelgeving of een in het oog springende casus. Zij doet dit op zo’n wijze dat een niet juridische geschoolde lezer het betoog op de voet kan blijven volgen. Het is wat dat aangaat verbazingwekkend hoe helder zij de soms ingewikkelde dingen weet te verwoorden. Hier is niet alleen een vakvrouw aan het woord, maar ook iemand met een groot didactisch vermogen.': https://libertaireorde.wordpress.com/2013/05/26/het-recht-als-wapen-verzetten-verantwoorden-vooruitzien-2/ 'Je recht halen' is peperduur maar haalbaar.

NicoSchouten
NicoSchouten19 jun. 2018 - 10:36

Het probleem is dat vrije mensen op elkaar kunnen botsen in beoordelingen, wensen en belangen. Daarom zijn er afspraken nodig in de vorm van regels met een gekozen instantie die er op toeziet en verantwoording moet afleggen. Daaruit kunnen natuurlijk ook botsingen voorkomen, maar dan wel onderhevig aan een politiek besluitvormingsproces. Zonder zoiets wint al gauw het recht van de sterkste, goed zichtbaar in de economie. Wat Karl Marx betreft, hij schreef ook eens in kritiek op het anarchisme: "Eén van de absurditeiten bestaat daarin te beweren dat de centrale functies - niet de functies van de regeringsmacht over het volk, maar de functies die voor het levensbelang en de algemene behoeften van een land noodzakelijk zijn - onmogelijk worden. Deze functies zullen blijven bestaan, maar de ambtenaren zelf kunnen ze niet, zoals in de oude regeringsmachinerie, boven de werkelijke maatschappij verheffen, omdat deze functies door gemeentelijke ambtenaren moeten worden uitgeoefend, en ze dus steeds onder werkelijke controle zullen staan. De openbare ambten zullen ophouden privé-eigendom te zijn, dat door een centrale regering aan haar handlangers wordt uit­geleend." Eigenlijk zie je bij Marx een onderscheid tussen het begrip staat, berustend op klassenmacht, en het begrip overheid, een voor gemeenschappelijk belang opererende instantie.

Geesteman
Geesteman19 jun. 2018 - 10:09

Het anarchisme is een mooie theorie maar er zal eerst aan een aantal voorwaarden voldaan moeten worden om neuzen dezelfde kant op te krijgen. Er zijn veel experimenten met anarchistische samenlevingsvormen geweest en allemaal mislukt. Je kan niet verwachten dat iedereen van de een op de andere dag de vrijheid van anderen gaat respecteren. Er zal een lange periode van sturing voor nodig zijn om de bevolking in die richting te krijgen. Geweldloze liberale anarchisten (D66/VVD) zullen daar niet voor zorgen. Een goed aangestuurde georganiseerde bevolking kan dat wel.

8 Reacties
HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 10:56

Zijn D66/VVD -de voorstanders van de "nachtwakersstaat" in het algemeen- "geweldloze liberale anarchisten"? Of je snapt er helemaal niets van, of je bent een trol die de discussie op een zijspoor probeert te krijgen.

Geesteman
Geesteman19 jun. 2018 - 15:44

@HM van der Meulen Neem me niet kwalijk dat ik hier mijn mening verkondig.

Geesteman
Geesteman19 jun. 2018 - 15:56

En is trollen niet iets wat juist anarchisten zouden moeten doen?

HM van der Meulen
HM van der Meulen20 jun. 2018 - 0:15

Natuurlijk mag jij hier je mening verkondigen, maar waar haal je het idee vandaan dat anarchisten zouden moeten trollen? Ervan uitgaande dat je zoiets in alle ernst serieus bedoelt.....

Geesteman
Geesteman20 jun. 2018 - 8:21

Jij hebt altijd veel vragen nodig om na te kunnen denken. Deze vraag zal ik nog beantwoorden. Ik ga al een tijdje mee. Zelfs zo lang dat ik - hoewel een puber en meeloper - nog een wit spijkerpak heb gedragen. Een provo dus. En dat is wat provo's deden namelijk provoceren. Tegenwoordig heet het trollen, maar de daad is hetzelfde. Uitdagen om vastgeroeste standpunten en vooroordelen te herzien. En dat is wat anarchisten altijd hebben gedaan en ze eigenlijk nog steeds zouden moeten doen. Met een beetje vrijblijvend filosoferen ben je nog geen anarchist. Hoewel veel 'anarchisten' wel die mening zijn toegedaan.

HM van der Meulen
HM van der Meulen20 jun. 2018 - 12:37

De provo`s provoceerden het gezag. Wat jij doet heette vroeger "pesten".

Geesteman
Geesteman21 jun. 2018 - 2:12

@HM van der Meulen [De provo`s provoceerden het gezag.] Dat heb je dan verkeerd begrepen. De provo's provoceerden niet het gezag maar de sociaal culturele verhoudingen die toen bestonden. De opstand van het nieuwe tegen het oude denken. Het gezag trad op omdat al die nieuwlichterij de bestaande orde aantastte. En dat heeft inderdaad voor heel veel pesterijen over en weer gezorgd. Het gezag/overheid provoceren heeft niet zoveel zin. Die zijn altijd veel sterker. Wel kunnen anarchisten proberen de bevolking met controversiële ideeën uit hun vastgeroeste overtuigingen te trekken om zodoende gewenste veranderingen mogelijk te maken. De burgerij zal moeten schrikken. Maar niet met geweld. Dat is wat van anarchisten verwacht zou moeten worden. Maar ze moeten niet zwetsen over een anarchistische samenleving want een chaotische samenleving heeft geen enkele kans van bestaan. Zoals zelfs door verschillende anarchistisch denkers lang geleden al is beweerd.

HM van der Meulen
HM van der Meulen21 jun. 2018 - 12:07

Weet je wel zeker dat ik degene ben die het verkeerd heeft begrepen? Het oordeel laten we best over aan de lezer.

Satya
Satya19 jun. 2018 - 7:15

Mooi geschreven stuk. De relschoppers van Hamburg zijn volgens mij geen anarchisten want ze willen hun wil opleggen.

8 Reacties
HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 10:49

Voor zover het anarchisten waren, waren ze daar om te protesteren tegen degenen die ons hun wil opleggen en tegelijk zichtbaar te maken wie dat zijn en hoe ze dat doen. Uiteindelijk was het natuurlijk ook dáár de staat die haar wil oplegde. Nu begrijp ik heel goed dat jij -en met jou vele anderen- de rechtvaardiging daarvoor zullen zien in de democratie en de rechtsstaat, maar de grote vraag is of daar uiteindelijk wel sprake van is. Velen denken van niet. Een andere vraag is of die anarchisten -voor zover ze daar aanwezig waren- daar wel in slagen. Zo gauw zich in zo'n demonstratie elementen mengen die het eigendom van particulieren kapot maken, zal dat niet lukken. Dat kunnen fascistische groeperingen zijn of zelfs provocateurs van de staat, maar anarchisten zijn dat niet. Want stel dat je niet wars bent van alle geweld en geweld tegen de staat, de banken en andere exponenten van het grote bedrijfsleven in sommige gevallen wel gerechtvaardigd vindt, dan nog zul je dat niet richten tegen degenen die je hoopt tot medestanders te maken. Dat lijkt me vrij logisch.

Satya
Satya19 jun. 2018 - 13:22

Dat zeg ik toch? Ik vind protesteren tegen wil opleggen en dan anderen jouw wil op willen leggen alleen niet anarchistisch. Geweld is op een autoritaire manier je gelijk halen.

HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 15:11

"Geweld is op een autoritaire manier je gelijk halen." Ja, je draait alleen de zaken om: dat doet de staat. Als ik ergens op de openbare weg mijn mening/ongenoegen wil kenbaar maken, dan maakt dat deel uit van de vrijheid van meningsuiting. Het is zelfs te belachelijk voor woorden dat ik daarvoor toestemming of een vergunning zou moeten aanvragen. En als het gaat om 20.000, 30.000 of zelfs meer mensen, dan is dat geen reden voor het tegendeel. Eerder omgekeerd. En ergens ligt het punt dat het gewoon gaat om zelfverdediging. Of is het recht op vrije meningsuiting het niet waard om met geweld verdedigd te worden?

Satya
Satya19 jun. 2018 - 20:36

Ik geloof dat het van tevoren bekent was dat er rellen zouden komen. Dan was de anarchist weg gebleven. Kom op zeg de gemeenschap op kosten jagen, erg anarchistische beginselen. gelijkheid en vrijheid, alleen voor degene die het met me eens is, anders terroriseren we je stad. Ik kan er geen anarchisme in zien. Zoek een stel gelijkgestemden en begin een syndacalistisch bedrijf, dat is anarchie, je eigen vrijheid en mening volgen. Dit is de autonome nonsens die nooit kan werken. Gewoon moeilijk doen en de maatschappij op kosten jagen.

HM van der Meulen
HM van der Meulen20 jun. 2018 - 12:46

Waarom zou een anarchist bij voorbaat moeten wijken voor geweld?

Satya
Satya20 jun. 2018 - 14:12

Nee je verdraaid het. Een anarchist verdedigd zich maar zal de strijd niet opzoeken. Spanje was verdedigen. Hamburg rellen, van te voren bekend. Ik heb daar een probleem mee omdat geweld dwingen is.

HM van der Meulen
HM van der Meulen20 jun. 2018 - 17:44

Herhaling van zetten, dat heb ik al uitgebreid tegengesproken, inclusief logische onderbouwing. En wie ben jij nu eigenlijk dat je denkt anarchisten in het keurslijf van jou mening te kunnen dwingen? Het verschil tussen de revolutionair en de gewone burger ligt in de bereidheid om de wet te overtreden - Ulrike Meinhof.

Piet de Geus
Piet de Geus23 jun. 2018 - 1:25

"Het verschil tussen de revolutionair en de gewone burger ligt in de bereidheid om de wet te overtreden – Ulrike Meinhof." Probeer je nu marxisme-leninisme als anarchisme te verkopen?

Roel2
Roel219 jun. 2018 - 6:59

Mooi rijtje anarchisten: juristen, filosofen, schrijvers. Ik mis echter nog een paar beroepsgroepen: boeren, arbeiders, metselaars. Het blijft een ideologische stroming, want zodra er schaarste heerst in een anarchie, zal altijd het recht van de sterkste zegevieren (je weet wel, die vermaledijde blanke heteroseksuele man). En dan kan je heel hard gaan denken of schrijven, maar dat zal je geen reet helpen... Laat onverlet dat enig wantrouwen jegens de overheid altijd aan te raden is.

2 Reacties
fries2
fries219 jun. 2018 - 7:48

Waarom zal in een anarchistisch vormgegeven samenleving het recht van de sterkste zegevieren? In een kapitalistische samenleving weet je zeker dat je de pineut bent als je al niet sterk bevoorrecht bent.

HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 10:02

Hij denkt dat anarchisten alleen maar schrijven.

Edwin8
Edwin819 jun. 2018 - 0:24

Met anarchisten zoals Piet de Geus valt wel goed te praten. Onderbouwd zijn reacties meestal zeer grondig. Met anarchisten zoals het stelletje relschoppers in Hamburg heb ik niet veel. Het probleem is dat mensen zoals Piet een beperkt publiek hebben, terwijl relschoppers in Hamburg de gehele internationale media op zich gericht hebben. Terwijl er in Hamburg ook voldoende ludieke acties waren, of stevige protesten zonder geweld verklootte een aanzienlijk deel het toch door de aandacht van de internationale pers op zich te vestigen.

2 Reacties
fries2
fries219 jun. 2018 - 7:40

'stelletje relschoppers' Of hun actie methoden nou werkelijk constructief zijn of niet, ik ben toch blij dat er jongeren zijn die gepassioneerd de straat op gaan omdat ze zich boos maken over de staat van de samenleving. Dat het soms botst met de autoriteiten vind ik niet heel vreemd, zeker omdat de autoriteiten zelf ook niet vrij van provocaties zijn. Ik vind zulke rellen heel wat menselijker dan het ongeïnteresseerd toezien hoe de wereld en haar bewoners worden uitgemolken ten behoeve van een bevoorrechte groep.

Minoes&tuin
Minoes&tuin19 jun. 2018 - 16:54

Het is juist een schande dat de aandacht van de pers er zo op gevestigd moet worden.

Piet de Geus
Piet de Geus18 jun. 2018 - 23:13

"De gemiddelde anarchist is een zachtmoedig mens" Wat prachtig werd benadrukt in de klucht 'De plotselinge dood van een anarchist' van Dario Fo. Maar dat neemt niet weg dat er met name in Frankrijk een stroming 'anarchisme van de daad' was die veel heeft bijgedragen aan de slechte beeldvorming.

1 Reactie
DanielleDefoe
DanielleDefoe19 jun. 2018 - 8:15

Helaas had Nobel ook net het dynamiet uitgevonden.

Jeroen6
Jeroen618 jun. 2018 - 21:45

Een paar weken terug is er een boekje verschenen van de Vrije Bond (anarchistische zelforganisatie) genaamd 'Anarchisme – Een introductie'. Je kunt het online lezen op https://issuu.com/vrijebond/docs/inleiding_op_anarchisme_-_online_de en in boekvorm verkrijgen op de plekken die in onderstaand artikel genoemd worden: https://www.vrijebond.org/nieuwe-uitgave-van-de-vrije-bond-anarchisme-een-introductie/

Juppé🎗
Juppé🎗18 jun. 2018 - 21:32

Natuurlijk hebben anarchisten gelijk.Maar we hebben het dan niet over links of rechts, maar over anarchisten van het centrum.

1 Reactie
fries2
fries219 jun. 2018 - 7:30

Anarchisten van het centrum? Ik moet de eerste anarchist nog tegenkomen die niet een radicaal andere samenleving voorstaat dan de huidige consensus.

Ozon
Ozon18 jun. 2018 - 21:13

Han, Wat is het verschil tussen anarchisten en libertijnen? Beiden willen geen/beperkte overheid toch? Hoe/wie doet bij een anarchistische samenleving de nuttige dingen als een straat leggen, vuil ophalen, scholing verzorgen, belasting innen (of gaat dat op basis van vrijwilligheid?) en wat is de gedachte over de Michael P’s van deze wereld?

6 Reacties
HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 11:27

Goeie vragen, lees eens een boek.

Ozon
Ozon19 jun. 2018 - 13:13

HM van der Meulen Ik lees genoeg boeken, maar die gaan niet over anarchisme. Heb je een titel voor me, of vind je dat ik er een studie aan moet wijden?

Ozon
Ozon19 jun. 2018 - 13:19

En aanvullend: vind je een zwartrijder die principieel zwart rijdt omdat hij van mening is dat de staat gratis vervoer moet leveren en die zichzelf anarchist noemt, een anarchist is of is dat wat anders?

HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 17:16

Ik vind dat je er een studie aan moet wijden.

Ozon
Ozon19 jun. 2018 - 18:33

HM vd Meulen Nou, dan sla ik maar even over, die behoefte heb ik niet. Intrigerend hoe een discussie stilvalt als je vraagt naar definities of toelichtingen, als iets je niet duidelijk is, of als iets conflicterend is. Ik krijg toch vaak de indruk dat mensen begrippen gebruiken zonder zelf echt te weten wat het inhoud. Wel verfrissend iemand tegen te komen die aangeeft het niet te weten.

HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 23:38

Ozon - Als je hier een blauwdruk voor een andere wereld verwacht, kom je natuurlijk altijd bedrogen uit. Gebrek aan ruimte. Ik heb alle begrip voor een zwartrijder die principieel zwart rijdt omdat hij van mening is dat de staat gratis vervoer moet leveren, maar met anarchisme heeft dat niet per se iets te maken. Anarchisten zien weinig in staatsbedrijven en in andere grote hiërarchisch georganiseerde organisaties. Mijn voorstel zou zijn om het gemeentelijk vervoerbedrijf in ere te herstellen. Kun je aan de rand van de gemeente eventueel zelfs parkeergarages inrichten om het autoverkeer binnen de gemeente zoveel mogelijk te beperken. De invoering van GPS-gestuurd elektrisch vervoer (actieradius bv 40km) zou daarvoor een mooie gelegenheid zijn.

HM van der Meulen
HM van der Meulen18 jun. 2018 - 21:08

"Als zij willen, zullen autoriteiten altijd iets weten aan te wijzen dat de burger verbergt om hem vervolgens streng ter verantwoording te roepen." Dat is ook de werkelijke reden achter het verbod op cannabis. Dat bestaat niet omdat het product gevaarlijk is voor de volksgezondheid, maar omdat het de overheid een instrument in handen geeft om ten allen tijde de persoonlijke levenssfeer te schenden van mensen die potentieel kritisch staan ten aanzien van de gevestigde orde.

marcelhermus
marcelhermus18 jun. 2018 - 21:03

Ik vind het gezin altijd een leuk voorbeeld voor hoe anarchisme eventueel zou werken. Het gezin is een kleine samenleving en je hebt daar verschillende manieren om met elkaar om te gaan. Echter een volledig anarchistische wijze van het runnen van een gezin zal meestal niet het gewenste effect hebben. Als je als anarchist uitgaat van volstrekte gelijkwaardigheid zul je de crimineel, de fascist en nog vele andere mensen uiteindelijk hetzelfde recht van spreken moeten geven. Hierbij ga je er dan vanuit dat het uiteindelijk goed gaat komen. Je gelooft dan in een ultieme vorm van maakbaarheid van de samenleving. Ik geloof zelf dat anarchisme een soort van dualiteit oplevert. Want ook al is er geen hogere macht(regering die je wetten oplegt), waar worden mensen dan door gedreven? Mogen mensen dan fascistische ideeën spuien, of worden ze dan een paria? Je kunt naar mijn idee niet en anarchist zijn en ondertussen wel een volledig beeld hebben van wat mensen wel mogen doen en wat ze niet mogen doen en/of zeggen. Het leuke is dat ik volgens Han zijn laatste alinea wel min of meer een anarchist ben. Ik zal altijd moeite hebben om maar te voldoen aan iemands verwachting omdat hij toevallig de baas is, of omdat bepaalde dingen zo horen. Maar misschien is dat gewoon omdat ik Fries ben :)

1 Reactie
HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 11:33

Geloven doe je in de kerk, -of misschien gewoon omdat je een Fries bent.

Minoes&tuin
Minoes&tuin18 jun. 2018 - 20:37

Anton Constandse hele vrijdagen heb ik met hem doorgebracht, iedere week. Ben hem nooit vergeten. Huishouden doen hersenloos? Niet als je naar Constandse luisterde. Ik kan Han helemaal volgen. Bereid je wel voor op een leven vol met vele botsingen. Alles heeft zijn prijs.

Tom Meijer
Tom Meijer18 jun. 2018 - 20:29

Goed stuk. Ik denk er al een tijd aan het boek van Holterman maar eens te kopen (en te lezen). Het anarchisme is een van de weinige politieke stromingen die iets te zeggen heeft wat voor ieder van ons relevant is.

Zapata
Zapata18 jun. 2018 - 20:10

Natuurlijk hebben anarchisten gelijk. En natuurlijk zal een echte anarchist geweldloos zijn want immers geen dwang naar anderen toe. (behalve uit zelfverdediging) Het anarchisme is dan ook de meest geweldloze stroming die er is. Jammer dat ze zo misdadig afgebeeld worden in de pers. Iedere staatsvorm tot nu toe is altijd weer verworden tot een instrument van dwang. Helaas, op de een of andere manier schijnen mensen leiders nodig te hebben en accepteren ze het slaaf zijn. (let wel functioneel leiderschap is iets heel anders)

3 Reacties
HM van der Meulen
HM van der Meulen18 jun. 2018 - 21:00

Het is natuurlijk niet voor niets dat het anarchisme en de marxistische theorie zo worden afgebeeld door de gevestigde orde en de MSM en op geen enkele school worden onderwezen. Geweldloos of niet, het is uit de aard der zaak staatsgevaarlijk, per definitie. Zouden meer mensen kennis nemen van de werkelijke inhoud, dan is het niet onwaarschijnlijk dat het aantal aanhangers zou verveelvuldigen en dat het (weer) belangrijke maatschappelijke stromingen zouden worden. Dat moet uit het oogpunt van de gevestigde orde ten koste van alles worden voorkomen.

michellekepen
michellekepen19 jun. 2018 - 10:06

@HM van der Meulen: "Het is natuurlijk niet voor niets dat het anarchisme en de marxistische theorie zo worden afgebeeld door de gevestigde orde en de MSM en op geen enkele school worden onderwezen" Anarchisme en marxisme niet onderwezen? Ik neem aan dat u daarmee niet bedoelt dat er op scholen een exclusieve marxistische en anarchistische indoctrinatie plaatsvindt. Maar dat u bedoelt dat er geen enkele aandacht aan besteed wordt. Vreemd, op mijn middelbare school werd er zowel aan anarchisme als aan het marxisme aandacht besteed besteed. Net als dat gebeurde met de meeste religies, ideologieën en maatschappelijke stromingen.

HM van der Meulen
HM van der Meulen19 jun. 2018 - 11:47

michel - Ik meen me te herinneren dat de naam van Karl Marx bij ons op school ook wel eens een keer is gevallen in het kader van het geschiedenis onderwijs. En die man die in Sarajewo kroonprins Ferdinand dood schoot, was dat niet een anarchist? Veel kan het niet wezen, want als je hier over Marx begint, dan begint jan en alleman over de USSR en als je stelt dat "de eerste wet van Marx" is, dat de productiemiddelen in handen behoren te zijn van de werknemers en dat het maar de vraag is of je sociaal-democraten "links" kunt noemen, als ze dat niet meer als uitgangspunt nemen, dan weet 80% van de deelnemers hier al niet meer waar je het over hebt..