Joop

Eigen verantwoordelijkheid?

  •  
24-11-2009
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
57 keer bekeken
  •  
BNNVARA fallback image
De film ‘De Onrendabelen’ van Marcel van Dam heeft veel losgemaakt. Ongeveer een miljoen mensen hebben de documentaire inmiddels gezien en op allerlei fora, ook hier bij Joop, wordt er flink over gediscussieerd.
Veel mensen reageren ontroerd, maar er zijn er ook die de film afdoen als propaganda. Zij stellen daarbij regelmatig dat de in de film getoonde mensen ‘hun verantwoordelijkheid moeten nemen’ en aan de slag moeten. Geluiden die ook het politieke debat beheersen. Dat klinkt mooi, maar inzichten uit de hersenwetenschappen leren ons dat dit niet zo simpel is. In het vervolg op De Onrendabelen, het door Paul Witteman gepresenteerde praatprogramma ‘Eigen schuld, dikke bult’, zullen vrijdag wetenschappers aan het woord komen die dat duidelijk maken.
Ons denken over eigen verantwoordelijkheid is gebaseerd op het uitgangspunt dat mensen bewuste beslissingen nemen. Dat er een ‘ik’ is die onze hersenen bewust aanstuurt. Maar wat als dat niet het geval zou zijn? Zou dat ons denken over eigen verantwoordelijkheid niet onderuit halen? Dick Swaab, hoogleraar Neurobiologie in Amsterdam, vertelt in het programma hoe menselijk gedrag in onze hersenen tot stand komt. Continu woedt er in ons hoofd een storm waarbij miljarden impulsen tegelijk worden afgeschoten. En kort gezegd: de sterkste impuls wint en bepaalt ons gedrag en onze beslissingen. Belangrijk daarbij is dat dit allemaal onbewust gebeurt. Scans laten zien dat ons bewustzijn pas op de hoogte wordt gesteld nadat de beslissing is genomen. Soms pas ettelijke seconden later.
Dat betekent dat wij mensen ons gedrag niet bewust kunnen sturen. Als dat zo is, dan moeten we ons afvragen waar dat gedrag dan wel vandaan komt. Waar komen die impulsen vandaan? Oftewel hoe zijn onze hersenen geworden tot wat ze zijn? Drie zaken zijn daarop van invloed: de genen die we van onze ouders hebben gekregen, de situatie in de baarmoeder voor onze geboorte en alle ervaringen die we meemaken in ons leven, waarbij de ervaringen in onze vroegste jeugd het zwaarst wegen. Al deze dingen bepalen hoe wilskrachtig we zijn of hoe verslavingsgevoelig. Hoe agressief of leergierig. Ze stellen grenzen aan de bewegingsvrijheid van ons allemaal. Dat betekent niet dat alles van tevoren al vast ligt en dat we dus alles maar moeten laten waaien. Maar onze bewegingsvrijheid is beperkt.
Dit zet wat mij betreft het denken over eigen verantwoordelijkheid in een ander licht. Kan je iemand verantwoordelijk houden voor de genen die hij van zijn ouders heeft gekregen? Of voor de ADHD die iemand heeft, omdat zijn moeder rookte tijdens de zwangerschap? Als ons gedrag en onze beslissingen onbewust worden gevormd in hersengebieden die buiten onze verantwoordelijkheid tot stand zijn gekomen, hoe verantwoordelijk kunnen we dan voor dat gedrag en die beslissingen worden gehouden?
Ik zou zeggen dat verantwoordelijkheid een maatschappelijk begrip is. Elke maatschappij heeft manieren nodig om te zorgen dat mensen zich aan maatschappelijk aanvaarde wetten, normen en waarden houden. En natuurlijk kan je mensen daarop ook aanspreken. Maar dat is iets anders dan ervan uitgaan dat iedereen even goed in staat is zich uit zichzelf aan die regels te houden.
Een van de eigenschappen die daarin een rol speelt is intelligentie. Die is over de bevolking verdeeld volgens de zogenaamde Bell curve of kromme van Gauss:
De Bell-curve laat zien dat er een flinke groep van ongeveer 14% is die verstandelijk gehandicapt of zwakbegaafd is. En net zo belangrijk: dat er sprake is van een glijdende schaal. En daarmee ook van een glijdende schaal in wat we van mensen kunnen vragen. Zou het dan niet rechtvaardig zijn als de mate waarin mensen hun verantwoordelijkheid kunnen dragen grenzen stelt aan onze eis dat zij hun verantwoordelijkheid ook nemen?
Ook op deze site wordt vaak gezegd dat het voldoende moet zijn als mensen gelijke kansen hebben. Maar dat is wat mij betreft niet genoeg als je van tevoren al weet dat er een groep is die niets aan die kansen heeft. Dat is zoiets als vragen van iemand met een hazenlip om mee te doen met een Miss Universe verkiezing en haar dan te laten vallen als zij die wedstrijd niet wint. Dat is het soort ‘recht van de sterkste’ dat mij niet aanspreekt.
Betekent dit dat ik ervoor pleit om mensen in een slachtofferrol te duwen en ze buitenspel te zetten? Nee. Ik vind dat iedereen zou moeten proberen van zijn leven te maken wat er van te maken valt. Tegelijkertijd vind ik dat wij allemaal zouden moeten beseffen dat daar bij iedereen een eigen grens aan zit. En die grens ligt niet voor iedereen hetzelfde. Mensen opjagen, zoals nu vaak gebeurt, zal daar niets aan veranderen. Dat werkt eerder averechts. Willen we echt dat mensen het beste uit zichzelf halen, dan moeten we er rekening mee houden dat er mensen zijn die een beetje hulp nodig hebben. Net zoals iedereen soms een beetje hulp nodig heeft. En wat mij betreft is dat een verantwoordelijkheid die op ons allen rust. Dat is niet alleen efficiënt, maar getuigt ook van beschaving.
Eigen schuld, dikke bult wordt op vrijdag 27 november om 20.50 uur uitgezonden op Nederland 2.

Meer over:

opinie, leven,

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (32)

objectivist
objectivist24 nov. 2009 - 15:07

Best een goed stuk tekst hoor. Mijn kritiek gaat ook niet over die groep. Daar waar we te maken hebben met geestelijk zwakkeren hebben we een zorgplicht. Maar kijk eens naar het aantal WAO'ers. Dat kan natuurlijk niet waar zijn. De verzorgingsstaat heeft een deel van de bevolking verwend. We gaan er misbruik van maken en dat is in dit land geoorloofd. 'Moet kunnen'. Dat moeten we aanpakken en het is heel triest dat de zwakkeren daaronder lijden. Maar ik blijf bij mijn standpunt dat de Nederlander gemiddeld genomen een luie, klagende donder is. En dat is het gevolg van de toenemende welvaart. Zeuren over rechten en de plichten vergeten. Dat moet ophouden.

Sylvia Stuurman
Sylvia Stuurman24 nov. 2009 - 15:07

Voor jezelf kun je in een gegeven situatie alleen maar iets veranderen met wilskracht, met doorzettingsvermogen. Daardoor maken mensen misschien gemakkelijk de vergissing om anderen te verwijten wanneer die daar niet toe in staat zijn. Ik kom uit een gezin waarin driemaal is voorgevallen wat je misschien als het ultieme gebrek aan doorzettingsvermogen zou kunnen zien: mijn moeder, mijn broer en mijn zus ben ik verloren aan zelfmoord. Het zou dus heel makkelijk zijn om mezelf op de borst te kloppen, en aan mezelf toe te schrijven dat ik het *wel* heb volgehouden. maar dat is te gemakkelijk. Niemand kiest voor machteloosheid. Iedereen die zelfs maar het kleinste uitweggetje ziet grijpt die. Maar de ene persoon zit zo in elkaar dat zo'n uitweggetje gemakkelijk te zien en te grijpen is, en de ander is daar veel minder goed voor uitgerust. Ik prijs mezelf dus gelukkig, en oordeel niet over mijn broer, mijn zus en mijn moeder. Op dezelfde manier ben ik door studie, werken en sollicitaties op een voor mij perfecte plek uitgekomen, maar ik begrijp heel erg goed dat niet iedereen op dezelfde manier in elkaar zit als ik. Voor mij illustreert de Onrendabelen vooral dat 'strenge' regelgeving alleen maar extra ellende oproept, en dat je veel meer zou moeten kijken hoe je mensen net dat beetje extra geeft om weer de grip op hun leven terug te krijgen, om niet meer afhankelijk en machteloos te zijn. Het vreemdst aan dat geroep van eigen schuld dikke bult is nog wel dat het zo overduidelijk gewoon niet klopt: alsof mensen vrijwillig er voor zouden kiezen om van instanties afhankelijk te zijn, om zelf geen sturing over hun leven te hebben.

Joeri2
Joeri224 nov. 2009 - 15:07

"Dat betekent dat wij mensen ons gedrag niet bewust kunnen sturen" Laten we niet alles door elkaar halen. "De paarse krokodil" is niet een actie van snelle neuronen. Die snelle neuronen gieren dan wel maar de beslissing om niet te helpen ( terwijl het zo makkelijk is ) is een optel som van angst, onkunde en (on)macht. We kunnen wel degelijk ons *gedrag* sturen, ondanks wat ons *denken* ons verteld of niet verteld. Het niet helpen is een bewuste keuze. Dit heeft niets met begaafdheid te maken, het heeft met de positie in de maatschappij te maken, noem het kaste zo u wilt. Een schaakspel word niet neurologisch gewonnen. Maar met inzicht. De keuze om eigen beslissingen te accepteren of te negeren is niet genetisch. De paden in je hoofd worden bevestigd, bekrachtigd of het sterkste pad doordat een beslissing een goede afloop had. "Ook op deze site wordt vaak gezegd dat het voldoende moet zijn als mensen gelijke kansen hebben." Gelijke kansen waarop? Miljonair worden of gelukkig worden? In een maatschappij die naar Amerikaans model ver-economiseerd worden mensen die geen geld opbrengen onrendabel, punt. Dat 14% van de bevolking geen geld gaat opbrengen lijkt me een laag percentage. Knap staaltje onderdrukking van de boekhouders die dit land leiden. Dat Nederlanders lui zouden zijn is grote onzin, jammerlijk wordt hun nut vooral gemeten aan de hand hoeveel rijker zij de rijke kunnen maken: om ziek van te worden. Niet-arme-sloebers maken zich zo druk over hun maandlasten en denken dat als arme sloebers zouden werken hun eigen positie zoveel beter zou worden. Grote onzin natuurlijk, er zou alleen meer geld naar grootgrondbezitters en banken gaan. Ondertussen moet hun hypotheek gesubsidieerd door huurders en vragen ze zich niet af hoe het toch komt dat hun woonlasten over 20 jaar is verzesvoudigd, dat ze slechts 16 procent van hun inkomen aan voedsel uitgeven want, jawel, 25% gaat naar wonen. Dat is dus grond met wat bakstenen. Dat was 10000 jaar geleden al te betalen, toen stenen nog met de hand werden gebakken. Ongeveer 20% gaat naar vervoer naar je werk, zeg maar: op de verkeerde plek wonen ~ http://www.nrc.nl/economie/article2301027.ece/Woonlasten_grootste_uitgavenpost_huishoudens ~ ) Maar nee, die 14% die geen ICT-er kunnen worden omdat ze te dom zijn en die 14% die geen ICT-er kunnen worden omdat ze te slim zijn word de schuld van het doorsnee ongeluk in de schoenen geschoven. Zielig eigenlijk. Van eigen schuld dikke bult is dan ook totaal geen sprake. Waarschijnlijk wel het enige dat je kunt zeggen als je wilt blijven onderdrukken of a-sociaal wil zijn.

progressief68
progressief6824 nov. 2009 - 15:07

Rendabel is iets dat zichzelf terugverdient. Het is slechts een kwestie van rekenmethode en factoren die je meeweegt, wie er tot de rendabelen wordt gerekend en wie niet. Zo is de Bell Curve altijd gelijk verdeeld over de bevolking. Zou je alle mensen met een IQ lager dan 100 naar de gaskamers of naar Siberie sturen, dan glijdt de Bell curve een stuk naar rechts. Iemand met een IQ van 130 is dan gewoon gemiddeld en is opeens naar 100 gedevalueerd. De 'onrendabelen' bestaan omdat er rijkdom bestaat. Ook in een communistische heilstaat is er zoiets als een bell curve in welvaart.

Hersenschraper
Hersenschraper24 nov. 2009 - 15:07

In de reacties op dit artikel is al veel gezegd wat ik ook wilde zeggen dus ga ik dat niet herhalen. Ik wil er nog het volgende aan toevoegen: Je moet wel bijzonder goed oppassen als je met Bell curves aan de slag gaat. In het geval van IQ (zijn overigens vele definities van) hebben we te maken met een scheve verdeling; de top van de curve helt naar rechts. Daarnaast is het zo dat de top bij Aziaten het verst naar rechts ligt. Vervolgens komen (van rechts naar links) de West-Europeanen, de Native Americans, de Afrikanen en tenslotte de Aboriginals. Ik wil hiermee maar zeggen dat het relateren van de onrendabelen aan IQ, uiterst discutabel is.

JoopSchouten
JoopSchouten24 nov. 2009 - 15:07

Prachtig helder stuk. Opmerkingen die ik in voorgaande reacties las gaan veel over afwijkingen in de curve. Iedere etnische groep heeft z'n eigen omstandigheden dus een andere afwijkende uitkomst. Wat Maarten aangeeft is wel degelijk een goede gemiddelde interpretatie. Ik ben benieuwd naar de uitzending. Begint die eigenlijk niet om 20.10 uur?

Rondeboer
Rondeboer24 nov. 2009 - 15:07

Hoewel hij het soms nuanceert, is de onderliggende boodschap toch dat de mensen er niets aan kunnen doen. Maarten van den Heuvel gaat volledig voorbij aan het groepsproces. Er is groepsdruk om niets van je school te maken anders sta je te boek als studiebol en val je buiten de groep. Hetzelfde met je best doen op je werk of iets van je leven maken. Daardoor krijg je achterstandwijken en hou je die in stand. Waarom doorbreken sommigen dit stramien wel en anderen niet? Moet je mensen die dit wel doorbreken met hogere belastingen straffen en op een gelijk inkomen houden voor hun doorzettingsvermogen als de achterblijvers? Dat is een politieke keus. De documentaire maker liet in navolging van Micheal Moore liet alleen maar niet kritische wetenschappers aan het woord. Het ging allemaal 1 richting op. Daarom was die documentaire oerververvelend, behalve voor kijkers die geen mensen in een achterstandsituatie kennen was het leuk apies kijken. Of willen ze misschien de PVV 'er leren kennen? En dan komt hij met de eeuwige Bell curve aanzetten. Die kun je overal voor gebruiken. Ook voor de 13% van journalisten die meestal onzin verkopen, 13% altijd de waarheid proberen te schrijven en de 74% de ertussen zit.

ErwinMdR
ErwinMdR24 nov. 2009 - 15:07

"Ons denken over eigen verantwoordelijkheid is gebaseerd op het uitgangspunt dat mensen bewuste beslissingen nemen. Dat er een 'ik' is die onze hersenen bewust aanstuurt. Maar wat als dat niet het geval zou zijn?" Inderdaad is het idee v.h. "Cartesiaans theater" (zie : http://nl.wikipedia.org/wiki/Cartesiaans_theater ) al lang achterhaald door de wetenschap d.m.v. fMRI scans. "Zou dat ons denken over eigen verantwoordelijkheid niet onderuit halen? .... Dat betekent dat wij mensen ons gedrag niet bewust kunnen sturen." Nee, Het bewustzijn van ons onderbewuste is ook van invloed op ons onderbewuste. Zodoende dus ook weer invloed heeft op ons gedrag. (zie ook : http://nl.wikipedia.org/wiki/Daniel_Dennett#Evolutie_van_de_vrije_wil ) U vergeet de memetica ( http://nl.wikipedia.org/wiki/Memetica ) in uw verhaal mee te nemen. Dit op zich dan weer gerelateerd aan de neurale plasticiteit v.d. hersenen. ( http://nl.wikipedia.org/wiki/Neurale_plasticiteit )

snowhawk
snowhawk24 nov. 2009 - 15:07

Je gedrag niet bewust kunnen aansturen? Hmm, in Oosterse filosofieën draait het daar toch echt allemaal om. Mijn ervaring is dan ook dat je heel goed je impulsen kunt negeren, door stil te staan, niets te doen en wachten tot de impulsen weg zijn. Vervolgens kies je dan bewust een ander gedrag dan je had gedaan op basis van je impulsen. Een mens is aan zijn hersenen overgeleverd voor zover hij zich niet werkelijk bewust is van het eigen 'ik'. De wetenschappelijk visie dat onze 'ik' bestaat uit impulsen e.d. wordt met evenveel kracht bestreden vanuit dezelfde wetenschap. Voor dat laatste valt ook veel te zeggen. Maar dat is in feite een geheel andere discussie.

Rene442
Rene44224 nov. 2009 - 15:07

Wat jammer dat in 'Eigen schuld, dikke bult' het onderwerp voeding niet aan de orde kwam. In Engeland en Amerika is de afgelopen jaren veel onderzoek gedaan dat een duidelijke relatie tussen verkeerde voeding en 'verkeerd' gedrag aantoont. Het is geen toeval dat de groep met de slechtste voedingsgewoonten, jonge mannen van 15 tot 30 jaar, ook de meeste maatschappelijke problemen veroorzaakt! Of dat het aantal kinderen met ADHD en het aantal volwassenen met psychische problemen steeds verder toeneemt. Bij verkeerde voeding denken we in Nederland alleen maar aan overgewicht en lichamelijke welvaarstziekten, maar de psychische kant van de zaak is véél grimmiger en ook veel enstiger in zijn maatschappelijke gevolgen.

7elves
7elves24 nov. 2009 - 15:07

Geweldig.. en zo voorspellend ook.. wordt het weer een discussie over een discussie... En.. alweer geen enkele constructieve bijdrage om een oplossing of alternatief te vinden, weer geen enkel idee gelanceerd om ook maar 1 medemens te helpen. Het enige waar het nu weer om blijft draaien is de zogenaamde schuldvraag van al die onrendabelen.. Ach, ook wel zo gemakkelijk , gaan we hier lekker verder discussiëren dat ze toch vooral hun eigen verantwoordelijk moeten nemen, niemand die er bij stil staat dat daar ook een leerproces aan vooraf moet gaan. De gelukkigen onder u die die basis wel hebben meegekregen.. Van Harte..! En de discussie over de schuldvraag is natuurlijk ook weer een heerlijke escape. Want zolang het niet echt duidelijk is, het liefst wetenschappelijk bewezen, wie er nu eigenlijk verantwoordelijk is en voor welk deel, hoeven we er ook nog niets aan doen en kunnen we onze eigen verantwoordelijkheid lekker uit de weg gaan. Daarmee voorkomen we gelukkig ook nog eens dat we er zelf een schuldgevoel aan over zouden kunnen houden.. Pfff..narrow escape.. Nederland beschikt over meer dan voldoende veel te vet betaalde academici die dus blijkbaar te weinig (lees: uiteindelijk niets) doen aan de problemen van de onrendabelen. Ga ik mij toch zo langzamerhand afvragen wie hier nu eigenlijk de onrendabelen zijn in onze maatschappij. En in plaats van een denktank te starten en samen constructief naar korte en lange termijn oplossingen te zoeken gaat ze liever al discussiërend een eigen situatie of ervaring projecteren op de rest van de wereld. Goed gedaan hoor..! Die schuldvraag is al lang niet relevant meer, de onrendabelen hebben inmiddels al levenslang door een beslissing of keuze die ze ooit hebben genomen met de (beperkte) kennis die ze destijds hadden.. Eigen schuld, dikke bult..! Zijn we nu met zn allen echt zo naief..? Schuld of geen schuld, er zijn er echt voldoende die een ver-rijk-ende hand graag zullen aannemen..!! Jouw hand..?

daruma80
daruma8024 nov. 2009 - 15:07

Evolutionair gezien moet er wel een 'ik' zijn. Naast de primaire schil van het fysiek overleven, kent de mens de secundaire sociale schil en de tertiaire maatschappelijke schil. Waar het 'ik' van primitieve organisme zich onderscheidt door het individuele primaire overleven, onderscheidt het 'ik' van de mens zich door een overleven op primair, secundair, en bovenal tertiar vlak. Evolutionair gezien is hier bewijs voor, omdat de mens met zijn complexe brein de macht over de wereld heeft verworven ten koste van de andere soorten organismen. Daarnaast is elk organisme voorzien van een bewustzijn. Deze is ook noodzakelijk omdat de kloof tussen de omgeving (de schillen) en het fysieke lichaam van het individu overbrugd dient te worden ten behoeve van het overleven. De hersenen en het daaraan gerelateerde zenuwstelsel hebben de functie om deze noodzakelijke energetische component, het bewustzijn, middels de zintuigen aan te sturen. Om overleving zo effectief en efficient te laten verlopen, hebben organismen het geheugen en het lerende vermogen meegekregen om de omgeving voortdurend met de zintuigen te scannen op herkenning. Oude en nieuwe informatie wordt voortdurend gespiegeld aan de aanwezige kennis. Primair ten behoeve van lijfsbehoud, secundair ten behoeve van sociale betrekkingen, tertiair om bijvoorbeeld carriere te maken in de maatschappij of status te verwerven in maatschappelijk verband. Beslissingen komen voort uit die voortdurende spiegelingen - deze lijken misschien onbewust, maar zijn het niet, omdat de aanwezige kennis de al gevestigde toetssteen vormt voor interpretaties. Mensen die veel ervaring hebben opgedaan in het verleden, zullen taken gemakkelijker uitvoeren dan mensen zonder ervaring, en dit zien we ook terug bij bijvoorbeeld moederschap bij apen. De al dan niet veel aanwezige kennis wordt dus efficient aangeboord. De manier waarop kennis wordt aangeboord is hetzelfde; wat verschilt is de manier waarop het per individu opgeslagen wordt. Het woord 'betekenis' is cruciaal bij informatieverwerking door organismen; iets dat we niet zien bij computers. Het verschil in het geven van betekenis aan dingen en situaties, is het verschil tussen het ene individu en het andere individu. Hiervoor zijn geen woorden voor nodig; het zijn abstracties, net zoals taal bestaat uit door zenuwen aangestuurde geabstraheerde keelklanken die we vervolgens een concrete en geexternaliseerde betekenis hebben gegeven. Mede hierom kan de informatieverwerking onbewust lijken, maar we zijn ons wel degelijk van bewust van een scherp omlijnd concept ook al kunnen we soms de woorden er even niet voor vinden. Het feit dat scans laten zien dat neuronen worden afgevuurd na een beslissing, is enerzijds een aanvulling van de verbruikte energie van de hersencellen en anderzijds moeten we niet vergeten dat er een voortdurende evaluatie optreedt voor, tijdens en na het eigen handelen, zodat de organisatie van informatie in ons geheugen eventueel een dynamische wijziging kan ondergaan ten behoeve van de overleving van het 'ik'. Zo evolueert een mens dus tijdens zijn leven: dynamische aanpassing van betekenissen in het geheugen. In zoverre organismen hun gedrag niet kunnen sturen vindt dat alleen plaats in de autonome processen die de hersenen leveren om het bewustzijn zo functioneel mogelijk maken voor het individu. Het geven van betekenis, de informatieverwerking en de voortdurende spiegeling van nieuwe informatie aan voorgaande ervaringen, hoeft dus niet bewust te gebeuren omdat die functies altijd noodzakelijk zijn. De betekenis zelf en de inhoudelijke kant van de informatie dient uiteraard wel bewust ervaren te worden om overleving te optimaliseren door richting te geven aan de eigen individuele ontwikkeling/evolutie. Eigen verantwoordelijkheid is a priori afhankelijk van nurture ofwel de omgevingsfactor. Als kind vindt deze factor met name plaats in de secundaire schil, als volwassene in de tertiaire schil. De omgevingsfactor stelt de eisen waarbinnen de mens kan en/of mag handelen. Eigen verantwoordelijkheid is een kreet die op zichzelf niet zoveel zegt. De mogelijkheid om te handelen naar eigen moreel goeddunken kan aan banden worden gelegd, en de vraag is of dat aan banden leggen gerechtvaardigd en humaan is. De morele vraag van eigen verantwoordelijkheid kan daarom a priori in twijfel getrokken worden. Zeker als de omgevingsfactor niet getuigt van enige positieve stimulans, of negatief manipulatief is van aard.

robheus2
robheus224 nov. 2009 - 15:07

[...] De arbeider is dus de subjectieve manifestatie van het feit dat het kapitaal de mens is die zichzelf geheel verloren heeft, terwijl het kapitaal de objectieve manifestatie is van het feit dat de arbeid de mens is die zichzelf verloren heeft. De arbeider heeft echter het ongeluk een levend kapitaal te zijn, en dus een kapitaal met behoeften, dat ieder moment dat het niet werkt zijn rente en daarmee zijn existentie verliest. Als kapitaal is de waarde van de arbeider afhankelijk van vraag en aanbod en ook zijn fysieke bestaan, zijn leven werd en wordt beschouwd als een aanbod van waar, net als andere waren. De arbeider produceert het kapitaal, het kapitaal produceert hem; hij produceert dus zichzelf, en de mens als arbeider, als koopwaar, is het product van het hele proces. De mens is alleen nog maar arbeider en als arbeider bestaan zijn menselijke eigenschappen alleen in zoverre zij bestaan terwille van het hem vreemde kapitaal. Aangezien arbeider en kapitaal echter beide vreemd tegenover elkaar staan en dus in een indifferente, uiterlijke en toevallige verhouding, moet deze vreemdheid ook realiter tot uiting komen. Zodra het kapitaal daarom van zin is ? door noodzaak of willekeur ? niet meer voor de arbeider te existeren, existeert deze niet meer voor zichzelf, hij heeft geen arbeid, dus geen loon, en omdat hij niet bestaat als mens maar als arbeider, kan hij zich net zo goed laten begraven, verhongeren, enz. De arbeider bestaat alleen als arbeider zolang hij voor zichzelf als kapitaal bestaat en hij bestaat alleen als kapitaal zolang er kapitaal voor hem bestaat. Het bestaan van het kapitaal is zijn bestaan, zijn leven en het bepaalt de inhoud van zijn leven op een ten opzichte van hem indifferente manier. De politieke economie kent daarom niet de niet-werkende arbeider, de arbeidsmens voorzover hij zich buiten deze arbeidsverhouding bevindt. De boef, de dief, de bedelaar, de werkloze, de verhongerende, de verkommerende en criminele arbeidsmens zijn figuren die voor de politieke economie niet bestaan, spookgedaanten buiten haar rijk die alleen bestaan voor andere ogen: die van de arts, de rechter, de doodgraver, de armvoogd enz. De behoeften van de arbeider worden derhalve gereduceerd tot de behoefte hem zolang hij werkt te onderhouden, opdat het arbeidersras niet uitsterft. Het arbeidsloon heeft daarom precies dezelfde betekenis als het onderhoud, de instandhouding van elk ander productief instrument, als in het algemeen de consumptie van kapitaal die nodig is om het met rente te kunnen reproduceren, als de olie waarmee men de raderen insmeert om ze in beweging te houden. Het arbeidsloon behoort daardoor tot de noodzakelijke kosten van het kapitaal en van de kapitalist en mag niet meer bedragen dan strikt noodzakelijk is. Het was dan ook volkomen consequent dat Engelse fabrikanten voor de Amendment Bill van 1834 de publieke aalmoezen, die de arbeider uit hoofde van de armenbelasting ontving, van zijn arbeidsloon aftrokken en als een integrerend deel van zijn loon beschouwden. De productie produceert de mens niet alleen als waar, mensenwaar, de mens als stukgoed, zij produceert hem dienovereenkomstig als een zowel geestelijk als lichamelijk ontmenselijkt wezen. ? Immoraliteit, mismaaktheid, helotisme van arbeider en kapitalist. ? Het product is de bewuste en zelfstandig optredende koopwaar... het menselijk stukgoed ... Het is een grote stap vooruit wanneer Ricardo, Mill enz. tegenover Smith en Say het bestaan van de mens ? de grotere of kleinere menselijke productiviteit van de waar ? voor indifferent of zelfs schadelijk verklaren. Niet hoeveel arbeiders een gegeven kapitaal onderhoudt maar hoeveel rente het opbrengt, de som van de jaarlijkse besparingen is volgens hen het ware doel van de productie. Zo was het ook een grote en logisch-consequente vooruitgang in de nieuwere (XLI) Engelse economie om, terwijl zij de arbeid tot het enige principe van de economie maakte, tegelijk heel scherp de omgekeerde verhouding tussen arbeidsloon en kapitaalrente te onderkennen en te beseffen dat de kapitalist als regel alleen door het drukken van het arbeidsloon winst kan maken, en vice versa. Niet het afzetten van de consument, maar het wederzijds bedotten van kapitalist en arbeider zou de normale verhouding zijn. ? De structuur van de particuliere eigendom impliceert het aspect van de particuliere eigendom als arbeid, het aspect van de particuliere eigendom als kapitaal en de wederzijdse betrekking tussen deze beide aspecten. Aan de ene kant heeft men de productie van menselijke activiteit als arbeid, een activiteit dus die zichzelf geheel vreemd is, die geheel vreemd is aan mens en natuur en dus ook aan het bewustzijn en de verwezenlijking van het menselijke leven: de abstracte existentie van de mens die alleen maar een arbeidsmens is en daarom dagelijks uit zijn vervulde niets in het absolute niets, zijn maatschappelijke en dus zijn reële non-existentie kan vallen. Aan de andere kant heeft men de productie van objecten van menselijke activiteit als kapitaal, waarin elke natuurlijke en maatschappelijke bepaaldheid van het object is opgelost, waarin de particuliere eigendom zijn natuurlijke en maatschappelijke kwaliteit verloren heeft (en daarmee ook elke politieke en maatschappelijke vermomming zodat het zelfs in schijn niets meer met menselijke verhoudingen te maken heeft) en waarin hetzelfde kapitaal in de meest uiteenlopende natuurlijke en maatschappelijke situaties steeds hetzelfde blijft, wat ook de reële inhoud ervan mag zijn. Deze tegenstelling vormt, tot het uiterste doorgevoerd, tegelijk het hoogtepunt en de ondergang van het hele systeem. [...] (citaat uit Karl Marx, Parijse Manuscripten 1844)

robheus2
robheus224 nov. 2009 - 15:07

En de grote vraag is... waarom wordt het in deze maatschappij wel het individu toegerekend als deze niet slaagt (arm is, in de WAO zit, etc.) en staat het de maatschappij vrij om op hun levensvoorwaarden telkens verder te bezuinigen, maar wordt het het succesvolle individu (dat zich voor zijn "verantwoordelijkheid" dik laat betalen en riante bonussen opstrijkt) dat door eigen handelen de banken en ondernemingen naar de rand van de afgrond brengt, afgedekt als zijnde een "collectieve schuld". "Collectieve sociale zekerheid" bestaat dus kennelijk alleen voor de rijken, voor de rest is het credo: "eigen schuld, dikke bult".

daruma80
daruma8024 nov. 2009 - 15:07

Ik deel uw mening niet wat betreft 'externe vrijheidsberoving'. Waarom zou men deze beroving moeten zoeken in een god en niet in de maatschappelijke omgeving waarin wij leven? Wat nu als de beroving plaatsvindt in de vorm van conditionering, en de externe kracht onderdeel van iemand zelf, dus geinternaliseerd, wordt? Men zou dan spreken van hypnose, ofwel tunnelvisie. En dit gebeurt dagelijks op verschillende mentale niveaus. Niet alleen wat betreft onze maatschappelijke vorming, die tegenwoordig zeer politiek en ideologisch van aard geworden lijkt te zijn, maar ook wat betreft geconditioneerde kleuring van het onderbewustzijn, die op zijn beurt het vooroordeel impliceert. Koppel dat aan een mentaliteit, waarbij conventionele autoriteitsstructuren een impliciete gatekeeper hebben gevormd ten aanzien van wat nog geaccepteerd en getolereerd kan worden, en zie daar hoe het brein van een willekeurig individu gegijzeld wordt door de macht van de omstandigheid. Het wrange hiervan is dat de 'wil' van een individu hierdoor omgebogen kan worden ten behoeve van bijvoorbeeld een politieke of zelfs wetenschappelijke agenda; zeker wanneer daar een industrie met groot kapitaal achter schuil gaat. U haalt er een intrigerend onderwerp bij, u zegt namelijk: ?Volgens deze mensen bestaat vrijheid uit het vrij zijn van de eisen die de realiteit aan hun stelt.? Dit is in feite een cruciaal onderwerp van gesprek. Natuurlijk kennen we de fysieke realiteit, en zoals u stelt kunnen mensen niet met een sprong op de maan landen. Daarnaast is er de maatschappelijke realiteit, en wat voor waarheid wordt aangenomen (de mentale realiteit). Napoleon Bonaparte zei: ?Geschiedenis is de versie van gebeurtenissen uit het verleden waarover mensen overeenstemming hebben bereikt.? Hetzelfde geldt voor realiteit, en dus ook voor de wetenschap en de rechtsregels in onze maatschappij. De vraag enerzijds is welke personen deze consensus bereikt hebben, en anderzijds hoe de consensus in stand gehouden wordt. En bij dit laatste komen we uit op een achterliggende manipulatief karakter dat bepalend is voor 'de realiteit', 'de waarheid', en last but not least bepalend is voor de al dan niet politieke kleuring van ons rechtvaardigheidsgevoel. Indien de door consensus gevormde realiteit stelt dat X waar is, terwijl een onconventionele stem goede argumenten heeft om te stellen dat niet X maar Y waar is, in hoeverre is het dan gerechtvaardigd dat die onconventionele stem beperkt wordt in zijn vrijheid of in zijn levensovertuiging? Is het gerechtvaardigd om iemand te straffen voor zijn levensovertuiging indien deze persoon zich niet houdt aan de conventie van X met de daarbij behorende regeltjes en andere 'normen en waarden'? Komen we dan niet uit bij het Orwelliaanse concept van het aantal opgestoken vingers? En in hoeverre bepalen maatschappelijke aangelegenheden op deze manier onze sociale betrekkingen in de directe omgeving? Onrendabiliteit zou niet alleen van economische aard, maar ook van sociale aard kunnen worden als de onconventionele stem op deze manier bestempeld wordt als een paria of een ongedisciplineerde (lees: niet conformistische) geest. Een angstig punt hierbij vind ik de manier waarop onzorgvuldig en onverantwoordelijk omgegaan wordt met wetenschap, de manier waarop de politiek een wetenschappelijk masker opzet, en het abominabele niveau waarop de journalistiek bedreven wordt. Dit geeft niet alleen aanleiding tot vervreemding, tot kritiek en tot het afstand doen van de conventionele 'normen en waarden', maar het bedreigt ook de maatschappelijke stabiliteit enerzijds en de mentale, humane, stabiliteit anderzijds. Het is dus geheel niet ondenkbaar dat we in de toekomst een steeds repressiever beleid en steeds repressievere omgangsvormen gaan krijgen ten behoeve van het tegengaan van de door de top veroorzaakte instabiliteit, waarbij de verantwoordelijkheid afgeschoven wordt naar het individu, en waarbij corporate belangen hoogtij vieren in een maatschappij die alleen nog maar teert op machtsverhoudingen en mentale corruptie. Eigenlijk staan we daar al met een been in, en we beginnen nu in te zien dat de menselijke maat aan het verdwijnen is door een maatschappelijke conformiteit, en ook door de afwezigheid van een broodnodige verlichting van de geest die steeds apathischer en conformistischer is geworden door een afgedwongen afhankelijkheid van autoritaire structuren en conventies.

jannem
jannem24 nov. 2009 - 15:07

"Willen we echt dat mensen het beste uit zichzelf halen, dan moeten we er rekening mee houden dat er mensen zijn die een beetje hulp nodig hebben. Net zoals iedereen soms een beetje hulp nodig heeft. En wat mij betreft is dat een verantwoordelijkheid die op ons allen rust. Dat is niet alleen efficiënt, maar getuigt ook van beschaving." Deze conclusie juich ik van harte toe. De eerste zin maakt een mooie synthese van het liberale met het sociale gedachtengoed. Het liberale standpunt richt zich vooral op eigen kracht. Het sociale standpunt vooral op zorg voor zwakkeren. Ieder van beide standpunten wordt vaak aangehangen om de werkelijkheid eenzijdig te belichten, op een wijze die de belichting vanuit het andere standpunt uitsluit. Wat mij betreft de hoogste tijd om in te zien dat de werkelijkheid veel complexer is, en begrijpelijker wordt naarmate deze vanuit een visie wordt beschouwd waarin plaats om deze 'uitsluitende' standpunten evenwichtig te integreren.

robheus2
robheus224 nov. 2009 - 15:07

De hele drogredenering dat wie meer verantwoording draagt daar ook meer naar beloond mag worden (en dus voor de categorie als 'onrendabel' bestempelde burgers betekend, dat zij naar het laagste bestaansniveau mogen worden gedegradeerd) blijkt op fundamenteel niveau al niet te kloppen. Neem een willekeurig bedrijf, en stuur de directeur daar een maand weg. Je merkt vrijwel geen verschil. Maar stuur maar eens een week de schoonmaakploeg weg, het hele bedrijf is een puinhoop. Nog een voorbeeld: de financiele verantwoordelijken bij de groot banken belonen zichzelf met grote beloningen (bonussen) voor in wezen onverantwoordelijk gedrag (grote financiele risico's). Als het er dan op aankomt, zijn niet zei degene die de verantwoordelijkheid dragen, maar is dat de overheid, wij allemaal als collectief, die daarvoor verantwoordelijk zijn. Waar de 'onrendabele' om bekritiseerd wordt, nl. dat hij de lasten op de samenleving legt, daar komt de bank directeur dus mee weg. Het is in het algemeen niet de ondernemer die in de onderneming het risico draagt, maar de werknemer, die vaak zelf part noch deel heeft aan het onstaan van risico's voor het bedrijf maar gewoon z'n werk doet, op wiens schouders de gehele last van de onderneming rust. Want als het fout gaat, is hij de klos, verliest zijn baan, en moet met veel minder rondkomen. De arbeider is dus het echte risico dragende kapitaal, maar tegen het mislopen van de onderneming waar deze is tewerkgesteld, het verlies van de arbeid als gevolg van afslanking/reorganisatie/faillissement of ook arbeidsongeschiktheid is deze nog maar zeer karigjes verzekerd. Het grootste risico draagt deze zelf. Dáár geldt wel het individuele risico en verantwoordelijkheid. Aan de top niet. Daar hebben ze zich overigens ook voleldig tegen verzekerd, wie de ondernemer ooit aanklaagt wegens wanprestatie, treft wel de verzekeraar maar nooit de ondernemer persoonlijk. Zij staan, waar het indivduele en persoonlijke verantwoordelijkheid aangaat buiten en boven de wet. Het hele verschijnsel 'individu' en 'individualisering' mag in dit bestek worden aangemerkt als iets miserabels en oneigenlijks. Omdat de samenleving niet zo inelkaar steekt. Zonder de samenleving, zonder collectieve sociale rechten en verbanden, is ieder individu op zich beschouwd niets, het collectief alles. In collectief verband, in aangepaste arbeidsomstandigheden, kan ook het 'onrendabele' individue productief zijn voor de samenleving zijn, en niet slechts een last, een bezuinigingspost. Veel publieke voorzieningen (veiligheid in het OV en op en rond de school, en tal van andere wegbezuinigde voorzieningen) kunnen gewoon weer in ere worden hersteld als we de 'onrendabele' medemens daar een plaats in gunnen, en niet afrekenen op resultaten die niet te verwachten zijn. Sociale zekerheidswetten en arbeidswetgeving dienen gewoon uit te gaan van die maatschappelijke en materiele werkelijkheid zoals ze in feite bestaat en niet een pseudo en vergankelijke werkelijkheid op te leggen (de fictie van de zegeningen van het 'individue').

Jiskefet47
Jiskefet4724 nov. 2009 - 15:07

Hallo Allemaal, Een wetmatigheid in culturen en economieën is, dat ze komen en gaan. Ook onze huidige economie zal eens in een crises geraken en sterven. Dat gegeven boezemt ons angst in, maar angst is een slechte raadgever. Angst heeft als bijkomend verschijnsel, dat het ons doet verstijven, of agressief maakt. Er is een chinees gezegde: Wie in een draaikolk geraakt en zich verzet wordt meegesleurd en wie zich laat drijven wordt meegevoerd. Dat laatste geeft de indruk van passiviteit, maar is hier bedoeld als actief handelen om de angst te beheersen. In de jaren dertig van de vorige eeuw hebben we(eigenlijk: ze) ook een zware crisis meegemaakt en de vraag is, wat we daarvan hebben geleerd. Katten in het nauw maken rare sprongen. We kunnen nalezen hoe angstige mensen door misleidende ideologieën en het creëren van een zondebok tot gruwelijke daden werden bewogen. Moet ik nu constateren dat onze wil zo onvrij is, dat we een herhaling van zo'n Holocaust niet kunnen voorkomen? Een huiveringwekkende gedachte! Mensen met zwart magische ideologieën maken gebruik van angst. Misschien moeten we eens tot ons laten doordringen hoe angstig we met elkaar zijn en welke nare gevolgen daaruit kunnen voortvloeien. Wordt het niet tijd, dat we die zelfkennis leren te vergaren, om dit onheil te kunnen keren. Daarom wil ik graag een serieus vrije meningsuitingspel met jullie spelen: Mensen, die werken voor loon, zijn loonslaven, verslaafd aan loon. Als het ware zitten ze geketend, want in dat arbeidsproces is geen ruimte voor volledige vrije wil. Geknecht, zodat het van daaruit onmogelijk is een sociaal leven te creëren dat zich baseert op broederschap. Mensen met talenten horen de samenleving daar mee te dienen, in plaats van ze duur te verkopen! Het enige meer waar ze recht op hebben is het meerdere kapitaal dat nodig is die talenten optimaal te ontwikkelen om daardoor de medemensen noch beter te kunnen dienen.

willemsen144
willemsen14424 nov. 2009 - 15:07

Dus als ik het goed begrijp zegt u dat het al dan niet verantwoording kunnen nemen voor je gedrag afhankelijk is van je intelligentie? Dus alle onrendabelen zijn laagopgeleiden? Ik kan niet geloven dat er geen onrendabelen met een hoge opleiding bestaan. En dat was tevens mijn kritiek op de prachtige film.

1 Reactie
jolandet
jolandet24 nov. 2009 - 15:07

Nee Flip, volgens mij zegt hij dat intelligentie één van de factoren is. Andere factoren zijn dan bijvoorbeeld . genetische factoren die karakter en wilskracht bepalen . omstandigheden tijdens de zwangerschap die karakter etc. bepalen . ervaringen tijdens het leven, vooral in de vroegste jeugd, die karakter etc. bepalen. Maar ik ben het helemaal met je kritiek eens, dat de film wel een heel eenzijdig (en trouwens ook wel heel saai en zeurderig) beeld geeft van de onrendabelen. Volgens mij komt dat omdat Van Dam te eenzijdig de oorzaak van "onrendabel zijn" wil zoeken in armoede. Ik verwacht dat het programma "Eigen schuld dikke bult" wat dat betreft heel wat interessanter zal worden.

Winston2
Winston224 nov. 2009 - 15:07

Een goed stuk met belangrijke informatie; dank daarvoor. Nieuw is het echter niet; ik heb in andere discussies op deze site al aangegeven dat het wetenschappelijk mogelijk is tot 6 seconden voordat iemand een bewuste beslissing neemt die beslissing te voorspellen. Wat belangrijker is, en wat minder in het stuk naar voren komt is de gevolgtrekking, namelijk dat we allemaal verantwoordelijk voor elkaar zijn, en dat zoiets als een "individuele prestatie" dientengevolge niet bestaat. Zelfs in de sport. Neem die snelle Jamaicaan, Bolt heet hij volgens mij. Hij verlegt zijn grens keer op keer om zijn tegenstanders voor te blijven; zonder die tegenstanders was hij een stuk minder snel geweest. Zelfs deze prestatie, die door ons algemeen gewaardeerd wordt als een individuele prestatie, is in de basis een gecamoufleerde groepsprestatie. Daarbij komt dat meneer Bolt trainers heeft gehad, ouders, artsen, een babysitter... etc., die aan de persoon die hij is hebben bijgedragen. In oosterse culturen hebben sporters erg veel respect voor de tegenstander (vandaar bijvoorbeeld het groeten voor aanvang van een gevecht bij oosterse vechtsporten), juist omdat ze zich ervan bewust zijn dat zij hun prestaties deels aan die tegenstander te danken hebben. Iedereen is de som van al zijn ervaringen en dat wat hij van zijn ouders heeft meegekregen. De "individu," of "ego" is een constructie van onze hersenen om alles verklaarbaar en logisch te houden; het laat ons in de waan dat we zelf de beslissingen nemen, omdat we anders onze evolutionaire plicht, het doen vermenigvuldigen van onze genen, zouden verzaken.

1 Reactie
ErnsTT2
ErnsTT224 nov. 2009 - 15:07

Het is inderdaad veel meer nurture dan nature. En daar ligt ook gelijk het grootste probleem, de van staatswege in stand gehouden probleemwijken (ghetto is een te zwaar woord, maar feitelijk scheelt het niks) zorgen voor een omgeving waar "je best doen" vakkundig uitgeselekteerd is. En dan zo'n van der Laan die daar als olifant in de porceleinkast doorheen bulldozer zonder ook maar iets te begrijpen van hoe zo'n negatieve omgeing alle daarin wonende mensen automagisch al een negatieve insteek in het leven megeeft. En waarom zou je ook je best doen, als de collega's je al raar aankijken als je meld uit wittevrouwen te komen. Dan doe je je best om te gaan werken, word je op je werk aangekeken op je afkomst... Daar zou eens wat meer over nagedacht mogen worden.

[verwijderd]
[verwijderd]24 nov. 2009 - 15:07

Als hoogbegaafde onrendabele ligt mijn verantwoordelijkheid als eerste bij mijzelf...dat betekent dat ik ervoor zorg dat ik zo energiek mogelijk en zo goed mogelijk en zo gezond mogelijk in mijn vel zit. Als ik me redelijk goed voel ben ik ieder ander van dienst en ik doe dat ook. Ik pas echter niet in het systeem..dat heeft geen emplooi voor mij. Ik ben gestopt mijzelf de schuld te geven van het te beperkte systeem. En daar knapte ik enorm van op. Daar knapte ik zo goed van op dat ik nu een nuttig en gevuld leven leid maardat speelt zich wel af aan de rand van het systeem. Ik heb een manier gevonden om de samenleving veel geld te besparen om zodoende mijn uitkering te compenseren. En dat gaat fantastisch.. Ik heb mijn eigen verantwoordelijkheid genomen.

1 Reactie
Katje2
Katje224 nov. 2009 - 15:07

Mooi Zjen, ik herken heel veel. Groet

Dr.Piepie
Dr.Piepie24 nov. 2009 - 15:07

Het gaat niet om de vraag of mensen SCHULD hebben aan hun positie. Neoliberalen ontkennen dat over het algemeen óók niet, zoals soms wordt gesuggereerd. Het gaat erom of andere mensen die achterstand voor hen moeten oplossen, en tot welk niveau. Moet iemand met weinig capaciteiten perse een LCD televisie hebben? En een mobiele telefoon met internet? Of mogen er verschillen zijn. Dáár gaat het om. En als ik dan een ex-gedetineerde of drugsgebruiker zie die moeilijk kan rondkomen, dan springen bij mij de tranen niet in de ogen. Dat noem ik geen armoede. In Nederland heeft iedereen tot op zekere hoogte gelijke kansen. Geen gelijke uitkomsten. En wat mij betreft laten we dat zo.

1 Reactie
ErnsTT2
ErnsTT224 nov. 2009 - 15:07

Ehm, ja die mensen moeten inderdaad die TV's blijven kopen, daar draait de economie namelijk grotendeels op, dus ook jij bent in je voortbestaan afhankelijk van die uitgaven. Verder vind ik het van een uitermate laag ethisch quotient getuigen dat je een ander de luxe die je jezelf gunt, niet eens gunt, dat is ronduit a-sociaal.

Yggdrasil
Yggdrasil24 nov. 2009 - 15:07

De groep mensen die het hardste roept dat een andere groep mensen hun verantwoordelijkheden dient te nemen zegt in feite niets anders dan dat het hun verantwoordelijkheid niet is. Trouwens een grotere dooddoener als "neem je verantwoordelijkheid en ga aan de slag" bestaat er nauwelijks.

2 Reacties
zegmaarmark
zegmaarmark24 nov. 2009 - 15:07

Beste Yggdrasill, Daar zou je wel eens helemaal gelijk in kunnen hebben. Ik ben namelijk een van die mensen die vindt dat mensen zoals die uit de docu hun eigen verantwoordelijkheden dienen te nemen. Leg mij eens uit waarom ik verantwoordelijk ben voor de mensen afgebeeld in de docu? Waarom zou ik verantwoordelijk zijn voor mensen die stuk voor stuk duidelijk te kennen geven "niet te willen" en niet "niet te kunnen". "Polen pikken ons werk in", "Ik ga absoluut niet schoonmaken" en "Ik kreeg maar EUR 500 euro per maand" zijn wat mij betreft overigens grotere dooddoeners dan "neem je verantwoordelijkheid en ga aan de slag".

margreta2
margreta224 nov. 2009 - 15:07

beste Yggdrasill, ik zou je graag een hand geven! Deze ergerlijke uitdrukking kom je steeds vaker tegen, wordt te pas en te onpas gebruikt. Als het goed is worden kinderen opgevoed tot verantwoordelijke burgers, maar helaas is dit niet altijd het geval. Mogen mensen ook nog op hulp rekenen? Of wordt het: je bekijkt het maar!

[verwijderd]
[verwijderd]24 nov. 2009 - 15:07

Vrije wil Of de mens wel of niet in het bezit is van een vrije wil schijnt een hekel filosofisch vraagstuk te zijn, als men echter als uitgangspunt neemt dat concepten helder gedefinieerd moeten worden voordat deze inzet kunnen zijn van een discussie kom je er al snel achter dat de hele discussie over het wel of niet bestaan van de vrije wil een wassen neus is. Om te beginnen met vrijheid, dit definieer je als 'de afwezigheid van fysieke dwang'. Vervolgens moet er gedefinieerd worden wat 'de wil' nu eigenlijk is. Wat ik ´wil´ is dat wat ik kies uit een keuze tussen 2 of meerdere mogelijke alternatieven. Dus een handeling uit vrije wil is niets anders dan een keuze uit mogelijke alternatieven, vrij van fysieke dwang. Fysieke dwang op mentaal gebied zou de vorm moeten aannemen van een factor of kracht, extern aan het menselijk brein dat in staat is de keuzes van het menselijk brein te bepalen of sturen. Aangezien god of het vliegende spaghetti-monster nog nooit betrapt is op het manipuleren van de menselijke geest en er ook geen bewijzen zijn dat de mens al een afstandbediening voor andere mensen heeft kunnen ontwikkelen kunnen we deze externe vrijheidsberoving met vertrouwen uitsluiten. Een andere benadering van het uitsluiten van het idee dat mensen een vrije wil hebben is gebaseerd op een andere definitie van vrijheid. Sommige mensen verwerpen het concept van de vrije wil op basis van een alternatieve definitie van 'vrije wil'. Volgens deze mensen bestaat vrijheid uit het vrij zijn van de eisen die de realiteit aan hun stelt. Hun definitie van vrije wil komt neer op 'de mogelijkheid om te kiezen tussen meerdere alternatieven, ongeacht of deze mogelijk zijn´. Als je zo´n definitie hanteert heb je inderdaad geen vrije wil, wat een gebrek aan vrijheid is het toch dat je als mens niet op 2 plaatsen tegelijk kunt zijn of met 1 sprong de maan kunt bereiken! Weer een andere route naar het verwerpen van de vrije wil verloopt via een filosofisch materialistisch pad. Deze mensen zijn er van overtuigt geraakt dat alleen materie bestaat en dat er eigenlijk alleen maar atomen en moleculen bestaan die zich via deterministische, natuurkundige regels gedragen. Aangezien een tafel, een tor en een mens allemaal uit atomen bestaan (en het menselijk brein dus ook) zien deze mensen de mens dus als volledig gedetermineerd door een combinatie van genen en omgevingsinvloeden. Op het eerste gezicht is er geen spelt tussen deze redenering te krijgen. Op het tweede gezicht is het grote onzin omdat een verwerping op basis van de materialistische leerstoel weer gebaseerd is om een impliciete definitie van 'vrije wil' die niet mogelijk is in de realiteit. Want impliciet is de aanname blijkbaar dat een entiteit die in het bezit is van vrije wil nergens uit kan zijn samengesteld. Het feit dat het menselijk brein bestaat (en ergens uit bestaat) wordt in feite opgevoerd als argument tegen het feit dat het de eigenschap van een vrije wil zou hebben. Dat impliceert dat het enige dat wel een vrije wil zou kunnen hebben nergens uit kan bestaan...(of zich ergens in een niet waarneembare dimensie zou moeten bevinden) Concepten die expliciet zo worden reconstrueert dat ze aan iets refereren dat onwaarneembaar en onmeetbaar is zijn anti-concepten, d.w.z. onzintuigelijk, d.w.z. onzin!. Wat mist bij de materialistische benadering is een besef dat atomen zich vormen tot moleculen, moleculen zich vormen tot structuren, welke zich op macro niveau weer manifesteren als materialen, weefsels, welke zich weer vormen tot levende wezens of mineralen of stenen. Dat een rivier en een mens alle twee H2O moleculen bevatten betekent nog niet dat een rivier kan hardlopen, het bezit van een wil, een vrije wil is niets anders dan een eigenschap van een de menselijke macrostructuur binnen de materiële werkelijkheid. Ten laatste; de instincten. Ontkennen dat ze bestaan is zinloos, de menselijke hersenstructuur bevat het limbisch stelsel waarvan een aantal sterke primaire prikkels uitgaan die aangewakkerd kunnen worden door zintuiglijke prikkels. Dit doet alleen niets af aan het feit dat de mens ook is uitgerust met de neo-cortex, de zetel van de hogere cognitieve functies. Deze neo-cortex is wel, 'tabula rasa' en is prima instaat om de lagere instincten de onderdrukken als dat nodig is en in andere gevallen te kanaliseren. Merk daarbij op dat een verweer in een strafzaak op basis van het idee dat de mens is op te delen in zijn bewuste wil aan de ene kant en zijn onderbewuste, zijn instincten of bezetenheid aan de andere kant weer gebaseerd is op het ontkennen van de mens als gehele 'entiteit'. Dit is weer dezelfde materialistische valkuil; de menselijke geest wordt gevormd door de delen die samen zijn brein zijn, het is ook het geheel dat tot de beslissing komt en uiteindelijk het geheel dat actie onderneemt en dus verantwoording draagt.

2 Reacties
robheus2
robheus224 nov. 2009 - 15:07

@simon De voorstelling van zaken dat je 'uit vrije wil' kiest uit een aantal beschikbare opties, blijkt een illusie te zijn. Je wordt je bewust van de keuze NADAT je hersenen die al gemaakt hebben. In je hersenen bestaat helemaal niet zoiets als een keuze-centrum, dat alle opties bij langs loopt en daar een weloverwogen keuze uit maakt. In plaats daarvan zijn er in je hersenen verschillende processen aan de gang, meerdere gedragopties als het ware, waarvan er uiteindelijk één wint en de overhand neemt op de andere.

robheus2
robheus224 nov. 2009 - 15:07

Sommige, zoniet veel mensen, weigeren vaak de eenvoudige feiten van dit economisch stelsel tot zich te nemen. Zo wordt vaak verondersteld dat hoe meer arbeidsparticipatie er is, hoe beter we het zouden hebben. Immers, meer arbeid, meer producten en diensten, dus meer welvaar voor iedereen. Echter niets is minder waar. Hoe harder en hoe langer de arbeider werkt, en hoe talrijker zij zich aanbieden voor werk en hoe meer ze produceren, des te lager het arbeidsloon en hoe armer je wordt. In een markt-economische samenleving is dat juist de waarheid. Immers, elke waar waarvan het aanbod toeneemt, daarvan daalt de prijs. Het omgekeerde is ook waar: hoe meer mensen thuis zitten, en hoe hoger hun uitkering, des te hoger zijn de arbeidslonen, aangezien aanbod aan arbeid dan schaars is. Het is natuurlijk volkomen logisch dat de kapitalisten klasse (zij die bestaan op grond van de uitbuitting van de arbeid) dit mechanisme naar hun hand te zetten door de uitkeringen te minimaliseren waardoor het aanbod aan arbeidskrachten groter wordt. Zij zijn voor flexibilisering van arbeid, tegen ontslagrecht, voor uitbreiden van de werkduur, voor verhoging AOW leeftijd, etc. Voorts voeren zij voortdurend propaganda om de 'onrendabelen' (zij die niet meewerken binnen dit systeem, aangezien hun arbeid te weinig winstgevend is) in de verdrukking te brengen, door afschaffen van welzijnsvoorzieningen, door ze in de criminaliteit te drukken, ze met steeds verdere controle maatregelen (hoegenaamd als 'fraude preventie') te confronteren, etc. Door altijd een voorstelling van zaken te geven waarin deze mensen 'de samenleving' geld kost, en hier altijd verder op bezuinigd kan en moet worden. De kapitalisten streden en strijden volop! Hun propaganda machine werkt op volle toeren! Ziedaar het resultaat. Mensen met kleine aanpassingen problemen verdwijnen in de anonieme groep 'onrendabelen' en worden gecriminaliseerd bij het leven. Op termijn wil men liefst (net als in de V.S.) een keihard dwang-arbeid systeem (justitiele inrichtingen) voor alles en iedereen die niet 'aangepast' is aan de kapitalistische orde, of zich daarbuiten begeeft. Bovendien heeft 'rechts' altijd als troef om de arbeidersklasse te verdelen. Speel ze tegen elkaar uit zodat ze verdeeld zijn. Maak van onbelangrijke kenmerken (geloof, kleding, uiterlijk, afkomst) een belangrijke tegenstelling die de arbeiders verdeeld houdt. Roep constant om meer macht van de overheid om zich tegen allerlei gevaren ('islamisering van de samenleving' 'terrorisme' 'de criminaliteit' 'asielzoekers') te kunnen keren. Herhaal dit soort boodschappen constant in de media, in het parlement, en zorg dat alles en iedereen daarover het gesprek voert, en geen enkel ander thema aandacht krijgt. Belemmer het zicht op de werkelijkheid, bagataliseer anderen zienswijzes of maak ze belachelijk. Maak de media, die nochthans proberen om een genuanceerder beeld van de werkelijkheid te brengen, verdacht als zijnde een 'links bolwerk'. Beschuldig 'links' van alle fouten die er in de samenleving zijn. Maar wat staat daar aan over aan politieke krachten? En wat doen die parlementair en in de samenleving. De arbeidersklasse, die als ze verenigd zou zijn een ruime meerderheid vertegenwoordigd in democratisch opzicht, laat zich bijstaan door leiders met een dubbele agenda. De PvdA en vakbondstop voorop. In plaats van het doorprikken van de rechtse propaganda, en aantonen waarom al die maatregelen schadelijk zijn voor de arbeidslonen en voorzieningen, wordt erin mee gegaan. Wordt hoegenaamd verzet gevoerd, maar op het laatst toch bakzeil gehaald. Ter ontmoediging van de arbeidserklasse. Opdat ze maar niet denken dat hun belangen ooit voor vol worden aangezien. Opdat ze maar nooit in hun hoofd zullen halen dat het graai systeem van winsten maken over de hoofden van arbeiders ooit wel eens aan de kant kan worden geschoven. En dat ook als je met honderduizenden op het Museumplein staat, dat nog niet betekent dat de politiek daarnaar moet luisteren. Maak kortom het idee dat een overheid in beginsel er voor zou moeten zijn om de belangen van de meerderheid van de loon- en uitkeringsafhankelijke bevolking te vertegenwoordigen en te dienen, als iets wat niet meer bij deze tijd past, onmogelijk of onhaalbaar zou zijn. Maak alles absurd wat niet beantwoord aan de regels van het heersende systeem, dat slechts gebaseerd is op de belangen van de heersende klasse, en dat dat nooit anders zal kunnen. Doe ook zelf mee aan de baantjes jacht, en neem (als uitgerangeerd PvdA politicus of vakbondsbestuurder zitting in riant betaalde baantjes als raad van commissarissen van de ING, corporatie directeur van een woningbouw stichting die vooral de sociale huisvesting in de uitverkoop doet, zoniet regelrecht sloopt. Hou verdeeldheid in stand, en geef toe aan de verrechtsing, in plaats van deze te bestrijden. Doe alsof je in debatten deze rechtse tegenstanders bestrijd en dat jij als verrader van de arbeidersklasse de enigste reële keuze bent om verdere verrechtsing tegen te gaan, maar voer een politiek die deze standpunten overneemt. Etc. etc.