Sfeerfoto van Joop
Joop
Joop

Biden: kans op kernoorlog in 60 jaar niet zo groot geweest

Ernstigste waarschuwing voor Armageddon tot nu toe
Joop

Eerste Kamer: koehandel en handjeklap

  •  
10-06-2019
  •  
leestijd 4 minuten
  •  
Algemene_Politieke_Beschouwingen_in_Eerste_Kamer_(10553669036)

© cc-foto: Wikipedia

Het aanzien van de senaat staat op het spel
Op 11 juni wordt de nieuwe Eerste Kamer geïnstalleerd. 83 Dagen nadat de kiezers zich uitspraken bij de Statenverkiezingen, terwijl beide verkiezingen grondwettelijk gekoppeld zijn. Statenleden kiezen de senaat, een getrapte verkiezing die binnen drie maanden moet plaatsvinden.
Voor niemand is transparant wat zich tussentijds afspeelt.
Er is veel discussie over de rol van de Eerste Kamer, de borging van de integriteit van haar leden en de mate waarin hun stemgedrag partijpolitiek gemotiveerd is, maar op de stoelendans-in-het-donker die zich afspeelt bij hun verkiezing wordt maar weinig gereflecteerd terwijl er veel vraagtekens bij te stellen zijn. Bij de verdeling van restzetels speelt een levendige koehandel in achterkamertjes, schadelijk voor het aanzien van de parlementaire democratie.
In  2011 voerden premier Rutte en toenmalig gedoogpartner Wilders in het Torentje een polderoverleg met Johan Robesin van de Partij voor Zeeland met als inzet zijn stem voor een coalitie- of gedoogpartij in ruil voor toezeggingen over de Hedwigepolder. Uit de uitslag van de Eerste Kamerverkiezing 2019 ontstaat meer dan de indruk dat een aantal partijen achter de schermen opnieuw hard gewerkt heeft aan een herverdeling van de door de kiezer aan hen toevertrouwde stemmen.
Hoewel de fractievoorzitters in de eerste Kamer tijdens de uitzending van Nederland Kiest allen bezworen van niets te weten, lijkt het niet waarschijnlijk dat de uit de tombola gekomen stemmen voor hen een verrassing waren. Zo stemde een Statenlid van Forum voor Democratie in Zuid-Holland niet op zijn eigen partij, maar op de SGP die daarmee een extra zetel verwierf. Een Statenlid van het CDA in Utrecht stemde op de Christenunie en een Statenlid van het CDA in Groningen stemde op het politiek veel minder verwante D66, waarmee wel een extra restzetel werd binnengehaald binnen de coalitie. De fractie van 50plus verwierf twee stemmen van de Partij van het Noorden en aangenomen werd dat de partij nog ergens een extra toezegging had weten te regelen. Maar omdat twee Statenleden van de PVV in Utrecht op FvD stemden viel de door 50Plus uitgedokterde strategie in duigen. FvD had zelf met deze PVV steun een extra restzetel kunnen verwerven, maar omdat daarop niet gerekend werd, had FvD al een zware zetel geschonken aan de SGP, waarmee de kans op een eigen restzetel ondanks de onverwachte steun van twee PVV-Statenleden vervloog.
Anders dan de coalitie- en conservatieve partijen besloten partijen op links af te zien van deelname aan de zeteltombala. SP- en DENK-Statenleden stemden allemaal op hun eigen partij, wat ertoe leidde dat alle stemmen van DENK en het overschot van de SP ten goede kwamen aan andere partijen zonder daar enige sturing aan te geven. Merkwaardig, omdat daarmee het niet benutten van de progressieve stem van hun kiezers in theorie oorzaak zouden kunnen zijn van een restzetel voor bijvoorbeeld de weinig aan deze partijen verwante SGP of FvD.
Eigenlijk is het uit democratisch oogpunt niet te verteren dat gedurende drie maanden achterkamertjespolitiek de restzetels voor de ‘Chambre de reflection’ via handjeklap werden toebedeeld. Welke CDA-kiezer heeft een mandaat in gedachten gehad om D66 een extra zetel te verschaffen, welke kiezer op FvD om de SGP groter te maken in de Eerste Kamer? Hoe hebben de onderhandelingen over deze zetels eruit gezien, zijn er toezeggingen gedaan en hoe verhouden die zich met de zuiveringseed die volgende week in de Eerste Kamer wordt afgelegd waarin de leden onder ede verklaren, soms zelfs met het aanroepen van een ‘Almachtige God’ dat ze “rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd.”
Hoe geloofwaardig is het stemmen zonder last, wanneer de coalitie er zozeer aan hecht senatoren van coalitiepartijen in de groene bankjes te krijgen? Kunnen die de kwaliteit van wetten beter beoordelen dan senatoren van niet-coalitiepartijen of is er slechts sprake van gespeelde onafhankelijkheid en in achterkamertjes georkestreerde matchfixing. Hoe is het te verklaren dat de straf op matchfixing bij voetbal kan oplopen tot vier jaar gevangenis of een geldboete van 82.000 euro terwijl over matchfixing bij de benoeming van leden van de Staten-Generaal slechts lacherig gedaan wordt terwijl de gevolgen ervan cruciale betekenis kunnen hebben bij de totstandkoming van wetten?
Als leden van de Eerste Kamer hebben we niet de mogelijkheid initiatiefwetten in te dienen en de regering doet zo hard mee aan de geconstateerde matchfixing dat ook van hen geen initiatieven te verwachten zijn om achterkamertjespolitiek rond de benoeming van senatoren te verijdelen. Mogelijk kan iemand in de Tweede Kamer het initiatief nemen om de verkiezing van de leden van de Eerste Kamer rechtstreeks te laten plaatsvinden tegelijk met Statenverkiezingen via een afzonderlijk stemformulier of via rechtstreekse toewijzing voortvloeiend uit het stemgedrag voor Provinciale Staten. Het zou kunnen voorkomen dat de kloof tussen kiezer en politiek nog groter wordt.
Het aanzien van de senaat staat op het spel zolang de politieke matchfixing voortduurt.

Praat mee

Heb je een vraag, suggestie of wil je gewoon iets kwijt? Dat kan hier. Lees onze spelregels.

avatar

Reacties (31)

kipzonderkop
kipzonderkop12 jun. 2019 - 13:22

Slap verhaal van PvdD Koffeman. De regels voor zetelverdeling liggen vast. Je daar achteraf over gaan beklagen als een slechte verliezer is weliswaar zeer gangbaar in bepaalde kringen maar daarom niet minder ongepast. Wat wel ongepast is is dat 1e kamerleden in die 83 na de statenverkiezingen er nog snel wetten met ver strekkende gevolgen doordrukken die er na de installatie van de nieuwe kamer mogelijk lastiger doorkomen. Zo democratie ondermijnend weer maar daar hoor je PvdD Koffeman dan weer niet over. Het volgende handjeklap stukje van PvdD Koffeman wordt het kiezen van de voorzitter 1e kamer. PvdA Asscher heeft al een oekaze uit laten gaan naar de 1e kamer dat de kandidaat van de grootste partij dhr. Beukering het in ieder geval niet mag worden. https://www.telegraaf.nl/nieuws/823892046/asscher-woedend-om-fv-d-uitspraken-makke-lammetjes-en-complottheorie-mh17

OlavM
OlavM12 jun. 2019 - 0:57

Scherp en juist verhaal van Koffeman. Het gaat hier om een belangrijk democratisch tekort, met mogelijk soms vérgaande gevolgen. Directe algemene verkiezing van de Eerste Kamer tegelijkertijd met Provinciale Staten, dan wel verkiezing via directe toewijzing aan de hand van de Provinciale Statenverkiezingsuitslag, lijkt me een goed alternatief.

Spanveer
Spanveer11 jun. 2019 - 23:03

Hef de eerste kamer met al die conflicterende belangen op. Daarvoor in de plaats komt een constitutioneel Hof naar Duits voorbeeld. Dat Hof wordt gevormd door eminente rechtsgeleerden die in te voeren wetgeving toetst aan de grondwet en let op de uitvoerbaarheid van de wetgeving. Dan is een duplikaat van de tweede kamer vermeden. Het komt de kwaliteit van de wetgeving ten goede en behoedt ons voor gedrochten als de donorwet met de daarbij opgevoerde kermisvertoning in de senaat.

2 Reacties
Keilstra
Keilstra12 jun. 2019 - 10:54

Cherrypicking ... "Duits voorbeeld" houdt ook in een senaat bestaande uit regionale vertegenwoordigers. Het is bepaald niet zo dat Duitsland één parlementaire kamer heeft.

Spanveer
Spanveer14 jun. 2019 - 20:02

Keilstra, Verdiep je eens in de materie voor je met een reactie komt. Dan heb je kans dat je serieus genomen wordt. Wil je iets weten over het Bundesverfassungsgericht dan is hier een link: https://www.bundesverfassungsgericht.de/DE/Richter/richter_node.html

Minoes&tuin
Minoes&tuin11 jun. 2019 - 17:08

'matchfixing' is een uitsatekende naam voor deze koehandel. De kiezer heeft het nakijken, het gaat immer om de macht. Het is vorm van corruptie die niet zou mogen voorkomen in een 'beschaafd' land als Nederland. Was het maar een beschaafd land. Helaas!

Contramine
Contramine11 jun. 2019 - 16:20

Ik begrijp de drukte echt niet. Die toezegging uit 2011 was meteen bekend. Je kunt er van alles van vinden. Over het stemgedrag in 2019 horen we allerlei zaken die mogelijk niet in de haak zouden kunnen zijn, maar feitelijk wordt geen enkele oneigenlijke handeling aangewezen, laat staan bewezen. In een systeem met kiesmannen - zoals dat feitelijk voor de Eerste Kamer sinds jaar en dag geldt - is dit allemaal heel redelijk en normaal. De democratie in de Verenigde Staten is er voor een belangrijk deel op gebouwd.

korheiden2
korheiden211 jun. 2019 - 7:43

Helemaal mee eens. De Eerste Kamer is nu een soort Tweede Kamer geworden. Zoals @wegmetons ook stelt : het zou weer een kamer van reflectie moeten zijn die wetten alleen beoordeelt op grondwettelijkheid en uitvoerbaarheid. En wat mij betreft worden Eerste en Tweede Kamer gelijktijdig gekozen. Dan ben je ook van een hoop gekonkel af.

2 Reacties
Krek
Krek11 jun. 2019 - 12:28

Geachte heer Korheiden, Ik ben het volkomen met u en met Wegmetons eens. De Eerste Kamer moet terug naar de taken waarvoor zij in het leven is geroepen en niet een marktplaats waar de merites van het onderhavige wetsvoorstel ondergeschikt aan de vraag "hoe duur kunnen we onze stem hiervoor verkopen." Ik zie echter niet hoe dit nog veranderd kan worden zonder een flinke revisie van de Eerste Kamer. Men heeft voordeeltjes geroken, en het zal bijzonder lastig worden om het tij nog te keren.

ton14024
ton1402411 jun. 2019 - 13:59

De Eerste Kamer waarborgt behoorlijke steun voor een wet.

Bouwman2
Bouwman211 jun. 2019 - 7:37

Maak er nu niet helemaal een replica van de TK van, meneer Koffeman. Belast de kiezer nou niet met een Senaat als herkansingskamer en schaf em af. Eén Huis van de democratie is voldoende, steeds het ene huis in, het andere uit, belast maar een efficiënt bestuur. De Senaat heeft haar bezinne meerwaarde verloren. Dat is echt ernstiger dan de vorm hoe ie gekozen wordt. Al tijden wordt er kritiek geleverd op de verhuizing Brussel Straatsburg, begin nou eerst maar eens aan afschaffing een tweede traject op het Binnenhof. En bevorder de reflexie en de verdraagzaamheid.

3 Reacties
LaBou
LaBou 11 jun. 2019 - 10:16

Ja, laten we vooral naar een systeem gaan waarbij een minimale meerderheid wetten kan doordrukken. Geen senaat én geen grondwettelijke rechtbank. Geen lastige vragen en, nog belangrijker, geen tegenwerking meer. Alleen het gevoel in het diepst van zijn vezels van jouw idool Rutte.

Willie Hillie
Willie Hillie11 jun. 2019 - 20:24

Het probleem is dat wanneer je wetten gesteund door minimale meerderheid niet doordrukt, dat je dan afwijzing van wetten gesteund door minimale minderheid doordrukt.

LaBou
LaBou 12 jun. 2019 - 7:38

Er zijn inmiddels meerdere wetten te noemen die inderdaad beter afgewezen hadden kunnen worden en die toch zijn doorgedrukt met minimale meerderheid (kun je één stem meer eigenlijk nog wel een meerderheid noemen?)

Paul!
Paul!10 jun. 2019 - 23:20

Als ik dit zo lees.... Waarom is er nooit aan gedacht om die restzetels gewoon leeg te laten? Dan heb je weliswaar niet alle zetels bezet, maar zou dat nou echt zo'n gemis zijn? Het zou veel duidelijker zijn, je weet direct na de verkiezingen waar je aan toe bent en het is nog goedkoper ook.

1 Reactie
ton14024
ton1402411 jun. 2019 - 13:55

Het oneven 75 is wel makkelijk.

Bert de Vries
Bert de Vries10 jun. 2019 - 21:42

Koffeman heeft gelijk. Van a tot z. Maar er past een kanttekening bij. Macht corrumpeert. Collectieve macht corrumpeert in hoge mate. En geïnstitutionaliseerde collectieve macht corrumpeert in de allerhoogste mate. (zie bv Rutte en de dividendbelasting) Op die regels zijn uitzonderingen, maar die zijn te verwaarlozen. In de Eerste Kamer zitten legio volksvertegenwoordigers die middels sterke financiële banden gebonden zijn aan belangenorganisaties. Die organisaties zijn vaak nauw betrokken bij besluiten van de wetgever. Het vermoeden van belangenverstrengeling dringt zich onmidellijk op en wordt altijd weggewoven. Juist de Eerste Kamer is een schaamteloze aanfluiting van parlementaire democratie. Rigoureus hervormen of opheffen. Andere opties brengen alleen maar meer schade toe aan de democratie.

1 Reactie
Minoes&tuin
Minoes&tuin12 jun. 2019 - 8:05

Bert de Vries Klopt.

wegmetons
wegmetons10 jun. 2019 - 19:17

Ik ben het er deels mee eens, die koehandel is inderdaad schimmig en raar. Maar van dat hele gedoe ben je af als je de senaat gewoon een andere rol geeft. Dus gewoon alleen mogen beoordelen op uitvoerbaarheid en of ze grondwettelijk gezien mogen. Dan maakt partijkleur niet meer uit maar alleen nog kennis en kunde. Dan krijg je in de senaat alleen nog discussies over of de wetten goed in elkaar zitten juridisch gezien en in uitvoerende zin. Dus als er dan een wet komt over bijvoorbeeld bevoordeling van het openbaar vervoer ten opzichte van wegtransport krijg je dus 2 afwegingen: 1. worden niet de oudere rechten van de huidige gebruikers van weg benadeeld op een manier die tegen andere wetten indruist. 2. is het invoeren van de wet technisch uitvoerbaar. Laten we zeggen dat het ov gesubsidieerd wordt dan is de afweging makkelijk, subsidie verlenen is redelijk simpel, maar gaat het bijvoorbeeld om het heffen van tol dan kan je een levendige discussie krijgen over of de wijze van tolheffen wel goed uitvoerbaar is (had België dat maar gedaan bij de invoering van hun tol voor vrachtwagens, waar ze een enorme puinzooi van gemaakt hebben) Leg dit wettelijk vast, dat er over deze 2 zaken gestemd mag worden met onderbouwing van de reden van stemmen. Je kan het ook nog simpeler maken en gewoon een grondwettelijk hof maken wat niet gekozen wordt maar gewoon aangesteld wordt door de SER.

2 Reacties
ton14024
ton1402411 jun. 2019 - 13:52

Zonder Eerste Kamer worden de veelal minderheidsstandpunten in een regeerakkoord tot wet.

wegmetons
wegmetons11 jun. 2019 - 17:06

@Ton, dan maak je er toch een grondwettelijk hof van? Nu worden de minderheidsstandpunten van anderen weer wet. Per saldo wordt het er alleen maar moeilijker, schimmiger en onbestuurbaar van. Waarom niet gewoon een 2e kamer die politiek is, die bepaald welke koers het land moet varen, en een 1e kamer of een grondwettelijk hof die bepaald of datgene wat de 2e kamer wil wel technisch mogelijk is en wettelijk correct is? Dan heb je democratie en controle.

kweenie2
kweenie210 jun. 2019 - 18:33

Kan het hier alleen maar mee eens zijn. Ongeacht wie er verder van profiteert of nadeel van ondervindt, dit stinkt.

Sam V
Sam V10 jun. 2019 - 18:31

De schrijver verloor mij volledig in zijn betoog toen hij SP en DENK verbond met progressief.

4 Reacties
Astuiver
Astuiver10 jun. 2019 - 19:40

U heeft daarin volledig gelijk.

JohnVKR
JohnVKR10 jun. 2019 - 20:04

Ik ben eigenlijk wel benieuwd welke partij volgens u wel progressief is? De PvdA? De partij die rechts beleid voert zodra ze in de regering zit? Groen Links? De partij die tijdens de verkiezingscampagne voor de Provinciale Staten aangaf de strijd tegen discriminatie helemaal niet zo belangrijk te vinden en een allochtoon politicus direct aan de kant schuift zodra hij niet in de pas loopt bij de witte partijleider. D66? De partij die momenteel rechts regeringsbeleid voert? De Partij voor de Dieren? De partij die de nieuwe Eerste-Kamerfractieleider Paul Cliteur tot voor kort nog als lijstduwer had? Zeg het maar...

Zapata
Zapata10 jun. 2019 - 21:38

@John, Sam is heel progressief. Vanuit economische noodzaak en vanwege het feit dat er al een jaar of veertig geen enkel alternatief is wil hij vooruit naar de nachtwakerstaat. Iets met back to the future of forwards to the past.

Perezoso
Perezoso10 jun. 2019 - 22:13

Rustig maar, het is onderhand zo dat de SGP over een jaar of twee wordt gebombardeerd tot ´progressief´ omdat ze taboes doorbreken. In het kader van inclusief enzo moet alles bespreekbaar worden, abortus wordt weer kindermoord, vrijwillige euthanasie is het opruimen van oud volk. Racisme heet dat allang niet meer zo, dat is de norm.Nog effe geduld Sam, gaat vanzelf.

Krek
Krek10 jun. 2019 - 17:43

Inderdaad, dit is een zorgelijke ontwikkeling. Wel jammer dat de schrijver alleen dit punt behandeld en niet de "we willen concessies in ruil voor onze steun"-dreigementen van Klaver, die slechts bereid lijkt GL vóór te laten stemmen als hem een douceurtje wordt toegeschoven. Na dit soort uitspraken is het vrij logisch dat de coalitie alle wettelijk toegestane tegenmaatregelen neemt om zichzelf zo veel mogelijk ruimte te geven. Van beide kanten is dit spelletje de politiek onwaardig. De Eerste Kamer moet terug naar haar kerntaken en niet een Tweede Kamer rebound worden. Als daar een fikse hervorming voor nodig is waarna nog slechts een college van juristen zich over de toepasbaarheid van de voorgenomen wet buigt, dan moet dat maar. Het is blijkbaar niet langer mogelijk de macht van een Eerste Kamer aan de huidige politieke partijen toe te vertrouwen.

3 Reacties
OlavM
OlavM12 jun. 2019 - 0:45

@ Krek: [.....de “we willen concessies in ruil voor onze steun”-dreigementen van Klaver, die slechts bereid lijkt GL vóór te laten stemmen als hem een douceurtje wordt toegeschoven.] Dit behoort tot de algemeen gangbare praktijk in d epolitiek en is op zichzelf niet ondmeocratuisch. Niet te vegrelijken met het gesjoemel van Statenleden bij de verkieizng van d eEerste Kamerleden. [Als daar een fikse hervorming voor nodig is waarna nog slechts een college van juristen zich over de toepasbaarheid van de voorgenomen wet buigt, dan moet dat maar.] Onzin. Het gaat bij de beoordeling door de Eerste Kamer helemaal niet uitsluitend om juridische aspecten. Zo is ook de uitvoerbaarheid van een wetsontwerp een belangrijk criterium. Denk b.v. aan de recente verwerping van het asbest-wetsvoorstel.

OlavM
OlavM12 jun. 2019 - 0:48

Herstel: Eerste stukje is niet gecorrigeerd, en moet luiden: Dit behoort tot de algemeen gangbare praktijk in de politiek en is op zichzelf niet ondemocratisch. Niet te vergelijken met het gesjoemel van Statenleden bij de verkiezing van de Eerste Kamerleden.

Krek
Krek12 jun. 2019 - 5:12

Geachte OlavM, Prima, dan pakken we de uitvoerbaarheid er ook bij. Daarin heeft u volkomen gelijk. Verder is het 'gesjoemel' noch ondemocratisch noch onwettelijk. De statenleden zijn vrij om hun stem uit te brengen zoals het hun goeddunkt. Dat de manier waarop nu wel erg berekend is, vind ik een bijzonder onprettige ontwikkeling. Daar staat tegenover dat, als ik uw redenatie volg, strategisch stemmen eveneens gangbare praktijk is. Linksom of rechtsom, beide zaken zijn niet bevordelijk voor de uitvoering van de Eerste Kamer. Beide genoemde zaken zijn verschillend, maar vormen tezamen wel een ondermijning van de taken van de Eerste Kamer die door de één als handjeklap wordt gezien, waar de ander dan weer op reageert door te zorgen zo min mogelijk handjeklap nodig te hebben. Oorzaak en gevolg los van elkaar zien, zet geen zoden aan de dijk.